مهندسی انتخابات ۹۶ آغاز شده است
مجید محمدی

مهندسی انتخابات در ایران یک پدیده‌ ساختاری است هم به معنای سلبی و هم به معنای ایجابی آن، به این معنا که حکومت نه تنها نمی خواهد فردی بیرون از دایره‌ی خودی‌ها انتخاب و با نتیجه‌ای خاص متعجب شود بلکه می خواهد افراد مورد نظر در نهادهای ظاهرا انتخابی قرار گیرند. انتخابات ریاست جمهوری ۹۶ از این جهت استثنا نیست اما هر انتخابات از این جهت متفاوت است که تاکتیک‌ها و تصمیمات متفاوتی برای مهندسی انتخابات مد نظرقرار گرفته و اجرا می شود. این تاکتیک‌ها و تصمیمات در انتخابات ۹۶ کدامند؟ تا کنون چه اقداماتی بری مهندسی انتخابات ریاست جمهوری انجام گرفته است؟

نامزدها

مهم‌ترین بخش مهندسی انتخابات مهندسی نامزدهاست. این مهندسی تنها با رد صلاحیت نامزدهای غیر خودی به انجام نمی رسد (کاری که حتما انجام خواهد شد) بلکه خودی‌ها نیز باید در یک فرایند حداکثر وفاداری خود به رهبر و بیت و سپاه را نشان دهند و این فرایند با کسب اجازه از خامنه‌ای یا استمزاج نظر وی آغاز می شود. روشن است که اگر نامزد ریاست جمهوری بدون هماهنگی با خامنه‌ای نامزد شود از صافی شورای نگهبان رد نمی شود. تجربه‌ رفسنجانی در سال ۹۲ از این جهت مثال خوبی است: او حتی اگر به دیدار خامنه‌ای می رفت یا با او صحبت هم کرده بود باز به او گفته می شد که نامزد نشود اما کسانی هم که شانسی دارند باید نخست تایید خامنه‌ای را داشته باشند. تذکر غیر قانونی خامنه‌ای به احمدی نژاد جهت نامزد نشدن یکی دیگر از وجوه مهندسی نامزدهاست. در انتخابات ۹۶ نزدیکان روحانی و دیگر نامزدها از تایید نامزدی آنها توسط رهبرجمهوری اسلامی صحبت کرده‌اند.

رای دهندگان

نهادهای دولتی در ایام انتخابات، هم مهندسی می شوند و هم ابزار مهندسی واقع می شوند. رادیو و تلویزیون دولتی و موسسات تبلیغاتی دولتی در ایام انتخابات به نفع نامزدی که مورد نظر دستگاه رهبری است و علیه نامزدی که با رهبر جمهوری اسلامی فاصله‌هایی دارد وارد عمل می شوند. ماه‌هاست که تبلیغات منفی علیه کارنامه‌ی دولت دربرنامه‌های مختلف رادیو و تلویزیون دولتی ادامه داشته است.

رای دهندگان در آستانه‌ هر انتخابات با عوامل تشویق کننده مهندسی می شوند. در برخی از شهرهای استان خوزستان آردهای آستان قدس رضوی توزیع شده است. همچنین در روزهای تعطیلات نوروز تا ۲۴۰ هزار وعده غذا (بسیار فراتر از حد معمول) میان زائران امام هشتم شیعیان توزیع شده است. در سمت دولت اعلام شده است که سود سهام عدالت در سال ۹۶ توزیع خواهد شد. البته زمان دقیق توزیع گفته نشده است. دولت یک سبد حمایت غذایی را در ایام پیش از عید ۹۶ میان ۱۱ میلیون نفر به ارزش ۳۵ تا ۱۲۰ هزار تومان توزیع کرد.

نهادهای دولتی

نهادهای دولتی در ایام انتخابات، هم مهندسی می شوند و هم ابزار مهندسی واقع می شوند. رادیو و تلویزیون دولتی و موسسات تبلیغاتی دولتی در ایام انتخابات به نفع نامزدی که مورد نظر دستگاه رهبری است و علیه نامزدی که با رهبر جمهوری اسلامی فاصله‌هایی دارد وارد عمل می شوند. ماه‌هاست که تبلیغات منفی علیه کارنامه‌ی دولت دربرنامه‌های مختلف رادیو و تلویزیون دولتی ادامه داشته است. نهادهای حکومتی تحت نظر سپاه (مثل موسسه‌ اوج) تبلیغات منفی علیه دولت را از ابتدای شکل گیری دولت انجام می داده‌اند.

رسانه‌ها و تبلیغات

بازداشت ۱۲ تن از مدیران شبکه‌های تلگرامی در روزهای پایانی سال ۱۳۹۵ و نیز بازداشت سه روزنامه نگار (هنگامه شهیدی، مراد ثقفی و احسان مازندرانی) در ماه‌های نزدیک به انتخابات بخشی از مهندسی رسانه‌هاست. معمولا نهادهای امنیتی پیش از هر انتخاباتی هشدارها، تهدیدها و بازداشت‌های روزنامه نگاران را شدت می بخشند. بسیاری از روزنامه نگاران به نهادهای امنیتی و انتظمی دعوت شده و به آنها گفته می شود پگونه در دوره‌ی انتخابات عمل کنند و اگر نکنند بازداشت می شوند. دوره‌ی انتخابات در جمهوری اسلامی دوران رونق بسته شدن نشریات و روزنامه‌هاست.

یادداشت حسام الدین آشنا (مشاور روحانی) خطاب به ضرغامی (یکی از نامزدهای محتمل) پس از آن که وی به صراحت از خرید کانال‌ها و‌‌جلب نظر مدیران آنها برای تبلیغات پیش از موعد به نفع اصولگرایان در گردهمایی جمنا سخن گفت از این جهت گویاست: "به نظر می رسد اشاره شما به امکان خرید سایت‌ها که از کشفیاتتان در جریان انتخابات مجلسین بود در این دوره به صورت کاملا خودجوش و زودهنگام توسط برادران همسو و هم قطارتان در حال انجام است. ظاهرا در مورد مدیران کانالهای غیر قابل خرید و فروش و نفوذ هم اقدامات موثری انجام شده است فقط امیدوارم مردانگی کنید و با سفارش‌های لازم خانواده‌های آنان را از نگرانی برهانید." (سایت جماران ۱۸ فروردین ۱۳۹۶) مشخص است که آن دسته از کانال‌های تلگرامی که با مولفه‌هی تشویقی (منابع مالی غیر شفاف) در خدمت نامزدهای اصولگرا قرار نگیرند سروکارشان با کرام الکاتبین (نیروهای امنیتی) است.

افکار عمومی

دستکاری در افکار عمومی بخش دیگری از برنامه‌ مهندسی انتخابات است. این دستکاری نه توسط بخش خصوصی بلکه در چارچوب امکانات بخش دولتی و عمومی انجام می گیرد. مخالفان دولت می گویند مدیران دولتی حقوق‌های نجومی می گیرند (روزنامه‌ی کیهان در ماه‌های منتهی به انتخابات) اما نمی گویند که مدیران نهادهایی که حکومتی هستند نیز همین حقوق‌ها را می گیرند و به کسی پاسخ نمی دهند. مخالفان دولت می گویند دستگاه‌های اجرایی دولتی ناکارآمد هستند (دستجردی، سخنگوی جبهه مردمی نیروهای انقلاب، تابناک ۱۷ فروردین ۱۳۹۶) اما نمی گویند دستگاه‌های تحت نظر رهبری و سپاه و روحانیت نیز که امروز بخش بزرگ تری از اقتصاد و فرهنگ را در اختیار دارند به همان مشکلات دچارند.

منابع مالی

انتخابات در ایران از حیث منبع و نحوه‌ هزینه کردن منابع مالی از غیر شفاف‌ترین انتخابات‌ها در عالم است. در هیچ انتخاباتی روشن نیست که هر نامزد چقدر و چگونه هزینه کرده و چه افراد یا نهادها یا گروه‌هایی به نامزدها کمک کرده‌اند. نامزدها معمولا برای تظاهر به عدم وامداری این منابع را اعلام نمی کنند و ادعا می کنند که اولا هزینه‌های آنها بسیار پایین بوده و ثانیا دیگران بدون چشمداشت برای نها هزینه کرده‌اند که هر دو ادعا دور از حقیقت است.

در انتخابات ۹۶ نیز از ابتدا هزینه‌ها و منابع آنها روشن نیست. به عنوان مثال روشن نیست "جبهه‌ی مردمی نیروهای انقلاب" برای جمع کردن حدود سه هزار نفر برای دو مرتبه در تهران (حمل و نقل، هتل) و برای اجاره‌ی محل و پذیرایی و دیگر تدارکات این جمع چقدر هزینه کرده و این هزینه‌ها از کجا آمده است. البته با توجه به نزدیکی همه‌ی نامزدهای این جبهه به نیروهای امنیتی و نظامی چندان دور از واقعیت نیست که این هزینه‌ها از سوی دستگاه‌های نظامی و امنیتی یا شرکت‌ها و پیمانکاران آنها تامین شده باشد (مجلس اصولا نه رهی به تحقیق و تفحص در این نهادها دارد و نه قدرت آن را) اما برای پرهیز تحلیلگران از گمانه زنی این جبهه می تواند این اطلاعات را در اختیار عموم بگذارد. دستگاه‌های امنیتی و نظامی در ایران با امکانات مالی بی‌حد و حصری که دارند می توانند بدون اطلاع عمومی و حتی بدون اطلاع آن سه هزار نفری که در گردهمایی شرکت کرده‌اند آنها را مهندسی کنند.در انتخابات ۹۶ می توان انتظار داشت که هزاران میلیارد تومان "پول کثیف" (ناشی از قاچاق و پولشویی) و "پول تمیز" (منابعی که در اختیار روحانیون قرار می گیرد تا بقیه‌ی منابع تامین کننده را پاک کنند) صرف شود.

منبع:رادیو فردا


مجید محمدی

فهرست مطالب مجید محمدی  در سایت پژواک ایران 

*سپنتا نیکنام و مرگ حاکمیت قانون و حقوق شهروندی  [2017 Nov] 
*اصلاحات سال‌ها پیش مُرد. همین!  [2017 Oct] 
*«جان اسنو» در تهران  [2017 Sep] 
*دشمنی اسلامگرایانه با غرب چه نتایجی دارد؟ [2017 Aug] 
*نظرسنجی‌هایی بدون ارزش علمی [2017 Aug] 
*علی شریعتی: ایدئولوگ نظام سرکوب  [2017 Jun] 
*گام دوم مهندسی انتخابات ۹۶: چینش نامزدها و جهت دادن به کارزارها  [2017 Apr] 
* مهندسی انتخابات ۹۶ آغاز شده است [2017 Apr] 
*از چپ عدالت‌گرا تا چپ امنیت‌گرا: طلیعه‌ ناسیونال-سوسیالیزم ایرانی [2017 Apr] 
*جریان «اصولگرا»: واگرا و آشفته  [2017 Apr] 
*رسانه‌های فارسی‌زبان با مالیات شهروندان و منابع عمومی کشورهای غربی چه می‌کنند؟ [2017 Mar] 
*معضل محمد خاتمی برای «نظام»: ضعیف، کم آزار، اما غیر قابل اعتماد [2017 Feb] 
*چهار روایت شخصی از جنایات داعشی جمهوری اسلامی  [2017 Feb] 
*«آشتی ملی»؛ طرحی توخالی و بی حاصل برای تقرب به خامنه‌ای  [2017 Feb] 
*هاشمی رفسنجانی؛ سیاست‌ورزی اسلامگرایانه در چارچوب ممکن‌ها [2017 Jan] 
*مهندسی غرور ملی با هیچ [2016 Dec] 
*ساختار آسیب‌های اجتماعی در ایران در سه نمودار [2016 Nov] 
*دوازده پرسش پیرامون چرایی و چگونگی پیروزی ترامپ و شکست کلینتون [2016 Nov] 
*واکنش ها به پیروزی ترامپ/ موج نارضایی‌ها، «نخبه‌گرایی، چند فرهنگ‌گرایی و جهان‌گرایی» را به عقب راند [2016 Nov] 
*کودک آزاری جنسی در پناه «بیت» المجرمان [2016 Oct] 
*جنگ با مردگان «غیر خودی»  [2016 Oct] 
*نهادهای پشتیبانی ایدئولوژیک برای استبداد مذهبی، تمامیت خواهی و کشورگشایی درایران  [2016 Oct] 
*مدیران جمهوری اسلامی در چه مواردی به اراذل و اوباش و لات‌ها متوسل می‌شوند؟  [2016 Oct] 
* انگاره بومی اداره و توسعه: واقعیت یا توهم؟ [2016 Sep] 
*میرقلی‌خان، امیری، دری اصفهانی: گامی کوچک از «قهرمان» تا «جاسوس»  [2016 Sep] 
*کدام‌یک اسلام را دزدیده‌اند: تروریست‌ها یا اصلاح‌طلبان؟ [2016 Jun] 
*نگاهی به نهادها و مبانی تصمیم‌گیری قوه قضائیه جمهوری اسلامی  [2016 May] 
*یک دیدار معمولی، یک عکس عادی، و موجی از اتهام و اعتراض [2016 May] 
*عرصه‌های جدیدی که روحانیت شیعه در نوردیده [2016 Apr] 
*ویروس ضد امریکایی؛ برندگان و بازندگان [2016 Apr] 
*از چپ عدالت‌گرا تا چپ امنیت‌گرا: طلیعه‌ ناسیونال-سوسیالیزم ایرانی [2016 Apr] 
*چرا در انتخابات مهندسی‌شده شرکت می‌کنند؟ [2016 Mar] 
*پدیده های قابل توجه و شگفت انگیز در نتایج انتخابات ۹۴ [2016 Feb] 
*انتخابات در نظام‌های اقتدارگرا تمامیت‌خواه [2016 Feb] 
*چهار دلیل برای ترغیب به مشارکت در انتخابات ۹۴ و نقد آنها  [2016 Feb] 
*تصویب توافق اتمی در ایران: مجلس یا شورای امنیت ملی؟  [2015 Aug] 
*رژیم خمینی چگونه تداوم یافت؟ [2015 Jun] 
*نظام بی‌شرم جمهوری اسلامی: شرم، سیری چند؟ [2015 Mar] 
*قاسم سلیمانی: «الهه مهربانی»، «سردار عارف» یا فرمانده ترور؟ [2015 Mar] 
*معجزه‌ی حکومت ولایی شیعی: یزید نقش امام حسین را بازی می‌کند [2014 Sep] 
*موضوعاتی که صدای آمريکا پوشش نمی‌دهد يا در اولويت آن نيست [2014 Sep] 
*بی بی سیزاسیون صدای امریکا [2014 Sep] 
*داعش، «سپاه قدس» اسلام‌گرایان سنی [2014 Jun] 
*مسجدسازی دولتی به جای ساخت مسکن عمومی [2014 Mar] 
*افسانه‌ی کمبود روحانی شيعه در ايران، مجيد محمدی [2014 Feb] 
*برنامه‌ تلويزيونی روحانی و پنج بازنمايی از وضعيت دولت  [2014 Feb] 
*رژیم تحریم علیه تحریم [2013 Sep] 
*ملی‌گرايی تکثرستيز: ضد غرب و پرونده‌ساز [2013 Aug] 
*سياست‌ورزیِ تهی از شرم [2013 Jul] 
*چرا سفر به ایران را تحریم نمی کنید؟ [2013 Jul] 
*شان يونسکوی رضا داوری: ننگ و آه [2013 Jul] 
*توهمات علی خامنه‌ای [2013 Apr] 
*علی خامنه‌ای و دروغ‌ها، رجزخوانی‌ها و مدعیات بی اساسش [2013 Apr] 
*بخش فلسفه‌ی دانشگاه تهران، دکان علم‌فروشی و مدرک‌سازی [2013 Apr] 
*فرسایش بنیان‌ها و پیوندهای اجتماعی در ایران [2012 Dec] 
*ناشر غير امين و تبليغات سياسی [2012 Jun] 
*تندیس‌های تنفر، اسلام رحمانی و مخاطرات امنیتی اسلام سیاسی [2012 May] 
*خلائق را از براندازی ولایت فقیه می ترسانند [2012 Apr] 
*«جامعه‌ ايران در سراشيبی انحطاط اجتماعی و اخلاقی»  [2012 Mar] 
*مطالعات خاورمیانه یا بسط تنفر، بی خیالی و پرده پوشی [2012 Mar] 
*روشنفکران دینی و مقدسات مردم [2012 Mar] 
*آمريکاستيزی روشنفکران ـ فعالان چپ ايرانی: سندرم "از موضع بالا" [2012 Mar] 
*امپریالیسم و ادبیات لجن مالی در سنت سیاسی چپ [2012 Feb] 
*مشکلات دروازه بانان سابق رسانه‌ها [2012 Jan] 
*کارنامه‌ی سياه و سوگناک دين سازمان‌يافته [2011 Dec] 
*صدايش را در نخواهند آورد [2011 Dec] 
*دين سازمان‌يافته، مروج تنفر و تبعيض [2011 Dec] 
*بیست روش گریز از پاسخ گویی: نقدی بر گزارش جمهوری اسلامی به کمیته حقوق بشر سازمان ملل [2011 Dec] 
*آیا بدون دین سازمان یافته، دنیای بهتری نمی داشتیم؟ [2011 Nov] 
*همه از دولت‌ها پول می گیرند، اما ...  [2011 Nov] 
*در جستجوی فرزندان از دست رفته  [2011 Nov] 
*رهبر بعدی چگونه تعیین خواهد شد؟  [2010 Jun] 
*يک دروغ بزرگ ديگر؛ فساد اخلاقی ساختاری غرب [2010 May] 
*جنبش سبز: اسلامگرا یا سکولار  [2010 May] 
*شهرنشينی، دانشگاه و طبقه متوسط: تهديدات امنيتی عليه ولايت فقيه [2010 Apr] 
*از ربانی سالاری به اوباش سالاری؛ تحول ساختار قدرت در جمهوری اسلامی  [2010 Mar] 
*رهبر جمهوری اسلامی و مداحی به قصد تقرب  [2010 Feb] 
*هشت تحليل غلط؛ پيش و پس از انتخابات رياست جمهوری  [2010 Feb] 
*زمان محاکمه‌ی خامنه‌ای در دادگاه جنایی بین‌المللی فرا رسیده است  [2009 Jul] 
* الگوهای رایج فریب‌کاری در نظام جمهوری اسلامی  [2009 Feb]