موضوعاتی که صدای آمريکا پوشش نمی‌دهد يا در اولويت آن نيست
مجید محمدی

 

فتيله‌ی اخبار و گزارش‌های مربوط به نقض حقوق بشر، فساد، تبعيض عليه اقليت‌های قومی و مذهبی و جنسيتی و تهديدات امنيتی جمهوری اسلامی در صدای امريکا بشدت پايين کشيده شده است صرفا برای کاهش حساسيت جمهوری اسلامی به اين شبکه.

رسانه ها نيز مثل همه‌ی پديده‌های بشری تغيير می کنند. اين تغيير ناشی است از بالا و پايين شدن بودجه، تغيير در ساختار نهادی، آمدن و رفتن مديران، تغيير در سياست‌های کلان، تغيير در محتوا به خاطر تغيير در ذائقه‌ی مخاطبان، و تغيير در نگرش و سياست کسان و نهادهايی که بودجه‌ی رسانه را تامين يا مدير آن را تعيين می کنند. صدای امريکا در اين ميان استثنا نيست. 

پنج تحول عمده در محتوای برنامه‌های صدای امريکا در يکی دو سال اخير رخ داده است:

از اولويت انداختن گزارش نقض حقوق بشر در ايران

از اولويت انداختن اخبار حقوق بشری در برنامه‌های خبری، برنامه‌های تحليلی و برنامه‌های هفتگی. تنها به فهرست برنامه‌های افق يا روی خط در يکی دوسال گذشته نگاهی بيندايد و آنها را با برنامه‌های تفسير خبر و روی خط در سال‌های ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰ مقايسه کنيد. موضوعات بين المللی که حساسيت کمتری برای جمهوری اسلامی دارند جای موضوعات حقوق بشری را گرفته‌اند. البته اين طور نيست که کارکنان اين رسانه‌ به اين موضوعات توجهی نداشته باشند اما مشخص است که مديريت و سردبيری اخبار مربوط به نقض حقوق بشر را وتو می کنند.

سردبير صدای امريکا دو پيشينه دارد: اول اين که با توجه به همکاری با سازمان تبليغات اسلامی می داند تا چه حد مقامات جمهوری اسلامی به اخبار نقض حقوق بشر در ايران حساسيت دارند و برای آن که حساسيت آنها را بر نيانگيزاند از اين گونه اخبار پرهيز می کند. مشخصه‌ی ديگر سردبير صدای امريکا همکاری با شرکت‌هايی مثل آتيه بهار است. اين شرکت‌ها ميانه‌ی خوشی با پرداختن به نقض حقوق بشر در ايران ندارند چون به کسب و کار کسانی که می خواهند با مقامات جمهوری اسلامی معامله داشته باشند و روابط را عادی سازند ضرر می زند.

يک نمونه‌ی جالب توجه موضوع حصر موسوی، کروبی و رهنورد است که هر از چندی مقامات جمهوری اسلامی و حتی شخص خامنه‌ای در مورد آن صحبت می کنند (آخرين بار در ديدار با هيئت دولت که به آن در باب همکاری با فتنه گران اخطار داد) اما به طور کلی از دايره‌ی پوشش خبری و گزارشی صدای امريکا بيرون گذاشته شده چون مديران صدای امريکا می دانند که ولی فقيه دوست ندارد بحث "فتنه" از سوی ديگران و به نحو انتقادی و در چارچوب‌های حقوق بشری مطرح شود. صدای امريکا مدت‌ها يک کارشناس حقوق بشر داشت و او در برنامه‌های مختلف حضور پيدا می کرد اما مدت‌هاست که به چنين کارشناسی نيازی نمی بينند.

اخبار حقوق بشری بهترين معيار سنجش مماشات با جمهوری اسلامی يا انتقاد از آن است. بيشترين پوشش يعنی کمترين مماشات و کمترين پوشش يعنی غش کردن بدان سمت. صدای امريکا در حال تمايل بسيار زياد به مبانی جمهوری اسلامی بوده است چون اين اخبار را درز می گرفته است. به عنوان مثال در سه بخش خبری شامگاهی، شبانگاهی و ساعت خبر صدای امريکا در ۱۸ شهريور ۱۳۹۳ به هيچ وجه اشاره‌ای به انتشار وصيت نامه‌ی درويشان اعتصاب غذا کننده نمی شود در حالی که راديو فردا اين خبر را پوشش داد (تلويزيون بی بی سی فارسی در برنامه ی ۶۰ دقيقه در همين روز آن را پوشش نداد در حالی که سايت آن خبر را رفته بود). 

به زير قالی فرستادن رنج‌های اقليت‌های جنسيتی

معيار خوب ديگر برای دوری و نزديکی با نظام جمهوری اسلامی و ايدئولوژی آن در رسانه‌ها ميزان پوشش نقض حقوق همجنسگرايان در ايران يا حضور و عدم حضور همجنسکرايان ايرانی در برنامه‌هاست. صدای امريکا در يکی دو سال اخير پرداختن به نقض حقوق دگرباشان جنسی را اصولا به حاشيه برده است.

هنگامی که يکی از آهنگ‌های گوگوش که به رنج‌های همجنسگرايان می پردازد منتشر شد از يکی از ميزبانان صدای امريکا خواستم که با توجه به شهرت و محبوبيت گوگوش و نيز سرکوب همجنسگرايان به اين آهنگ در يک برنامه پرداخته شود. اما بدان توجهی نشد. مديران و سردبير صدای امريکا نه تنها از موضوعی در اين محدوده استقبال نمی کنند بلکه به دنبال بهانه‌هايی برای عدم پرداختن به آن هستند با اين توجيه که افکار عمومی در ايران اين گونه موضوعات را خوش نمی دارد. البته منظور آنها از "ايران" نيز "حکومت و اقليت کوچک همراه با آن" است.

کاهش اخبار و گزارش‌های مربوط به فساد

پس از انتشار مکالمه‌ی بيژن فرهودی با مهدی هاشمی رسانه‌های فارسی زبان خارج کشور از جمله راديو فردا که آن هم تحت نظر بی بی جی (هيئت پخش فرمانداران) کار می کند موضوع را پوشش دادند اما بی بی سی و صدای امريکا که از لحاظ خط مشی بدان پيوسته اين موضوع را کاملا مسکوت گذاشتند. فساد خانواده‌ی رفسنجانی يا ناطق يا ديگر مواد فساد معمولا در سايت‌های شبه دولتی جمهوری اسلامی بيش از صدای امريکا و بی بی سی ديده می شود چون آنها می خواهند خانواده‌های قدرتمند رقيب خامنه‌ای را بدنام سازند اما همکاران سابق خانواده‌ی رفسنجانی هنوز اميد دارند با قدرت گرفتن رفسنجانی می توانند از روابط غرب با ايران منتفع شوند، رويايی که تحقق آن بسيار دشوار است. گرگ‌هايی که جای باند رفسنجانی را در دوره‌ی احمدی نژاد گرفته‌اند به راحتی قلمرو خود را به همپيمانان رفسنجانی واگذار نمی کنند.

تصور تهديد نسبت به اقليت‌های قومی و مذهبی

حساسيت رسانه‌ای ديگر جمهوری اسلامی مربوط می شود به اقليت‌های قومی و مذهبی چون آنها را تهديد امنيتی تلقی می کند. جالب است که در برنامه‌های صدای امريکا در ايام مراسم مذهبی هميشه از روحانيون شيعه دعوت می شود و روحانيون سنی کمتر جايی در اين برنامه‌ها دارند. همچنين صدای اقليت‌های قومی و برنامه‌هايی که دارند از اين رسانه کمتر شنيده می شود چون احتمالا مدير و سردبير تصور می کنند اين امر از سوی جمهوری اسلامی به معنای تبليغ تجزيه طلبی گرفته خواهد شد. جامعه‌ی ايران از مسائل موجود ميان اسرائيل و فلسطينيان بيشتر اطلاع دارد تا آنچه بر سر يهوديان و بهاييان و مسيحيان ايرانی رفته است. 

سردبير و مدير صدای امريکا چنان عمل می کنند که گويی در تهران و تحت مقررات جمهوری اسلامی دارند عمل می کنند و اگر خط قرمزها را زير پا بگذارند آنها را از کار بيکار خواهند کرد يا رسانه ی آنها را خواهند بست. از مشکلات سردبيری صدای امريکا آن است که هنوز متوجه نشده در يک جامعه‌ی آزاد دارد زندگی می کند. 

مسکوت گذاشتن تهديدات امنيتی جمهوری اسلامی

از منظر امنيت ملی مهم ترين وظيفه‌ی يک شبکه‌ی خبر رسانی دولتی اطلاع رسانی در باب تهديدات امنيتی کشوری است که برای شهروندانش برنامه پخش می شود. بخش فارسی صدای امريکا اگر بخواهد پول ماليات دهندگان امريکايی را به درستی خرج کند بايد تروريسم، آتش افروزی و جاه طلبی‌های جمهوری اسلامی را روزانه گزارش کند. اما صدای امريکا در اين حوزه تقريبا هيچ کاری نمی کند. جمهوری اسلامی بی وقفه در يمن، عراق، لبنان، غزه، سوريه، بحرين، و ديگر کشورهای منطقه آتش افروزی می کند. جستجويی در برنامه‌های صدای امريکا کنيد و ببينيد تا چه حد اين آتش افروزی‌ها گزارش می شود. خبرنگاران صدای امريکا به ايران نمی توانند بروند اما به لبنان و يمن و عراق و افغانستان و کويت و عربستان سعودی که می توانند بروند. چرا رفتار جمهور ی اسلامی و همکاران جمهوری اسلامی در منطقه برای بی ثبات کردن ديگر کشورها در صدای امريکا منعکس نمی شود؟

در موضوعاتی که توضيح دادم بی بی سی فارسی نيز با همين مشکلات مواجه است اما از صدای سرزمينی که مهد آزادی و دمکراسی است بيشتر انتظار می رود تا رسانه‌ی دولتی کشوری که سوابق چندانی در کمک به آزادی مردم سرزمين های ديگر ندارد.

منبع:پژواک ایران


مجید محمدی

فهرست مطالب مجید محمدی  در سایت پژواک ایران 

*سپنتا نیکنام و مرگ حاکمیت قانون و حقوق شهروندی  [2017 Nov] 
*اصلاحات سال‌ها پیش مُرد. همین!  [2017 Oct] 
*«جان اسنو» در تهران  [2017 Sep] 
*دشمنی اسلامگرایانه با غرب چه نتایجی دارد؟ [2017 Aug] 
*نظرسنجی‌هایی بدون ارزش علمی [2017 Aug] 
*علی شریعتی: ایدئولوگ نظام سرکوب  [2017 Jun] 
*گام دوم مهندسی انتخابات ۹۶: چینش نامزدها و جهت دادن به کارزارها  [2017 Apr] 
* مهندسی انتخابات ۹۶ آغاز شده است [2017 Apr] 
*از چپ عدالت‌گرا تا چپ امنیت‌گرا: طلیعه‌ ناسیونال-سوسیالیزم ایرانی [2017 Apr] 
*جریان «اصولگرا»: واگرا و آشفته  [2017 Apr] 
*رسانه‌های فارسی‌زبان با مالیات شهروندان و منابع عمومی کشورهای غربی چه می‌کنند؟ [2017 Mar] 
*معضل محمد خاتمی برای «نظام»: ضعیف، کم آزار، اما غیر قابل اعتماد [2017 Feb] 
*چهار روایت شخصی از جنایات داعشی جمهوری اسلامی  [2017 Feb] 
*«آشتی ملی»؛ طرحی توخالی و بی حاصل برای تقرب به خامنه‌ای  [2017 Feb] 
*هاشمی رفسنجانی؛ سیاست‌ورزی اسلامگرایانه در چارچوب ممکن‌ها [2017 Jan] 
*مهندسی غرور ملی با هیچ [2016 Dec] 
*ساختار آسیب‌های اجتماعی در ایران در سه نمودار [2016 Nov] 
*دوازده پرسش پیرامون چرایی و چگونگی پیروزی ترامپ و شکست کلینتون [2016 Nov] 
*واکنش ها به پیروزی ترامپ/ موج نارضایی‌ها، «نخبه‌گرایی، چند فرهنگ‌گرایی و جهان‌گرایی» را به عقب راند [2016 Nov] 
*کودک آزاری جنسی در پناه «بیت» المجرمان [2016 Oct] 
*جنگ با مردگان «غیر خودی»  [2016 Oct] 
*نهادهای پشتیبانی ایدئولوژیک برای استبداد مذهبی، تمامیت خواهی و کشورگشایی درایران  [2016 Oct] 
*مدیران جمهوری اسلامی در چه مواردی به اراذل و اوباش و لات‌ها متوسل می‌شوند؟  [2016 Oct] 
* انگاره بومی اداره و توسعه: واقعیت یا توهم؟ [2016 Sep] 
*میرقلی‌خان، امیری، دری اصفهانی: گامی کوچک از «قهرمان» تا «جاسوس»  [2016 Sep] 
*کدام‌یک اسلام را دزدیده‌اند: تروریست‌ها یا اصلاح‌طلبان؟ [2016 Jun] 
*نگاهی به نهادها و مبانی تصمیم‌گیری قوه قضائیه جمهوری اسلامی  [2016 May] 
*یک دیدار معمولی، یک عکس عادی، و موجی از اتهام و اعتراض [2016 May] 
*عرصه‌های جدیدی که روحانیت شیعه در نوردیده [2016 Apr] 
*ویروس ضد امریکایی؛ برندگان و بازندگان [2016 Apr] 
*از چپ عدالت‌گرا تا چپ امنیت‌گرا: طلیعه‌ ناسیونال-سوسیالیزم ایرانی [2016 Apr] 
*چرا در انتخابات مهندسی‌شده شرکت می‌کنند؟ [2016 Mar] 
*پدیده های قابل توجه و شگفت انگیز در نتایج انتخابات ۹۴ [2016 Feb] 
*انتخابات در نظام‌های اقتدارگرا تمامیت‌خواه [2016 Feb] 
*چهار دلیل برای ترغیب به مشارکت در انتخابات ۹۴ و نقد آنها  [2016 Feb] 
*تصویب توافق اتمی در ایران: مجلس یا شورای امنیت ملی؟  [2015 Aug] 
*رژیم خمینی چگونه تداوم یافت؟ [2015 Jun] 
*نظام بی‌شرم جمهوری اسلامی: شرم، سیری چند؟ [2015 Mar] 
*قاسم سلیمانی: «الهه مهربانی»، «سردار عارف» یا فرمانده ترور؟ [2015 Mar] 
*معجزه‌ی حکومت ولایی شیعی: یزید نقش امام حسین را بازی می‌کند [2014 Sep] 
*موضوعاتی که صدای آمريکا پوشش نمی‌دهد يا در اولويت آن نيست [2014 Sep] 
*بی بی سیزاسیون صدای امریکا [2014 Sep] 
*داعش، «سپاه قدس» اسلام‌گرایان سنی [2014 Jun] 
*مسجدسازی دولتی به جای ساخت مسکن عمومی [2014 Mar] 
*افسانه‌ی کمبود روحانی شيعه در ايران، مجيد محمدی [2014 Feb] 
*برنامه‌ تلويزيونی روحانی و پنج بازنمايی از وضعيت دولت  [2014 Feb] 
*رژیم تحریم علیه تحریم [2013 Sep] 
*ملی‌گرايی تکثرستيز: ضد غرب و پرونده‌ساز [2013 Aug] 
*سياست‌ورزیِ تهی از شرم [2013 Jul] 
*چرا سفر به ایران را تحریم نمی کنید؟ [2013 Jul] 
*شان يونسکوی رضا داوری: ننگ و آه [2013 Jul] 
*توهمات علی خامنه‌ای [2013 Apr] 
*علی خامنه‌ای و دروغ‌ها، رجزخوانی‌ها و مدعیات بی اساسش [2013 Apr] 
*بخش فلسفه‌ی دانشگاه تهران، دکان علم‌فروشی و مدرک‌سازی [2013 Apr] 
*فرسایش بنیان‌ها و پیوندهای اجتماعی در ایران [2012 Dec] 
*ناشر غير امين و تبليغات سياسی [2012 Jun] 
*تندیس‌های تنفر، اسلام رحمانی و مخاطرات امنیتی اسلام سیاسی [2012 May] 
*خلائق را از براندازی ولایت فقیه می ترسانند [2012 Apr] 
*«جامعه‌ ايران در سراشيبی انحطاط اجتماعی و اخلاقی»  [2012 Mar] 
*مطالعات خاورمیانه یا بسط تنفر، بی خیالی و پرده پوشی [2012 Mar] 
*روشنفکران دینی و مقدسات مردم [2012 Mar] 
*آمريکاستيزی روشنفکران ـ فعالان چپ ايرانی: سندرم "از موضع بالا" [2012 Mar] 
*امپریالیسم و ادبیات لجن مالی در سنت سیاسی چپ [2012 Feb] 
*مشکلات دروازه بانان سابق رسانه‌ها [2012 Jan] 
*کارنامه‌ی سياه و سوگناک دين سازمان‌يافته [2011 Dec] 
*صدايش را در نخواهند آورد [2011 Dec] 
*دين سازمان‌يافته، مروج تنفر و تبعيض [2011 Dec] 
*بیست روش گریز از پاسخ گویی: نقدی بر گزارش جمهوری اسلامی به کمیته حقوق بشر سازمان ملل [2011 Dec] 
*آیا بدون دین سازمان یافته، دنیای بهتری نمی داشتیم؟ [2011 Nov] 
*همه از دولت‌ها پول می گیرند، اما ...  [2011 Nov] 
*در جستجوی فرزندان از دست رفته  [2011 Nov] 
*رهبر بعدی چگونه تعیین خواهد شد؟  [2010 Jun] 
*يک دروغ بزرگ ديگر؛ فساد اخلاقی ساختاری غرب [2010 May] 
*جنبش سبز: اسلامگرا یا سکولار  [2010 May] 
*شهرنشينی، دانشگاه و طبقه متوسط: تهديدات امنيتی عليه ولايت فقيه [2010 Apr] 
*از ربانی سالاری به اوباش سالاری؛ تحول ساختار قدرت در جمهوری اسلامی  [2010 Mar] 
*رهبر جمهوری اسلامی و مداحی به قصد تقرب  [2010 Feb] 
*هشت تحليل غلط؛ پيش و پس از انتخابات رياست جمهوری  [2010 Feb] 
*زمان محاکمه‌ی خامنه‌ای در دادگاه جنایی بین‌المللی فرا رسیده است  [2009 Jul] 
* الگوهای رایج فریب‌کاری در نظام جمهوری اسلامی  [2009 Feb]