داعش، «سپاه قدس» اسلام‌گرایان سنی
مجید محمدی

جمهوری اسلامی با حمله و انتقاد از داعش به پای خود شلیک می‌کند. مقامات جمهوری اسلامی تصور می‌کردند که «سپاه قدس» سازی به آنها اختصاص دارد.

با پیشروی گروه «دولت اسلامی عراق و شام» و اشغال دو استان‌ نینوا و صلاح الدین و نفوذ قابل توجه در استان های انبار، دیاله و کرکوک سیل مطالب تبلیغاتی در رسانه‌های دولتی و شبه دولتی جمهوری اسلامی علیه این گروه در حال انتشار است. این تبلیغات کمتر بر خلافت اسلامی مورد ادعای داعش و بیشتر بر وجه ضد شیعی آن متمرکز است چون اسلام‌گرایان شیعه با راه اندازی خلافت اسلامی تحت رهبری خود مشکلی ندارند. این رسانه‌ها برای تکفیری و افراطی نشان دادن داعش (که همانند جمهوری اسلامی چنین هست) به اعمال روزمره و احکام آنها در مناطق تحت سلطه اشاره می‌کنند. چیزی که در این اشارات جالب توجه است شباهت بسیار زیاد این گروه به اسلام‌گرایان حاکم بر ایران است. پیش از داعش طالبان نیز چنین شباهتی داشتند که فقط به باور به شریعت محدود نمی شد.  

بعد از سرکوب جنبش سبز سال‌ها بود که شورای امنیت ملی در ایران جلسه‌ی اضطراری برای بررسی شرایط کشور و منطقه برگزار نکرده بود. کاست نظامی-امنیتی حاکم بر ایران و روحانیت اسلام‌گرای شیعه که در عراق با گروهی شبیه خودشان مواجه شده‌اند با همه‌ی قوا وارد این جنگ می‌شوند: از شعر حماسی محمدرضا نقدی (فارس ۲۱ خرداد ۱۳۹۳) تا صدور اطلاعیه توسط مراجع شیعه (اردبیلی، سیستانی، نوری همدانی و مکارم شیرازی)، از گفتگوهای تلفنی مقامات ایرانی با مقامات عراقی تا به کار انداختن ماشین دیپلماسی در تماس با کشورهای عربی و مجامع بین المللی، و از مداخله‌ی مستقیم نظامی در عراق برای نجات دولت فاسد مالکی تا تبلیغات حکومتی علیه عربستان و قطر به عنوان پشتیبانان اسلام‌گرایی سنی در منطقه. همه‌ی اینها در حالی صورت می‌گیرد که داعش و حامیانش در حال نسخه برداری از الگوی سپاه پاسداران و سپاه قدس هستند. مقامات جمهوری اسلامی تصور می‌کردند که «سپاه قدس» سازی به آنها اختصاص دارد.

داعش و سپاه قدس در چه حوزه هایی با هم شباهت دارند؟

زمینه‌ی رشد

همان طور که رشد سپاه قدس نتیجه‌ی جاه طلبی مقامات جمهوری اسلامی از یک سو و خلا یا عدم توازن قدرت در مناطق پر تنش خاورمیانه از سوی دیگر است داعش نیز از نظر زمینه‌ی رشد محصول عدم توازن قدرت در سوریه (در جنگ میان ارتش آزاد و ارتش سوریه) و عراق (عدم توازن میان نیروهای کرد، شیعه و سنی در داخل عراق و عدم توازن قدرت میان ایران، ترکیه و عربستان در منطقه) و جاه طلبی‌های سران کشورهای نفتی منطقه است. باورها ایدئولوژی اسلام‌گرایی عامل پیوند دهنده نیروهای داعش و سپاه قدس است. سپاه قدس اسلام‌گرایی شیعه و داعش اسلام‌گرایی سنی را ترویج می‌کند. هر دو گروه اسلام را ابزار کسب و بسط قدرت منطقه‌ای قرار داده‌اند. رسانه‌های دولتی جمهوری اسلامی برای معرفی داعش به مخاطبان خود به ممنوعیت‌های آنها در مناطق تحت استقرار اشاره می‌کنند و توجه نمی کنند که بخش عمده‌ی آن محدودیت‌ها و رفتارها از سوی اسلام‌گرایان شیعه نیز اعمال شده است و محدودیت‌ها و ممنوعیت های اعمال شده در چارچوب قرائت آنها از فقه مورد نظرشان است.

سیاست

«تداوم و بسط» یکی از شعارهای محوری داعش بوده است. سپاه پاسداران (از جمله سپاه قدس تحت نظر آن) نیز با همین سیاست امروز بخش قابل توجهی از قدرت در ایران و منطقه را در دست دارد. این سیاست نافی اعدام‌های خیابانی و ضبط اموال مخالفان و تاراج منابع عمومی نیست. داعش و سپاه قدس در این محدوده بسیار شبیه به هم عمل کرده‌اند. داعش بانک‌های موصل را غارت می‌کند و سپاه قدس بانک های ایران را. داعش به باج گیری از مردم عراق می‌پردازند و سپاه به باج گیری از مردم ایران (با اسکله‌های غیر قانونی و قاچاق). البته به دلیل این که اعمال سپاه و سپاه قدس به سه دهه‌ی گذشته باز می‌گردد ممکن است بسیاری آنها را در کشتار بعد از اشغال یک منطقه (مثل کردستان) یا ضبط اموال مخالفان فراموش کرده باشند. دادگاه‌های سرپایی جمهوری اسلامی تفاوت چندانی با اعدام‌های خیابانی داعش ندارد. تنها تفاوت میان داعش و سپاه آن است که داعش یک جریان در حال پیشروی و سپاه و فرزند آن سپاه قدس یک جریان مستقر است.

مشی جنگی و تاکتیک‌ها

داعش همانند سپاه قدس یک ارتش منظم نیست. این دو با نیروهایی متحرک در یک منطقه عمل می‌کنند و اگر نتوانستند استقرار پیدا کنند به سرعت عقب می‌کشند. سپاه قدس در سوریه و عراق دقیقا در چارچوب جنگ چریکی شهری عمل می‌کند. این دو برای جنگ چریکی بلند مدت، تغییر سریع تاکتیک، و تغییر سریع مواضع آمادگی دارند. از همین جهت هم هست که کمترین تلفات را متحمل می‌شوند. از آنجا که این دو نیرو در سوریه با هم در حال جنگ بوده‌اند و در عراق نیز با هم درگیر بوده (به روایت برخی گزارش ها مثل گزارش وال استریت ژورنال) و خواهند شد بسیاری از تاکتیک‌های یکدیگر را نسخه برداری کرده و خواهند کرد.  

سپاه قدس و داعش در چارچوب یک نیروی بین المللی عمل می‌کنند. اگر سپاه قدس نیروی افغانی و عراقی برای جنگ در سوریه استخدام می‌کند داعش از نیروهای عرب سعودی یا اروپایی یا چچنی استفاده می‌کند. هر دو نیرو خود را موظف به تشکیل و تحکیم حکومت اسلامی می‌دانند و در چارچوب‌های دولت- ملت‌های موجود عمل نمی کنند. در چارچوب اهداف بلند مدت نیز این دو شباهت بسیاری با هم دارند. هدف سپاه قدس، اشغال بیت المقدس با پایان بخشیدن به دولت اسرائیل است و هدف داعش تاسیس دولت اسلامی در عراق و شام که سوریه و لبنان و فلسطین و اردن را نیز در بر می‌گیرد. سپاه قدس نیز برای اشغال فلسطین به حضور نظامی در عراق و اردن و سوریه و لبنان نیاز دارد.

فقه حکومتی داعش پس از تسلط بر شهر رقه سوریه، قوانینی ‌وضع کرد که سرپیچی از آن‌ها، مستوجب مجازات سنگین است. این قوانین مجموعه‌ای از ممنوعیت‌ها را بیان می‌کنند مثل: ۱ـ پوشیدن شلوار جین (برای زنان) ۲ـ پوشیدن شلوار جین توسط مردان کمر باریک ۳ـ کوتاه کردن مو ۴ـ نمایش لباس‌های زنانه در ویترین و کار کردن مردان در فروشگاه لباس زنانه ۵ـ ورود مردان به مغازه‌های لباس خیاطی زنانه ۶ـ تبلیغ آرایشگاه‌های زنانه ۷ـ استفاده از کلمه داعش ۸ـ مراجعه زنان به پزشک مرد ۹ـ شانه کردن موی سر و صورت (برای مردان) ۱۰ـ کشیدن سیگار و قلیان ۱۱ـ نشستن زنان بر صندلی (ایرنا، ۲۱ خرداد ۱۳۹۳)

فرض کنیم که گزارش ایرنا از مقرارت این گروه مقرون به صحت باشد. غیر از دو سه مورد برای مردان بقیه همانهاست که در ایران دوره‌ای اجرا شده یا دارد اجرا می‌شود. اگر حکومت دینی در ایران مبارزه علیه شلوار جین را رها کرده به علت مقاومت مردان و بخش عمده‌ای از زنان بوده است و نه مدارای حکومت با این لباس غربی. 

دستکاری افکار عمومی

سپاه قدس پس از اقدام به مداخله‌ی نظامی با دو تاکتیک به توجیه افکار عمومی داخل کشور می‌پردازد:

۱) ارتباط دادن مداخله‌ی نظامی به دفاع از مرقد شیعیان. به عنوان مثال در سوریه چنین جلوه داده می‌شد که نیروهای سپاه قدس برای دفاع از حرم زینب به آن کشور اعزام شده‌اند در حالی که این نیروها ماموریتی غیر از این داشتند. در عراق نیز اگر مداخله‌ای صورت گیرد با دفاع از حرم ائمه‌ی شیعه در سامرا، کاظمین، نجف و کربلا توجیه خواهد شد. از روز بعد از اشغال موصل بحث مدافعان حرم عسگریین در رسانه‌های سپاه اوج گرفته است.

۲) علاوه بر توجیه شیعی مداخله، از طرف مقابل سلب مشروعیت دینی می‌شود با برساخته‌هایی مثل «جهاد نکاح» (رفتن دختران کشورهای عربی برای رابطه‌ی جنسی با شورشیان بدون ازدواج و با چند تن در آن واحد) یا معرفی یزید به عنوان رهبر این گروه که از اساس دروغ هستند.

داعش نیز در توجیه افکار عمومی جوامع مسلمان سنی به تاکتیک‌های شبیه متمسک می‌شود:

۱) توجیه فعالیت‌های خود با تاسیس دولت اسلامی. بر خلاف القاعده و دیگر گروه‌های هم‌عقیده با آن که به دنبال ضربه زدن به دول عربی و غربی با عملیات تروریستی هستند داعش در پی تاسیس دولت با این گونه عملیات است و به همین علت در مناطقی که تسخیر می‌کند بساط حکومت و اجرای شرع راه می‌اندازد. این کار حداقل برای باورمندان سنی اسلام‌گرا موجه بوده و مشروعیت آور است؛

۲) داعش برای سلب مشروعیت دینی شیعیان، این فرقه را مشرک و رافضی می‌خواند تا از آنها سلب مشروعیت دینی شود.

منبع:خودنویس


مجید محمدی

فهرست مطالب مجید محمدی  در سایت پژواک ایران 

*«جان اسنو» در تهران  [2017 Sep] 
*دشمنی اسلامگرایانه با غرب چه نتایجی دارد؟ [2017 Aug] 
*نظرسنجی‌هایی بدون ارزش علمی [2017 Aug] 
*علی شریعتی: ایدئولوگ نظام سرکوب  [2017 Jun] 
*گام دوم مهندسی انتخابات ۹۶: چینش نامزدها و جهت دادن به کارزارها  [2017 Apr] 
* مهندسی انتخابات ۹۶ آغاز شده است [2017 Apr] 
*از چپ عدالت‌گرا تا چپ امنیت‌گرا: طلیعه‌ ناسیونال-سوسیالیزم ایرانی [2017 Apr] 
*جریان «اصولگرا»: واگرا و آشفته  [2017 Apr] 
*رسانه‌های فارسی‌زبان با مالیات شهروندان و منابع عمومی کشورهای غربی چه می‌کنند؟ [2017 Mar] 
*معضل محمد خاتمی برای «نظام»: ضعیف، کم آزار، اما غیر قابل اعتماد [2017 Feb] 
*چهار روایت شخصی از جنایات داعشی جمهوری اسلامی  [2017 Feb] 
*«آشتی ملی»؛ طرحی توخالی و بی حاصل برای تقرب به خامنه‌ای  [2017 Feb] 
*هاشمی رفسنجانی؛ سیاست‌ورزی اسلامگرایانه در چارچوب ممکن‌ها [2017 Jan] 
*مهندسی غرور ملی با هیچ [2016 Dec] 
*ساختار آسیب‌های اجتماعی در ایران در سه نمودار [2016 Nov] 
*دوازده پرسش پیرامون چرایی و چگونگی پیروزی ترامپ و شکست کلینتون [2016 Nov] 
*واکنش ها به پیروزی ترامپ/ موج نارضایی‌ها، «نخبه‌گرایی، چند فرهنگ‌گرایی و جهان‌گرایی» را به عقب راند [2016 Nov] 
*کودک آزاری جنسی در پناه «بیت» المجرمان [2016 Oct] 
*جنگ با مردگان «غیر خودی»  [2016 Oct] 
*نهادهای پشتیبانی ایدئولوژیک برای استبداد مذهبی، تمامیت خواهی و کشورگشایی درایران  [2016 Oct] 
*مدیران جمهوری اسلامی در چه مواردی به اراذل و اوباش و لات‌ها متوسل می‌شوند؟  [2016 Oct] 
* انگاره بومی اداره و توسعه: واقعیت یا توهم؟ [2016 Sep] 
*میرقلی‌خان، امیری، دری اصفهانی: گامی کوچک از «قهرمان» تا «جاسوس»  [2016 Sep] 
*کدام‌یک اسلام را دزدیده‌اند: تروریست‌ها یا اصلاح‌طلبان؟ [2016 Jun] 
*نگاهی به نهادها و مبانی تصمیم‌گیری قوه قضائیه جمهوری اسلامی  [2016 May] 
*یک دیدار معمولی، یک عکس عادی، و موجی از اتهام و اعتراض [2016 May] 
*عرصه‌های جدیدی که روحانیت شیعه در نوردیده [2016 Apr] 
*ویروس ضد امریکایی؛ برندگان و بازندگان [2016 Apr] 
*از چپ عدالت‌گرا تا چپ امنیت‌گرا: طلیعه‌ ناسیونال-سوسیالیزم ایرانی [2016 Apr] 
*چرا در انتخابات مهندسی‌شده شرکت می‌کنند؟ [2016 Mar] 
*پدیده های قابل توجه و شگفت انگیز در نتایج انتخابات ۹۴ [2016 Feb] 
*انتخابات در نظام‌های اقتدارگرا تمامیت‌خواه [2016 Feb] 
*چهار دلیل برای ترغیب به مشارکت در انتخابات ۹۴ و نقد آنها  [2016 Feb] 
*تصویب توافق اتمی در ایران: مجلس یا شورای امنیت ملی؟  [2015 Aug] 
*رژیم خمینی چگونه تداوم یافت؟ [2015 Jun] 
*نظام بی‌شرم جمهوری اسلامی: شرم، سیری چند؟ [2015 Mar] 
*قاسم سلیمانی: «الهه مهربانی»، «سردار عارف» یا فرمانده ترور؟ [2015 Mar] 
*معجزه‌ی حکومت ولایی شیعی: یزید نقش امام حسین را بازی می‌کند [2014 Sep] 
*موضوعاتی که صدای آمريکا پوشش نمی‌دهد يا در اولويت آن نيست [2014 Sep] 
*بی بی سیزاسیون صدای امریکا [2014 Sep] 
*داعش، «سپاه قدس» اسلام‌گرایان سنی [2014 Jun] 
*مسجدسازی دولتی به جای ساخت مسکن عمومی [2014 Mar] 
*افسانه‌ی کمبود روحانی شيعه در ايران، مجيد محمدی [2014 Feb] 
*برنامه‌ تلويزيونی روحانی و پنج بازنمايی از وضعيت دولت  [2014 Feb] 
*رژیم تحریم علیه تحریم [2013 Sep] 
*ملی‌گرايی تکثرستيز: ضد غرب و پرونده‌ساز [2013 Aug] 
*سياست‌ورزیِ تهی از شرم [2013 Jul] 
*چرا سفر به ایران را تحریم نمی کنید؟ [2013 Jul] 
*شان يونسکوی رضا داوری: ننگ و آه [2013 Jul] 
*توهمات علی خامنه‌ای [2013 Apr] 
*علی خامنه‌ای و دروغ‌ها، رجزخوانی‌ها و مدعیات بی اساسش [2013 Apr] 
*بخش فلسفه‌ی دانشگاه تهران، دکان علم‌فروشی و مدرک‌سازی [2013 Apr] 
*فرسایش بنیان‌ها و پیوندهای اجتماعی در ایران [2012 Dec] 
*ناشر غير امين و تبليغات سياسی [2012 Jun] 
*تندیس‌های تنفر، اسلام رحمانی و مخاطرات امنیتی اسلام سیاسی [2012 May] 
*خلائق را از براندازی ولایت فقیه می ترسانند [2012 Apr] 
*«جامعه‌ ايران در سراشيبی انحطاط اجتماعی و اخلاقی»  [2012 Mar] 
*مطالعات خاورمیانه یا بسط تنفر، بی خیالی و پرده پوشی [2012 Mar] 
*روشنفکران دینی و مقدسات مردم [2012 Mar] 
*آمريکاستيزی روشنفکران ـ فعالان چپ ايرانی: سندرم "از موضع بالا" [2012 Mar] 
*امپریالیسم و ادبیات لجن مالی در سنت سیاسی چپ [2012 Feb] 
*مشکلات دروازه بانان سابق رسانه‌ها [2012 Jan] 
*کارنامه‌ی سياه و سوگناک دين سازمان‌يافته [2011 Dec] 
*صدايش را در نخواهند آورد [2011 Dec] 
*دين سازمان‌يافته، مروج تنفر و تبعيض [2011 Dec] 
*بیست روش گریز از پاسخ گویی: نقدی بر گزارش جمهوری اسلامی به کمیته حقوق بشر سازمان ملل [2011 Dec] 
*آیا بدون دین سازمان یافته، دنیای بهتری نمی داشتیم؟ [2011 Nov] 
*همه از دولت‌ها پول می گیرند، اما ...  [2011 Nov] 
*در جستجوی فرزندان از دست رفته  [2011 Nov] 
*رهبر بعدی چگونه تعیین خواهد شد؟  [2010 Jun] 
*يک دروغ بزرگ ديگر؛ فساد اخلاقی ساختاری غرب [2010 May] 
*جنبش سبز: اسلامگرا یا سکولار  [2010 May] 
*شهرنشينی، دانشگاه و طبقه متوسط: تهديدات امنيتی عليه ولايت فقيه [2010 Apr] 
*از ربانی سالاری به اوباش سالاری؛ تحول ساختار قدرت در جمهوری اسلامی  [2010 Mar] 
*رهبر جمهوری اسلامی و مداحی به قصد تقرب  [2010 Feb] 
*هشت تحليل غلط؛ پيش و پس از انتخابات رياست جمهوری  [2010 Feb] 
*زمان محاکمه‌ی خامنه‌ای در دادگاه جنایی بین‌المللی فرا رسیده است  [2009 Jul] 
* الگوهای رایج فریب‌کاری در نظام جمهوری اسلامی  [2009 Feb]