مسجدسازی دولتی به جای ساخت مسکن عمومی
مجید محمدی

بنا به گفته‌ی محمد هادی ايازی معاون اجتماعی و فرهنگی شهردار تهران، اين شهرداری در حال حاضر  در حال احداث ۷۲ مسجد در شهر تهران است. مقامات شهرداری تهران به ساخت مسجد افتخار می کنند: "توفيقی نصيب ما شده که در شهرداری تهران توسعه فرهنگی يک اصل قرار گيرد و برای توسعه مساجد در شهر تهران اقدام ‌کنيم." (، ايسنا، ۸ دی ۱۳۹۲) همچنين "در سال آينده ۴۰۰ مسجد در شهر تهران ساخته خواهد شد که همه آنها در تهران نمونه خواهد بود." يکی از اين مساجد ظاهرا با بقيه متفاوت خواهد بود: "برای ما ساخت مسجد حسينی به بهترين شکل ممکن و طراحی عالی در اولويت قرار دارد تا اين مسجد بتواند يکی از مساجد نمونه در شهر تهران شود." (ايسنا ۸ دی ۱۳۹۲) شهرداری تهران علاوه بر ساخت مسجد خدمات بسياری به مساجد موجود ارائه می کند.
ضيا‌‌ءالدين حزنی فرمانده قرارگاه قرب کوثر سپاه از ساخت ۹۲ هزار مسجد خبر داده است. اين قرارگاه (و احتمالا برخی ديگر از نهادهای دولتی و حکومتی) تنها برای ساخت يک مسجد در صومعه سرا ۴۰۰ ميليون تومان هزينه کرده‌اند. از  تعداد ۹۲ هزار مسجد بالغ بر ۸ هزار و ۱۰۰ پروژه مربوط به احداث مسجد در نقاط مختلف کشور در حال انجام بوده و بالغ بر ۱۰ تا ۶۰ ميليون تومان از طرف قرارگاه کوثر به اين پروژه‌ها کمک شده است.  (فارس، ۱۰ دی ۱۳۹۲) اين قرارگاه تنها سازمانی است که برای ساخت و اداره‌ی مساجد هزينه می کند. چندين وزارتخانه (مثل ارشاد، علوم، آموزش و پرورش، مسکن و شهرسازی، دفاع) در ساخت اين پروژه‌ها مشارکت دارند.
بدين ترتيب اگر به طور متوسط برای هر مسجد همين ميزان ۴۰۰ ميليون تومانی که گفته‌اند توسط دستگاه‌های مختلف حکومتی (تحت نظر رهبر)، دولتی (همه‌ی وزارتخانه‌ها در اين حوزه هزينه می کنند از وزارت راه مسکن و شهرسازی و ارشاد تا وزارت علوم، تحقيقات و فن اوری تا وزارت دفاع) و عمومی (شهرداری‌ها) هزينه شود برای ساخت ۹۲ هزار مسجد ۳۶۸۰۰ ميليارد تومان بايد هزينه شود که اندکی کمتر از ميزان سرمايه گذاری بانک مرکزی در مسکن مهر برای ۲.۶ ميليون واحد مسکونی يا اندکی کمتر از ميزان تخصيص يافته برای طرح هدفمندی يارانه‌ها در يک دوره‌ی يک ساله است. رقم ۴۰۰ ميليون برای اتمام يک طرح مسجد سازی نيز تخمين بسيار پايينی است. 
دور ريختن منابع امروز کمتر مسجدی است که از کمک‌های دولتی برخوردار نباشد. حتی در مساجدی که دولت ساخته نيستند هزينه‌های جاری آنها مثل قبض آب و برق و گاز آنها را دولت می پردازد. از ۶۰ هزار مسجد موجود شيعيان در ايران تنها در ۳ هزار مسجد نمازهای جماعت صبح و ظهر و مغرب اقامه می شود. اگر متوسط حضور افراد در اين مساجد را نيز حدود ۲۰۰ نفر (که رقمی بسيار خوش بينامه است) در نظر بگيريم اين مساجد به حدود ۶۰۰ هزار نفر خدمات می دهند. با کدام درايت حکومت جمهوری اسلامی می خواهد چنين بودجه‌هايی را صرف عماراتی کند که بی استفاده خواهند ماند مگر آن که تصور کنيم از اين مکان‌ها قرار است به عنوان پايگاه‌های جاسوسی و سرکوب در محلات استفاده شود. دخالت سپاه در مسجد سازی چنين ظنی را تقويت می کند.
اين دور ريختن منابع در شرايطی صورت می گيرد که پروژه‌های عمرانی کشور در دو سال اخير کاملا خوابيده‌اند و دولت در تامين حداقل‌ها مشکل دارد. وضعيت دولت به گونه‌ای است که تنها هزينه‌های جاری تامين می شوند و بودجه‌های عمرانی اکثرا تحقق پيدا نمی کنند.
دولتی شدن نهادهای دينی در برخی از کشورهای اروپايی دولت از جيب ماليات دهندگان به نهادهای دينی کمک می کند اما کمک می کند تا آنها در کار دولت دخالت نکنند و امور عمومی را به خود مردم واگذار کنند. اما طرفه اينجاست که شهروندان ايرانی هزينه‌ی نهادهای دينی را می پردازند تا آنها در زندگی‌شان دخالت کنند و آنها را آزار دهند.
پرسش شهروندان تهرانی و غير تهرانی از مقامات شهرداری و مقامات حکومتی و دولتی اين است که چگونه و از کی ساخت مسجد در حيطه‌ی وظيفه يا توفيق آنها قرار گرفته است؟ شهروندان تهرانی و غير تهرانی در کجا و به چه طرقی چنين ماموريتی به مقامات شهرداری و مقامات حکومتی و دولتی واگذار کرده‌اند؟ مجموعه‌ی اين مساجد چقدر برای شهروندان تهرانی و غير تهرانی هزينه داشته و خواهد داشت؟ اداره‌ی آنها در آينده چقدر برای شهروندان هزينه خواهد داشت (مسجدی را که شهرداری بسازد مردم محل اداره نخواهند کرد)؟ شهرداری‌ها سالانه چقدر برای ارائه‌ی خدمات به مساجد و ديگر نهادهای دينی (مثل هيئت های مذهبی) هزينه می کنند؟
بحران مسکن دست و دلبازی شهرداری‌ها و دولت و حکومت در ساخت مساجد هنگامی صورت می گيرد که مردم با مشکل مسکن مواجه هستند. اين مشکل در  چهاروجه به چشم می خورد
۱. مسکن غير استاندارد: هم اکنون در مجموعه شهرهای کشور ۸۶۰ هزار خانوار داريم که فقط در يک اتاق زندگی می‌کنند (الف ۱۴ سفند ۱۳۹۲). خانواری که در يک اتاق زندگی می کند با انواع صدمات روحی برای کودکان (سکس پدر و مادر در جايی که فرزندان خوابيده‌اند) و عدم امکان تمرکز بر روی درس و مشکلات فيزيکی ناشی از يکی بودن آشپزخانه و اتاق نشيمکن و اتاق خواب مواجه هستند.
۲. مسکن فرسوده. به گفته‌ی عباس آخوندی وزير راه و شهرسازی دولت يازدهم بخش قابل توجه مسکن‌های کنونی فرسوده شده است و حدود ۷/۲ ميليون واحد مسکونی در شهرها بايد نوسازی شوند. (همانجا) اين چيزی در حدود يک سوم واحد‌های مسکن موجود در کشور (۲۱ ميليون و ۶۰۰ هزار) است.
۳. کاهش خانه دارها. در سال ۸۴ تعداد خانواده‌های دارای مسکن ملکی ۶۳ درصد بود که اين شاخص در سال ۹۱ کاهش يافت و به ۵۸ درصد رسيد و در اين مدت اقدامات زير ساختی و نوسازی به کندی صورت گرفته است. (همانجا) از سال ۶۵ تا ۷۵ ميزان اجاره‌ نشينی حدود ۲۹ درصد بوده اما هم‌اکنون به ۴۴ درصد افزايش داشته است. (احمد توکلی، خانه ملت ۱۸ اسفند ۱۳۹۲)
۴. کاهش قدرت خريد مسکن. در سال ۸۴ برای خانه‌دار شدن به متوسط هشت سال درآمد خانوار نياز بوده است و اين درحالی است که در سال گذشته يک خانواده برای خانه‌دار شدن بايد ۱۲ سال درآمد خود را کنار بگذارد. (الف ۱۴ سفند ۱۳۹۲)
مسکن عمومی و بخش عمومی بخشی از حل اين مشکل بر عهده‌ی دولت  و شهرداری‌هاست. ساخت مسکن عمومی برای قشر کم درآمد و افراد آسيب پذير (مثل زنان قربانی خشونت خانگی) از جمله وظايف شهرداری‌ها در همه‌ی عالم است. جوامع سرمايه داری در اين زمينه کاملا پيشتاز بوده‌اند. تنها در ايران است که دولت و حکومت و بخش عمومی به جای ساخت مسکن عمومی يا واگذاری آسمان و زمين شهرها به بخش توليد مسکن به شرط اختصاص بخشی از واحدها به اقشار کم درآمد به ساخت بناهای مذهبی مشغول هستند.
مسکن مهر مسکن مهر قرار بود بار هزينه‌ی مسکن را برای اقشار نيازمند و کم درآمد کاهش دهد. اما چنين نشد.
اول آن که اين مسکن با چاپ اسکناس تامين بودجه شد: "در ۳ سال گذشته نقدينگی زيادی توسط بانک مرکزی برای اين طرح پرداخت شد و در واقع يگانه منبع تامين مالی اين طرح بانک مرکزی بود." (مديرکل اقتصادی بانک مرکزی، ۴ بهمن ۱۳۹۲) اين امر نقدينگی کشور را حدود ۴۷ هزار ميليارد تومان بالا برد (حدود يک دهم نقدينگی موجود)، تورم را افزايش داد و فقرا را فقير تر کرد.
دوم آنکه در مکان يابی مسکن مهر بر اساس مبانی علمی عمل نشد و امروز بخشی از مجمتع‌های مسکونی مهر در مناطقی واقع شده‌اند که آبهای جاری و فاضلاب آنها را فرا می گيرد (مسکن مهر هشتگرد در محاصره‌ی فاضلاب، تابناک، ۱۲ اسفند ۱۳۹۲)
سوم آن که در مناطقی که مجتمع‌های مسکونی مهر ساخته شده‌اند ديگر خدمات شهری وجود ندارد.
چهارم آن که درصد واحد‌های تکميل شده بر خلاف آمارهای اغراق آميز (نيمی از ۲.۶ ميليون واحد) نسبت به واحد‌های آغاز شده بسيار اندک است. اگر اين واحدها تکميل شده بودند بايد تاثير آنها را در بازار مسکن از حيث پايين آمدن قيمت اجاره يا مسکن می ديديم. بررسی معاملات ثبت شده در سامانه اطلاعات مديريت معاملات املاک و مستغلات کشور در نيمه اول سال ۹۲ برای تمام شهرهای کشور از سوی مرکز آمار بيانگر آن است که قيمت خريد و فروش هر مترمربع زيربنای مسکونی ۵۱ درصد و اجاره ماهانه به علاوه سه درصد وديعه پرداختنی برای اجاره يک مترمربع زيربنای مسکونی در کشور حدود ۲۶.۸ درصد در نيمه‌ی اول سال ۹۲ نسبت به نيمه اول سال ۹۱ افزايش يافته است. (ايسنا ۱۹ اسفند ۱۳۹۲)
پنجم آن که کيفيت اين واحدها پايين است. صاحبان واحدهای واگذار شده از عدم تحويل به موقع، عدم تکميل تاسيسات رو نمايی و زير نمايی و عدم ارائه تسهيلات شکايت داشته‌اند. (سايت مجلس ۱۹ اسفند ۱۳۹۲) و
ششم آن که بحث خريد و فروش مسکن مهر که از ابتدا در رسانه‌ها جاری بوده نشان می دهد که واحدهای مسکن مهر صرفا در اختيار بی خانه‌ها و نيازمندان قرار داده نمی شده و فساد در اين ميان نقش داشته است.

منبع:گویا نیوز


مجید محمدی

فهرست مطالب مجید محمدی  در سایت پژواک ایران 

*سپنتا نیکنام و مرگ حاکمیت قانون و حقوق شهروندی  [2017 Nov] 
*اصلاحات سال‌ها پیش مُرد. همین!  [2017 Oct] 
*«جان اسنو» در تهران  [2017 Sep] 
*دشمنی اسلامگرایانه با غرب چه نتایجی دارد؟ [2017 Aug] 
*نظرسنجی‌هایی بدون ارزش علمی [2017 Aug] 
*علی شریعتی: ایدئولوگ نظام سرکوب  [2017 Jun] 
*گام دوم مهندسی انتخابات ۹۶: چینش نامزدها و جهت دادن به کارزارها  [2017 Apr] 
* مهندسی انتخابات ۹۶ آغاز شده است [2017 Apr] 
*از چپ عدالت‌گرا تا چپ امنیت‌گرا: طلیعه‌ ناسیونال-سوسیالیزم ایرانی [2017 Apr] 
*جریان «اصولگرا»: واگرا و آشفته  [2017 Apr] 
*رسانه‌های فارسی‌زبان با مالیات شهروندان و منابع عمومی کشورهای غربی چه می‌کنند؟ [2017 Mar] 
*معضل محمد خاتمی برای «نظام»: ضعیف، کم آزار، اما غیر قابل اعتماد [2017 Feb] 
*چهار روایت شخصی از جنایات داعشی جمهوری اسلامی  [2017 Feb] 
*«آشتی ملی»؛ طرحی توخالی و بی حاصل برای تقرب به خامنه‌ای  [2017 Feb] 
*هاشمی رفسنجانی؛ سیاست‌ورزی اسلامگرایانه در چارچوب ممکن‌ها [2017 Jan] 
*مهندسی غرور ملی با هیچ [2016 Dec] 
*ساختار آسیب‌های اجتماعی در ایران در سه نمودار [2016 Nov] 
*دوازده پرسش پیرامون چرایی و چگونگی پیروزی ترامپ و شکست کلینتون [2016 Nov] 
*واکنش ها به پیروزی ترامپ/ موج نارضایی‌ها، «نخبه‌گرایی، چند فرهنگ‌گرایی و جهان‌گرایی» را به عقب راند [2016 Nov] 
*کودک آزاری جنسی در پناه «بیت» المجرمان [2016 Oct] 
*جنگ با مردگان «غیر خودی»  [2016 Oct] 
*نهادهای پشتیبانی ایدئولوژیک برای استبداد مذهبی، تمامیت خواهی و کشورگشایی درایران  [2016 Oct] 
*مدیران جمهوری اسلامی در چه مواردی به اراذل و اوباش و لات‌ها متوسل می‌شوند؟  [2016 Oct] 
* انگاره بومی اداره و توسعه: واقعیت یا توهم؟ [2016 Sep] 
*میرقلی‌خان، امیری، دری اصفهانی: گامی کوچک از «قهرمان» تا «جاسوس»  [2016 Sep] 
*کدام‌یک اسلام را دزدیده‌اند: تروریست‌ها یا اصلاح‌طلبان؟ [2016 Jun] 
*نگاهی به نهادها و مبانی تصمیم‌گیری قوه قضائیه جمهوری اسلامی  [2016 May] 
*یک دیدار معمولی، یک عکس عادی، و موجی از اتهام و اعتراض [2016 May] 
*عرصه‌های جدیدی که روحانیت شیعه در نوردیده [2016 Apr] 
*ویروس ضد امریکایی؛ برندگان و بازندگان [2016 Apr] 
*از چپ عدالت‌گرا تا چپ امنیت‌گرا: طلیعه‌ ناسیونال-سوسیالیزم ایرانی [2016 Apr] 
*چرا در انتخابات مهندسی‌شده شرکت می‌کنند؟ [2016 Mar] 
*پدیده های قابل توجه و شگفت انگیز در نتایج انتخابات ۹۴ [2016 Feb] 
*انتخابات در نظام‌های اقتدارگرا تمامیت‌خواه [2016 Feb] 
*چهار دلیل برای ترغیب به مشارکت در انتخابات ۹۴ و نقد آنها  [2016 Feb] 
*تصویب توافق اتمی در ایران: مجلس یا شورای امنیت ملی؟  [2015 Aug] 
*رژیم خمینی چگونه تداوم یافت؟ [2015 Jun] 
*نظام بی‌شرم جمهوری اسلامی: شرم، سیری چند؟ [2015 Mar] 
*قاسم سلیمانی: «الهه مهربانی»، «سردار عارف» یا فرمانده ترور؟ [2015 Mar] 
*معجزه‌ی حکومت ولایی شیعی: یزید نقش امام حسین را بازی می‌کند [2014 Sep] 
*موضوعاتی که صدای آمريکا پوشش نمی‌دهد يا در اولويت آن نيست [2014 Sep] 
*بی بی سیزاسیون صدای امریکا [2014 Sep] 
*داعش، «سپاه قدس» اسلام‌گرایان سنی [2014 Jun] 
*مسجدسازی دولتی به جای ساخت مسکن عمومی [2014 Mar] 
*افسانه‌ی کمبود روحانی شيعه در ايران، مجيد محمدی [2014 Feb] 
*برنامه‌ تلويزيونی روحانی و پنج بازنمايی از وضعيت دولت  [2014 Feb] 
*رژیم تحریم علیه تحریم [2013 Sep] 
*ملی‌گرايی تکثرستيز: ضد غرب و پرونده‌ساز [2013 Aug] 
*سياست‌ورزیِ تهی از شرم [2013 Jul] 
*چرا سفر به ایران را تحریم نمی کنید؟ [2013 Jul] 
*شان يونسکوی رضا داوری: ننگ و آه [2013 Jul] 
*توهمات علی خامنه‌ای [2013 Apr] 
*علی خامنه‌ای و دروغ‌ها، رجزخوانی‌ها و مدعیات بی اساسش [2013 Apr] 
*بخش فلسفه‌ی دانشگاه تهران، دکان علم‌فروشی و مدرک‌سازی [2013 Apr] 
*فرسایش بنیان‌ها و پیوندهای اجتماعی در ایران [2012 Dec] 
*ناشر غير امين و تبليغات سياسی [2012 Jun] 
*تندیس‌های تنفر، اسلام رحمانی و مخاطرات امنیتی اسلام سیاسی [2012 May] 
*خلائق را از براندازی ولایت فقیه می ترسانند [2012 Apr] 
*«جامعه‌ ايران در سراشيبی انحطاط اجتماعی و اخلاقی»  [2012 Mar] 
*مطالعات خاورمیانه یا بسط تنفر، بی خیالی و پرده پوشی [2012 Mar] 
*روشنفکران دینی و مقدسات مردم [2012 Mar] 
*آمريکاستيزی روشنفکران ـ فعالان چپ ايرانی: سندرم "از موضع بالا" [2012 Mar] 
*امپریالیسم و ادبیات لجن مالی در سنت سیاسی چپ [2012 Feb] 
*مشکلات دروازه بانان سابق رسانه‌ها [2012 Jan] 
*کارنامه‌ی سياه و سوگناک دين سازمان‌يافته [2011 Dec] 
*صدايش را در نخواهند آورد [2011 Dec] 
*دين سازمان‌يافته، مروج تنفر و تبعيض [2011 Dec] 
*بیست روش گریز از پاسخ گویی: نقدی بر گزارش جمهوری اسلامی به کمیته حقوق بشر سازمان ملل [2011 Dec] 
*آیا بدون دین سازمان یافته، دنیای بهتری نمی داشتیم؟ [2011 Nov] 
*همه از دولت‌ها پول می گیرند، اما ...  [2011 Nov] 
*در جستجوی فرزندان از دست رفته  [2011 Nov] 
*رهبر بعدی چگونه تعیین خواهد شد؟  [2010 Jun] 
*يک دروغ بزرگ ديگر؛ فساد اخلاقی ساختاری غرب [2010 May] 
*جنبش سبز: اسلامگرا یا سکولار  [2010 May] 
*شهرنشينی، دانشگاه و طبقه متوسط: تهديدات امنيتی عليه ولايت فقيه [2010 Apr] 
*از ربانی سالاری به اوباش سالاری؛ تحول ساختار قدرت در جمهوری اسلامی  [2010 Mar] 
*رهبر جمهوری اسلامی و مداحی به قصد تقرب  [2010 Feb] 
*هشت تحليل غلط؛ پيش و پس از انتخابات رياست جمهوری  [2010 Feb] 
*زمان محاکمه‌ی خامنه‌ای در دادگاه جنایی بین‌المللی فرا رسیده است  [2009 Jul] 
* الگوهای رایج فریب‌کاری در نظام جمهوری اسلامی  [2009 Feb]