سروش سلمان رشدی!
محمد شوری

 

گفت وگوی کفر ودین آخر به یک جا می کشد

خواب یک خواب است وباشد مختلف تعبیرها

آیاتئوری «عبدالکریم سروش» (فیلسوف ونظریه پرداز اسلامی) در«رویا»دانستن قرآن-که برای فهمش احتیاج به «خوابگزار»هست-منتها الیه اش«آیات شیطانی»ست؟! 

درتاریخ افسانه ای هست بنام افسانه غرانیق؛«غرانیق در ادبیات اسلامی اشاره به ماجرایی داردکه براساس برخی منابع مانندتاریخ طبری،پیامبر اسلام دردوران زندگی درمکه درحال خواندن سوره نجم بودکه شیطان دو آیه کوتاه دردهان وی قرار دادوسپس توسط جبرئیل ازوحی نبودن این آیات و شیطانی بودن آن مطلع شد».

«عبدالکریم سروش»در مباحثه با«عبدالعلی بازرگان» در برنامه‌ی«پرگار» تلویزیون«بی بی سی» پیرامون منشاءو چگونگی«وحی»و نزول«قرآن»،عقیده ی خودمبنی بر«رویا» بودن(همان خوابی که همگان می بینند)،راتشریح وبرای آن اقامه برهان کرد.

وی تاکیدکردبا این علومی که فعلا درحوزه خوانده می‌شود،هیچکدام این ها کافی نیست.مابایدبه تاریخ برگردیم وبه آنتروپولوژی وآن اوضاعی که در زمان پیامبر بود.یعنی انسان شناس ومردم شناس بعلاوه اینکه علوم دینی راهم بدانند.باید تاریخ و مردم شناسی وروانکاوی افزوده شود.این ها خواب گذاران آینده را تشکیل می‌دهند».

اوپیشتردرنظریه«قبض وبسط»گفته است:

«مراد اصلی قبض وبسط تئوريك شريعت به حلّ نزاع فقه سنّتي و پوياست،نه مدرنيزه كردن دين،‌نه تأويل يا تكميل شريعت ونه نسبي كردن ياانكار حقيقت،بلكه تبيين اين معناست كه چگونه دين فهميده مي‌شود...»واکنون درتعمیم آن،تئوری«رویا بودن قرآن».وقرآن راچون آینه ای شکسته دانست که هرتکّه اش دردست کسی ست؛ولذاهیچ برداشتی راحقیقت مطلق(همان باصطلاح وی منزل)نمی داند ودرقبض وبسط فهم انسانی ازدین وقرآن استنتاج های مختلف هست که حقیقت مطلق نیست.؛وتمثیلش هم همان شعر«مولانا»در مورد«فیل»است:

پیل اندر خانهٔ تاریک بود

عرضه را آورده بودندش هنود

از برای دیدنش مردم بسی

اندر آن ظلمت همی‌شد هر کسی

دیدنش با چشم چون ممکن نبود

اندر آن تاریکیش کف می‌بسود

الخ...مثنوی (دفتر سوم).

چون محمد(پیامبراسلام)قبل از نبوت وبیان رسالت،به«امین»بودن معروف بودوتاریخ نیزبه تواترآنرانقل کرده است!حرف هایش،حرف خداتلقی می شودواینگونه بودکه دین اسلام سراسرعربستان وسپس فراترازاین حوزه جغرافیایی رادرمی نوردد.

عبدالکریم سروش دراین مباحثه،وقتی که مجری می پرسد:

«شما معتقدیدبرای خواب گذاری باید سراغ عالمان علوم دیگر هم بروید مثل علوم انسانی از جمله انسان شناسان و مردم شناسان.رویا پنداشتن قرآن یک پیامدهایی دارد که اتفاقا عالمان در موردخود رویا صحبت کردند.آنهاکه در مورد رویاهای انسان ومغز انسان مطالعه کردندمی‌گویند«رویا»آن چیزی است که وقت روایت کردن می‌سازیم اماتاقبل ازآن سیگنال هایی است که ازیک بخش مغزبه بخش دیگری می‌رودواینها پراکنده هستندونظمی درآن نیست.معنیش این است که وقتی«رویا»گفته می‌شود تازه نظم حاصل می‌شود.عملاپیامداین اعتقادبه«رویا»بودن قرآن معنیش این است که قرآن راپیامبرراازمجموعه‌ای ازنشانه‌هایی که به مغزش حادث شده وخودپیامبربه اینهانظم داده ساخته شده است».

درپاسخ می گوید:«بله من همین عقیده رادارم.پیامبر درواقع مؤلف قرآن است...

مجری حرف وی راقطع کرده و می گوید:

«آنهایی که این نظررامی‌دهندمی‌گویندآنچه که ما«رویا»می‌پنداریم قبل ازآن یک مجموعه‌ی کاملابی نظم وحتی بعضابی معناراهم به کارمی‌برند.این تحقیقات ازدهه هفتادمیلادی شروع شده.می‌گویندمجموعه ای ازنشانه هاوتصاویربی معنی و بسیار پراکنده به مغزمامی‌آیدووقتی نظم پیدامی‌کندکه ماشروع به روایت کردن این«رویا» می‌کنیم.درواقع روایت کردن اینها،ساختن اینهااست.»

سروش درپاسخ می گوید:

«ببینیدمن به آن مطلب واقف هستم ولی توجه بفرماییدمحصول مهم است.چون این اموربی نظم نزدهمه هست.ولی وقتی محصول کارخانه را می‌بینیددرنزدبعضی ها به صورت مثلااشعار فوق‌العاده در می‌آیدودرنزدبرخی هم سخنان یاوه ای درمی‌آید.لذا اینکه پیش ازاین چه بوده،آنقدر مهم نیست که بعدازاین به چه صورت درمی‌آید.اصلا مااینجاپیش وپس نداریم.وحی رادرواقع پیامبرتولید می‌کند.وحی درواقع تالیف پیامبر است.درواقع خداوندیک شخصیتی آفریده است همین وبس. بقیه رابه او واگذار کرده. این شخص باظرفیتها وتوانایی هایی که داردبه قول شمابه آن سیگنال های بی نظم، نظمی می‌بخشدکه وقتی ما آنهارانظر می‌کنیم می‌بینیم چقدرپرمغزو معناست،عین حافظ و دیگران...».

بااین نظریه که هرکس که از این متدودانش بهره داشته باشد،می تواندباتجزیه وتحلیل وآنالیز قرآن، آنراتعبیر کندو لذا به تعبیرخواب‌هایی متفاوت هم برسد، بی شک خواب علمای دین وکسانی که دراین«حوزه»سال هاتدریس کرده اند را آشفته خواهدکرد. چون دیگر تعبیر(یاهمان تفسیر)قرآن -که ازآن احکام وفتاوی هم استنتاج می شود-اختصاص به یک مسلمان و مجتهدجامع الشرایط ندارد!

و ایضاچون برخی خواب ها طبق تعبیرکنندگان«باطل»است،ممکن است برخی آیات نیزبه همین سبیل وصراط وتفسیر وتعبیرخواب،خواب«صادق»توصیف نشود.و تاریخ مصرفی نداشته باشد!؟

درافسانه«غرانیق»هست که:«وقتی پیغمبر دید خویشاوندانش از او روی گردانده، دوری می کنند،آرزو کردکه خدا آیه ای بفرستد، شاید به وسیله آن به خویشاوندانش نزدیک شود. و بامحبتی که به فامیلش می ورزید،دوست داشت این خشونت و دشمنی به نرمی و آشتی مبدل شود

.نتیجه این آرزو و تلقین به نفس،این شدکه: وقتی سوره«نجم»بر او نازل گشت وآنرا درمجمع قریش خواند،همین که به آیه أفرأیتُمُ اللاّتَ وَالعُزّی رسید،شیطان ازخیال درونی که پیغمبردرباره نزدیکی به قومش داشت، سوء استفاده کردو به زبان او گذاشت که در ستایش بتهابگوید:(تِلکَ الغَرانِیقُ العُلی وَاِنَّ شَفاعَتَهُنَّ تُرتَضی). قریش که این گفته را شنیدند، ازستایش خدایان خود خرسند گشتندو پذیرفتند. مسلمان هاهم بی اینکه پیغمبرخود را به لغزش یا خطا یا گمان بیهوده ای متهم کنند،او را تصدیق کردند. همین که پیغمبر به سجده رسیدو سوره راپایان داد، مسلمانها برای اظهار پیروی و تصدیق پیغمبر خود،به سجده رفتند و از مشرکان قریش هم هرکس در مسجدحاضر بود سجده کرد. چه،به گوش خود ستایش بتها را ازپیغمبر شنیده بود.خبر سازش قریش با پیغمبر، به حبشه رسید و مهاجران شنیدند که قریش مسلمان شده اند. این بود که دسته ای از آنها برگشتند و دسته ای باقی ماندند.

از آن سو، جبرئیل برپیغمبرنازل شدوگفت:«چه کردی؟!آنچه خواندی من نیاوردم!سخنی گفتی که خدا نگفته بود!» پیغمبرسخت اندوهگین شد و از خدا بیمناک گردید.خدا که بسیار با وی مهربان بود برای اینکه خاطراو را آسوده سازد. آیاتی بر وی فرستادوبه او فهماندکه پیامبران پیش از او نیزباشیطان همین کشمکش راداشته اند! وشیطان در گفته های آنها مداخله و تصرف میکرده! ولی خداگفته شیطان راباطل وگفته های خود را استوار می ساخته است!

آیاتی هم که این تسلیت را دربرداشت،نازل شد:وما أرسلنا مِن قبلک مِن رسول وَلانبیّ اِلاّاذاتَمَنّی ألقی الشیطانُ فیأُمْنیَّتِهِ فیَنْسَخ الله ما یُلقیالشیطانُ ثُمَّ یُحْکِم اللهُ آیاتِهِ والله علیمٌ حکیمٌ.خدا با این تسلّی،گرفتگی خاطر پیغمبرش رابرطرف ساخت وترس وی رازایل کرد!و آنچه را که شیطان در ستایش بتها گفته بود(تِلکَ الغرانیقُ العُلی وَاِنَّ شفاعتهُنَّ تُرتَضی)با آیات ألَکُمُ الذَّکَرُ وَلَهُ الأُنثی، تلک اِذاً قِسمةٌ ضِیزی اِنْ هِیَ الاّ أسماءٌ سمَّیتُمُوها أنْتم وآباؤُکُم ... لِمَن یشاءُ ویَرْضی(2) باطل کرد».

آیا قبض وبسط تئوری رویا(خواب)دیدن پیامبر(که همان قرآنی ست که مادراختیارداریم) با تعبیرهای خوابگزاران-که لزوما حتما نباید مسلمان باشند-منتهی به استنتاج هایی مثل برداشت سلمان رشدی درداستان«آیات شیطانی»شده وبه این طریق برخی آیات قرآن خواب «صادق»وبرخی«باطل»تعبیرواینگونه قرآن درصیروریت «زمان» متحول خواهدشد؟!!

دوم خرداد1395 

منبع:پژواک ایران


محمد شوری

فهرست مطالب محمد شوری در سایت پژواک ایران 

*چندسال پیش(۸شهریور۱۳۶۰؛انفجارکاخ نخست وزیری(شهیدسوم! [2017 Aug] 
*چندسال پیش(ویژه ابوالحسن بنی صدر) قسمت پایانی(پایان جمهوری) [2017 Aug] 
*چندسال پیش(ویژه ابوالحسن بنی صدر) قسمت هفتم(تدارکاتچی ولایت فقیه)  [2017 Jul] 
*چندسال پیش(ویژه ابوالحسن بنی صدر) قسمت ششم(آتش تهیه)  [2017 Jul] 
*وقاحت هم حدی داردآقای فلاحیان! [2017 Jul] 
*چندسال پیش(ویژه ابوالحسن بنی صدر) قسمت پنجم(چهره اسناد) [2017 Jul] 
*چندسال پیش(قسمت چهارم)ویژه ابوالحسن بنی صدر(خمینی پاریسی)  [2017 Jul] 
*چندسال پیش(ویژه ابوالحسن بنی صدر)قسمت سوم(قطب فقط قطب ولایت فقیه) [2017 Jun] 
*چندسال پیش(ویژه ابوالحسن بنی صدر)قسمت دوم(هاشمی،هاشمی،ابوالحسن درنره!) [2017 Jun] 
*چندسال پیش (ویژه ابوالحسن بنی صدر) - قسمت اول (دادستان،دادستان، ابوالحسن درنره!) [2017 Jun] 
*عامل تغییرنظام شناسایی شد! [2017 May] 
*به مناسبت آغازبکار سی‌‌‌امین نمایشگاه بین المللی کتاب در تهران، در شهرآفتاب [2017 May] 
*استبداد نامرئی [2017 Apr] 
*تحریم؛ رفراندوم انتخاباتی [2017 Apr] 
*احمدی نژاد،کوتوله ای که غول شد! [2017 Apr] 
*بهمن۵۷؛انقلاب گیوتین  [2017 Feb] 
*هاشمی رفسنجانی؛انحصارطلبی اصلاح طلب!  [2017 Jan] 
*در پاسخ به بیانیه ی دادگاه ویژه روحانیت به احمد منتظری؛ من یکی ازاعضای باند سیدمهدی هاشمی هستم!  [2016 Dec] 
*فتح سفارت آمریکا در13 آبان 1358رابطه های بی رابطه؛ تدابیر بی تدبیر!  [2016 Nov] 
*دین را زمینی کنیم!  [2016 Oct] 
*مشکل جهان اسلام متولی آن است! [2016 Oct] 
*دو روی سکه ی بحران سوریه [2016 Oct] 
*نفوذی انقلابی زیرعبای من!؟ [2016 Aug] 
*فقدان رهبری درپساخامنه ای  [2016 Jul] 
*مبارزه بافساد؛ نمایشی کمدی درام مبارزه بافساد در جمهوری اسلامی [2016 Jul] 
* روزشمارمن و روزنامه سلام [2016 Jul] 
*چندسال پیش (44) محمدمنتظری، وفات7تیر1360 (قمست پایانی) [2016 Jul] 
*چندسال پیش (44) محمدمنتظری، وفات7 تیر 1360(قسمت چهارم) [2016 Jun] 
*چندسال پیش (44) محمد منتظری، وفات 7تیر 1360 (قسمت سوم)  [2016 Jun] 
*چندسال پیش(44)محمدمنتظری،وفات7تیر1360(قسمت دوم)  [2016 Jun] 
*چندسال پیش (۴۴) - محمدمنتظری، وفات ۷ تیر ۱۳۶۰ (قسمت اول) کاسه داغ تر از آش [2016 Jun] 
*جهان بینی حقوق بشری جهان وطنی! [2016 Jun] 
*سروش سلمان رشدی!  [2016 May] 
*اجتهاد در مقابل نص؛اساس جمهوری اسلامی ایران [2016 May] 
*چندسال پیش(42)پیغام امروز به آیندگان(13اردیبهشت،روزجهانی آزادی مطبوعات) بخش دوم [2016 May] 
*چندسال پیش(42)پیغام امروز به آیندگان(13اردیبهشت،روزجهانی آزادی مطبوعات) بخش اول  [2016 May] 
*توبه نصوح،حق الناس و ج.ا.ا  [2016 Apr] 
*چندسال پیش(ویژه انقلاب57)تیترخبر [2016 Feb] 
*چندسال پیش(ویژه انقلا57)من ساواکی نیستم  [2016 Feb] 
*چندسال پیش(ویژه انقلاب57)زندانی وخانواده های زندانیان [2016 Feb] 
*چندسال پیش(ویژه انقلا57)احزاب وگروه هاوسازمانها [2016 Feb] 
*چندسال پیش(ویژه انقلاب57)حرفهای تلفنی مردم [2016 Jan] 
*چند سال پیش(ویژه انقلاب57)حرف های نظامیان، افراد حکومتی و سیاستمداران [2016 Jan] 
*چند سال پیش(ویژه انقلاب57)روحانیت وحکومت اسلامی [2016 Jan] 
* چند سال پیش(ویژه انقلاب57)حرف های روشنفکران [2016 Jan] 
*چندسال پیش(ویژه انقلاب57)عکس امام در ماه [2016 Jan] 
* سخنی که طنز ومحضکه عام وخاص شد! [2016 Jan] 
*دمکراسی سلبی [2016 Jan] 
*در فقد آیت الله منتطری [2015 Dec] 
*اگر حصرکروبی ومیرحسین موسوی برداشته شود چه می شود؟ [2015 Nov] 
*مصاحبه ای منتشر نشده ای با خانواده جید شریف [2015 Nov] 
*آیا هاشمی رفسنجانی عوض شده است؟ [2015 Nov] 
*چرخه قدرت در مطبوعات در حال کما! [2015 Nov] 
*جامعه مدنی و جامعه زدنی(مجموعه اول) [2015 Nov] 
*اسلام را از مسیراصلی منحرف کردیم! [2015 Oct] 
*من ماله می کشم پس هستم! [2015 Sep] 
*دمکراسی دینی! [2015 Sep] 
*پارادوکس نفاق [2015 Aug] 
*حزب اصلاحات حق مسلم ماست! [2015 Aug] 
*«علامه» بجای «آیت الله»! [2015 Aug] 
*فرهنگ اقتصاد،سیاست فرهنگی [2015 Aug] 
*انقلابی که آنرا به مرگ گرفتند وبه تب راضی شد! [2015 Jul] 
*سرباز گمنام در انواع مختلف/این یک داستان واقعی ست [2015 Jun] 
*مملکت همش واس ماس؛ این یک داستان واقعی ست [2015 May] 
*قول سیاست،غول اقتصاد [2015 Apr] 
*حفظ نظامه،مگه چیه؟ [2015 Apr] 
*تفاوت اپوزیسیون در گذشته و حال؟ [2015 Mar] 
* دولت سایه ای که من می دانم قسمت ا تا ده [2015 Mar] 
*ولایت فقیه خوب/ولایت فقیه بد [2015 Feb] 
*۳۶ سال سلطنت فقیه [2015 Feb] 
* شرکت سهامی خاص ج.ا.ا.با مشغولیت نامحدود! [2015 Jan] 
*سیاست قربانی سیاست(مجموعه دوم) [2015 Jan] 
*هارمونی علی مطهری! [2015 Jan] 
*سیاست قربانی سیاست(مجموعه اول) [2014 Dec] 
*تاوان 444 روز [2014 Nov] 
*داعش دشمن فرضی صهیونیزم،غرب وآمریکا [2014 Oct] 
*آمریکا منجی بشریت! [2014 Aug] 
*این یک داستان واقعی ست [2014 Apr] 
*نیمه پر، نیمه خالی [2014 Jan] 
*خط قرمز ماست! [2013 Nov] 
*نقشه پیش فرض در دست های آلوده [2013 Oct] 
*شنود چی های «واجا»ونوچه شیپورچی های مطبوعات چی! [2013 Sep] 
*روزخبرنگار، انجمن صنفی روزنامه نگاران و خودم [2013 Aug] 
*کتاب، نمایشگاه، یک گزارش [2013 May] 
*34سالگی انقلاب بهمن 57 [2013 Jan] 
*قرآن رمل و اسطرلاب نیست [2013 Jan] 
*احمدی نژاد اصلاح طلب می شود [2013 Jan] 
*گیرِ مردم [2013 Jan] 
*تفاوت منتظری و خمینی [2012 Dec] 
*قانون اساسی با سرویس پوپولیسم! [2012 Dec] 
*سکولاریزم دینی! [2012 Nov] 
*دلار رازی است [2012 Nov] 
*خاتمی خامنه ای را نجات می دهد! [2012 Nov] 
*حفظ نظام یا انقلاب؟ [2012 Oct] 
*هاشمی شویی [2012 Oct] 
*بدویت سیاسی [2012 Sep] 
*آگاهی ایزوله شده [2012 Sep] 
*رضاخجسته رحیمی،سعید حجاریان؛ پرسش هایی که نشد،حرفهایی که نزد! [2012 Sep] 
*آیاترورهای هسته ای کاروزارت اطلاعات است؟! [2012 Aug] 
*اقتصادمقاربتی؛واقعیت این است! [2012 Jul] 
*تغییر کاربری در حکومت [2012 Jul] 
*هوس زور آزمایی با اسرائیل [2012 Jun] 
*روشنفکری شریعتی [2012 Jun] 
*نظارت حراستی! [2012 Jun] 
*اصلاحات فقط با تغییر قانون اساسی میسور است [2012 Jun] 
*ما بی شرف ها مانده ایم [2012 Apr] 
*نفتی که ملی نشد،ملتی که نفتی شد! [2012 Mar] 
*جدایی نان از سیاست [2012 Mar] 
*مردم جن زده مفتون شیدایی سیاستمداران! [2012 Jan] 
*پهلوی رضا پهلوی، آینه چو عیب تو بنمود راست/خود شکن آینه شکستن خطاست [2012 Jan] 
*دور زدن دمکراسی!  [2011 Oct] 
*احمدی نژاد این روزها یک توپ بسکتبال شده است! [2011 Oct] 
*بورژوا کُمپرادُرهای مسلمان! [2011 Sep] 
*«واجا» [2011 Aug] 
*سوتک و سکوت [2011 Jan]