هاشمی رفسنجانی؛ سیاست‌ورزی اسلامگرایانه در چارچوب ممکن‌ها
مجید محمدی

 

مرگ هاشمی رفسنجانی بعد از چهار دهه حضور فعال و مستمر وی در سیاست ایران، یک رخداد قابل اعتنا و دارای پیامدهای کوتاه و میان‌مدت است.

رفسنجانی به عنوان سیاستمداری عملگرا که اسلامگرایی را با واقع‌بینی، محافظه‌کاری را با برخی حرکات کمتر قابل پیش‌بینی (در دو دهه آخر عمر)، تروریسم دولتی را با مذاکره با رقیب در آن واحد، و محدودیت را با برخی سوپاپ‌های اطمینان در مهندسی اجتماعی و فرهنگی در می‌آمیخت حتی در دوران افول خود بعد از شکست در دو انتخابات مجلس ششم و ریاست جمهوری نهم و رد صلاحیت در انتخابات یازدهم قابل نادیده گرفتن نبوده و نیست.

او یکی از بنیانگذاران جمهوری اسلامی است که تاریخ ایران در چهار دهه اخیر را نمی‌توان بدون روایت وی نگاشت.

او از ابزارهای مختلفی مثل خاطره‌نویسی (نوشتن تاریخ جمهوری اسلامی از منظر روحانیون مبارز که مورد نقد روحانیون سنتگرا و بخشی از فرماندهان سپاه بوده است)، کنشگرایی در لحظات حساس، ارتباط و مذاکره مدام با جناح‌های مختلف قدرت، دفاع از رهبری خامنه‌ای در عین نقدهای جدی از سیاست‌های وی (مثل مداخله در سوریه برای حمایت از رژیم بشار اسد، برنامه گسترش سلاح‌های کشتار جمعی رژیم، و میدان دادن به اسلامگرایان نطامیگرا در روندهای سیاسی) و حمایت همه‌جانبه از نظام در عین رفتار نظام در جهت حذف وی، جهت ماندن و مؤثر بودن در فضای سیاسی استفاده می‌کرد.

مرگ او با لحاظ این مشخصات چه تأثیری در سیاست داخلی جمهوی اسلامی خواهد داشت؟

جناح‌‌بندی

هاشمی رفسنجانی گرچه به جناح عملگرا در جمهوری اسلامی بسیار نزدیک بود (هم سنتگرایان و هم اصلاح طلبان عملگرا) اما هیچگاه شخصیت و عمل سیاسی وی به رفتار جناحی محدود نمی‌شد در عین آن که از سیاست جناحی در کشور حمایت می‌کرد.

رفسنجانی در نیمه دوم دهه شصت و نیمه اول دهه هفتاد به جناح راست و بعدا اصولگرا نزدیک‌تر بود و در قلع و قمع جناح چپ در انتخابات دوره سوم مجلس نقش مؤثری داشت اما در همین دوره نیز بسیاری از همکاران وی (مثل عبدالله نوری یا عطاءالله مهاجرانی) با جناح چپ نزدیک بودند.

از اواسط دهه هفتاد و با تحکیم رهبری خامنه‌ای با اتکا به نیروهای تمامیت‌خواه و اقتدارگرای جناح راست (مثل مصباح یزدی) او به جناح اصلاح‌طلب نزدیک‌تر شد. سال ۸۸ و جنبش سبز پایان رفاقت رفسنجانی با جناح راست یا اصولگرای جمهوری اسلامی بود اما در دو دهه اخیر نیز رفسنجانی ارتباط خود را با بخشی از نیروهای جامعه روحانیت مبارز تهران و جامعه مدرسین قم (مثل محمد امامی کاشانی و ابراهیم امینی) و نیز روحانیون بسیار نزدیک به بیت (مثل ناطق نوری) حفظ کرد.

این جایگاه منحصر به فرد به رفسنجانی فرصت می‌داد در بزنگاه‌های تاریخی مثل دوران انتخابات هم بر فرایند و هم بر نتیجه مؤثر واقع شود. او در مورد روی کار آمدن روحانی در میزان نقش خود تا حدی اغراق کرده است (بالا کشیدن رای وی از ۳ درصد به ۵۰ درصد) اما بدون حمایت رفسنجانی در کنار ناطق و خاتمی دولت روحانی و برجام ممکن نمی‌شد.

رفسنجانی اگرچه در قالب جناح‌ها نمی‌گنجید اما بدون شخصیتی مثل وی جناح‌های سیاسی در ایران نمی‌توانستند به نوعی ائتلاف دست یابند و قدرت میان آنها دست به دست شود. رفسنجانی نقش مؤثری در روی کار آمدن دولت خاتمی و پیروزی جناح اصلاح‌طلب در سال ۱۳۷۶ با جلوگیری از تقلب گسترده داشت در حالی که ذهنیت جناح مقابل و نیروهای نظامی را برای پذیرش نتیجه انتخابات سال ۷۶ فراهم می‌کرد.

از این جهت جناح اصلاح‌طلب و نیروهای عملگرا یکی از وزنه‌های خود برای «مذاکره در بالا» را از دست داده است. افول قدرت وی همراه بود با افزایش قدرت نیروهای امنیتی و نظامی نزدیک به خامنه‌ای و دستگاه رهبری.

رفتار سیاسی در چارچوب ممکن‌ها

هنگامی که جنگ ایران و عراق به بن‌بست نظامی رسیده بود رفسنجانی تنها چهره‌ای بود که آقای خمینی را به پذیرش قطعنامه ۵۹۸ سوق داد. او در فضایی که نظامیان می‌خواستند بغداد و بعد اورشلیم را بدون امکانات و بودجه کافی و ورشکستگی کامل اقتصاد اشغال کنند، امکان فراهم آمدن نوعی مصالحه را فراهم کرد.

او در سیاست داخلی در دو دهه اخیر هزینه زیادی برای این اقدام پرداخت کرد اما خود را در افکار عمومی به عنوان فردی که می‌توان از وی انتظار مصالحه و توافق حتی با دشمنان را داشت شناساند. توجه افکار عمومی به وی از سال ۶۸ به بعد عمدتاً ناظر به همین واقع‌بینی سیاسی وی بود.

خامنه‌ای در «نرمش قهرمانانه»اش برای ورود به مذاکرات هسته‌ای در واقع پای در جای پای رفسنجانی در دوران جنگ گذاشت. رفسنجانی نه در سیاست داخلی و نه در سیاست خارجی از دگم‌های ایدئولوژیک پیروی نمی‌کرد در عین آن که در سرکوب منتقدان و مخالفان و نقض حقوق بشر برای تداوم نظام جمهوری اسلامی لحظه‌ای به خود تردید راه نمی‌داد.

برنده‌ها و بازنده‌ها

اسلامگرایان نظامی‌گرا و ربانی‌سالار بیشترین بهره را از مرگ رفسنجانی در عرصه سیاست داخلی خواهند برد. در عین حال اصلاح‌طلبان و اعتدال‌گرایان یکی از چهره‌‌های کلیدی خود را در تنازعات و معاملات قدرت از دست داده‌اند.

بخشی از روحانیون سنتگرا همچنان با ایده‌های رفسنجانی همراهی داشته‌اند اما تحت تأثیر قدرت اقتصادی و سیاسی نهادهای امنیتی و نظامی نمی‌تواستند در سال‌های بعد از جنبش سبز با وی همراهی کنند. این گروه بعد از مرگ هاشمی بیشتر فرمان خود را به سمت خامنه‌ای خواهند چرخاند. وزن هاشمی حتی در مجلس خبرگان بعد از پر و بال گرفتن روحانیون دست‌پرورده خامنه‌ای در حدود یک سوم بوده است. اینها مجبور خواهند بود به رهبرانی مثل روحانی نزدیک‌تر شوند.

اما بازنده‌ اصلی مرگ هاشمی نیروهایی در جامعه ایران هستند که دو انتظار از وی داشتند، انتظاراتی که چندان محقق نشد: سیاست تنش‌زدایی با دنیا و بالاخص همسایگان، و رقابت سیاسی منصفانه‌تر میان جناح‌های درون قدرت. کسانی که در ایران به تغییر ناشی از تعاملات قدرت در بالا باور داشته‌اند از سال ۱۳۶۸ (پس از پایان جنگ و مرگ خمینی) روی هاشمی رفسنجانی به عنوان بازیگری برای ایجاد ثبات سیاسی و تعامل با دنیا حساب می کرده‌اند.

دیوانسالاری نظامی که در دوران خامنه‌ای قدرت افزونی یافته با سیاست تنش‌زدایی مخالف است و شورای نگهبان و دستگاه رهبری نیز اصولاً با جناح‌بندی نیروها مخالف‌اند؛ آنها جامعه را توده‌وار و مطیع رهبر می‌خواهند.

چرا رفسنجانی ماندگار بود؟

امیر کبیر یکی از الگوهای سیاسی هاشمی رفسنجانی بود اما علی‌رغم حذف بسیاری از بنیانگذارن جمهوری اسلامی توسط خمینی و خامنه‌ای، رفسنجانی به سرنوشت امیرکبیر دچار نشد. او توانست با فراز و نشیب‌هایی در سیاست داخلی ماندگار بماند. این ماندگاری سه علت اصلی داشت: او با ۱) حفظ روابط با نیروهای سیاسی مؤثر با گرایش‌های مختلف، ۲) واقع‌بینی سیاسی در چارچوب ایدئولوژی نظام، و ۳) تلاش برای نهادسازی (مجمع تشخیص مصلحت نظام) جایگاهی غیرقابل حذف برای خود ایجاد کرد. نزدیکی وی به خمینی و بعد نقش انکار ناپذیرش در به قدرت رسیدن خامنه‌ای برای وی نوعی حاشیه‌ی امن در عین برخی نقدها که وی به خمینی و خامنه‌ای داشت فراهم می‌آورد.

پس از مرگ منتظری، اردبیلی و رفسنجانی، به حصر رفتن موسوی و کروبی، و خانه‌نشینی محمد خاتمی، فرد دیگری از چهره‌های مؤثر و بنیانگذار جمهوری اسلامی غیر از علی خامنه‌ای در صحنه نمانده است.

رفسنجانی در صورت تداوم حیات می‌توانست نقش مؤثری در تعیین رهبر آینده نظام بعد از مرگ خامنه‌ای داشته باشد اما با کنار رفتن وی از صحنه، دستگاه‌های امنیتی و نظامی با خیالی آسوده‌تر می‌توانند مجلس خبرگان را برای تعیین رهبری حرف شنو یا دست نشانده برای خود هدایت کنند.

منبع:پژواک ایران

اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:

facebook Yahoo Google Twitter Delicious دنباله بالاترین

   نسخه‌ی چاپی  

مجید محمدی

فهرست مطالب مجید محمدی  در سایت پژواک ایران 

*هاشمی رفسنجانی؛ سیاست‌ورزی اسلامگرایانه در چارچوب ممکن‌ها
*مهندسی غرور ملی با هیچ
*ساختار آسیب‌های اجتماعی در ایران در سه نمودار
*دوازده پرسش پیرامون چرایی و چگونگی پیروزی ترامپ و شکست کلینتون
*واکنش ها به پیروزی ترامپ/ موج نارضایی‌ها، «نخبه‌گرایی، چند فرهنگ‌گرایی و جهان‌گرایی» را به عقب راند
*کودک آزاری جنسی در پناه «بیت» المجرمان
*جنگ با مردگان «غیر خودی»
*نهادهای پشتیبانی ایدئولوژیک برای استبداد مذهبی، تمامیت خواهی و کشورگشایی درایران
*مدیران جمهوری اسلامی در چه مواردی به اراذل و اوباش و لات‌ها متوسل می‌شوند؟
* انگاره بومی اداره و توسعه: واقعیت یا توهم؟
*میرقلی‌خان، امیری، دری اصفهانی: گامی کوچک از «قهرمان» تا «جاسوس»
*از فرودگاه تهران تا کنسرت‌های موسیقی: قدرت‌نمایی سپاه علیه قوه‌ی مجریه
*آیا «فیش‌گیت» گریبان رهبر و نهادهای انتصابی را خواهد گرفت؟
*خود بزرگ بینی + نظریهٔ توطئه ← توهم ترور بیولوژیک
*بد رفتاری با زندانیان در ایران: به پنج روایت
*حقوق‌ها و مزایای شگفت انگیز مدیران دولتی و حکومتی در ایران
*کدام‌یک اسلام را دزدیده‌اند: تروریست‌ها یا اصلاح‌طلبان؟
*نگاهی به نهادها و مبانی تصمیم‌گیری قوه قضائیه جمهوری اسلامی
*یک دیدار معمولی، یک عکس عادی، و موجی از اتهام و اعتراض
*چهار روند تحول در مجالس اول تا دهم: زوال یک نهاد
*عرصه‌های جدیدی که روحانیت شیعه در نوردیده
*در آستانهٔ مرگ دیگرخواهی در ایران
*هزینه‌های اتلاف، فساد، امتیاز، و جاه‌طلبی در ایران
*ویروس ضد امریکایی؛ برندگان و بازندگان
*آیا تاریخ مصرف دولت روحانی به پایان رسیده است؟
*از چپ عدالت‌گرا تا چپ امنیت‌گرا: طلیعه‌ ناسیونال-سوسیالیزم ایرانی
*چرا در انتخابات مهندسی‌شده شرکت می‌کنند؟
*بابک زنجانی: دریچه‌ای برای شناخت سیاست و جامعه در جمهوری اسلامی
*پدیده های قابل توجه و شگفت انگیز در نتایج انتخابات ۹۴
*انتخابات در نظام‌های اقتدارگرا تمامیت‌خواه
*چهار دلیل برای ترغیب به مشارکت در انتخابات ۹۴ و نقد آنها
*کارزار‌ها و مقدمات انتخابات ۹۴: شگفتی‌ها و تازه‌ها
*خبرگان: مجلس، محفل یا گروهی دست چین شده؟
*نسخهٔ شکست اصلاح‌طلبان مذهبی در انتخابات ۹۴
*ازدواج کودکان و نوجوانان در ایران: چرایی‌ها و پیامد‌ها
*خامنه‌ای و آسیب‌های اجتماعی
*چرا به مجالس و تجمعات مجوزدار حمله می‌کنند؟
*چرا منحنی قدرت «خلافت اسلامی» هنوز به نقطه افول نرسیده است؟
*این فیلم را پیش از این بارها ندیده‌اید؟
*سپاه، فراتر از قانون
*ماهواره و شکست حکومت از مردم کوچه و خیابان
*نظارت استصوابی یعنی لابی، معامله و دستکاری در کاست حکومتی
*تصویب توافق اتمی در ایران: مجلس یا شورای امنیت ملی؟
*«پنج قلب واقعیت تاریخی-اجتماعی در مورد حجاب اجباری»
*«نمی‌توانم بگويم، پاسخ نمی‌دهم»
*رژیم خمینی چگونه تداوم یافت؟
*سهیلا بسکی، مترجم، داستان نویس و کارآفرین معاصر درگذشت
*چهار چالش خامنه‌ای در مواجهه با فساد
*چرا خودسوزی دستفروشان، جامعه ایران را نمی‌گزد؟
*نظام بی‌شرم جمهوری اسلامی: شرم، سیری چند؟
*قاسم سلیمانی: «الهه مهربانی»، «سردار عارف» یا فرمانده ترور؟
*آيا دولت روحانی می تواند اسکله‌های غير مجاز را ببندد؟
*آيا دولت روحانی می تواند اسکله‌های غير مجاز را ببندد؟
*ده پرونده‌‌ ملی بی سرانجام
*چهار نقطه شکاف میان خامنه‌ای و روحانی
*چرا از سربازی فرار می کنند؟
*انعکاس تحولات ساختاری دولت جمهوری اسلامی در بودجه سالانه
*رابطه باور به نظريه توطئه و منحنی قدرت در جمهوری اسلامی
*معجزه‌ی حکومت ولایی شیعی: یزید نقش امام حسین را بازی می‌کند
*موضوعاتی که صدای آمريکا پوشش نمی‌دهد يا در اولويت آن نيست
*بی بی سیزاسیون صدای امریکا
*«نظم جدید جهانی» آیت‌الله خامنه‌ای
*اولین استیضاح کابینهٔ روحانی و کلید زدن مقابلهٔ امنیتی‌ها و عملگرایان
*حماس نه ملت فلسطین بلکه علیه آن است
*چرا و چگونه مسئولیت متقابل را در جنگ اسرائیل-حماس نفی می‌کنند؟
*داعش، «سپاه قدس» اسلام‌گرایان سنی
*سه اولویت خامنه‌ای در ادارهٔ کشور و ارزیابی نتایج آنها
*مسجدسازی دولتی به جای ساخت مسکن عمومی
*رادیو و تلویزیون دولتی ایران در سرازیری ورشکستگی
*دو ديدار و اين همه سر و صدا
*«پول‌شویی» کلیسای کاتولیک برای جمهوری اسلامی
*پنج دلیل ناخشنودی جمهوری اسلامی از سقوط دولت یانوکوویچ
*علیرغم انکار حضور نظامی جمهوری اسلامی در سوریه اخبار مربوط به بزرگداشت کشته شدگان ایرانی جنگ داخلی سوریه که در رسانه‌های دولتی از آن‌ها با
*افسانه‌ی کمبود روحانی شيعه در ايران، مجيد محمدی
*برنامه‌ تلويزيونی روحانی و پنج بازنمايی از وضعيت دولت
*کمیتهٔ امداد: تجربهٔ شکست‌خوردهٔ خیریهٔ دولتی
*خامنه‌ای و مذاکرات ژنو ۳: استیصال، آبروداری یا فرافکنی
*هزینه‌های جنگ داخلی سوریه برای جمهوری اسلامی
*اعدام جمعی به مثابه «مقابله به مثل»
*سه جنبش ساختگی و چهار جنبش اصیل اجتماعی در ایران
*روابط جمهوری اسلامی و ایالات متحده؛ میوه ممنوعه خامنه‌ای
*چرا دولت آمریکا پیش‌قدم مذاکره با جمهوری اسلامی است؟
*رژیم تحریم علیه تحریم
*جامعه پادگانی، حزب پادگانی
*شهردار تهران را شورای شهر انتخاب می‌کند یا علی خامنه‌ای؟
*غول اقتصادی سپاه: نقطه قوت يا نقطه ضعف؟
*یک زندگی کاملا ارگانیزه و تشکیلاتی
*حاج قاسم یا محمدجواد؟
*ملی‌گرايی تکثرستيز: ضد غرب و پرونده‌ساز
*چهار خطای راهبردی روحانی در تشکیل کابینه
*سياست‌ورزیِ تهی از شرم
*راه ناهموار روسا‌ی دولت برای بازگشت به قدرت پس از پایان دوره
*جمهوری اسلامی، حکومتی که با سرکوب رو کم میکند
*چرا سفر به ایران را تحریم نمی کنید؟
*شان يونسکوی رضا داوری: ننگ و آه
*سپاه، روحانیت و کارزار حسن روحانی
*سکوت شش ساعته در اعلام نتایج انتخابات چه معنایی دارد؟
*قرائت معنای آرا: وزن اجتماعی رهبر و همه پرسی هسته‌ای
*فتنهٔ ۹۲، اعلام شکست سیاست‌های خامنه‌ای توسط نامزدها
*توهمات علی خامنه‌ای
*کوبیدن احمدی‌نژاد برای فرار از پاسخ‌گویی، و تبرئهٔ نظام
*علی خامنه‌ای و دروغ‌ها، رجزخوانی‌ها و مدعیات بی اساسش
*صداهای اصلاح طلبان حکومتی در ايالات متحده
*بخش فلسفه‌ی دانشگاه تهران، دکان علم‌فروشی و مدرک‌سازی
*سيد خندان و آخوند شيک‌پوش: برگ بازنده‌ی اصلاح طلبی؟
*هوگو چاوز: سوسیالیست اقتدارگرا
*اندر حکایت خود‌ـ‌علی‌ـ‌پنداری خامنه‌ای: «کسی جز این‌ها نداشتم»
*ولی فقیه و این چند صد نفر
*آزادی 48 ایرانی از سوریه : یک معاوضه و برملا شدن چهار دروغ
*چرا اين همه اتلاف منابع در ايران؟
*اسلامگرايان ایران؛ پايان دوزخ و جهنم ناشايستگی
*شرط‌بندی خامنه‌ای روی اسب بازنده
*فرسایش بنیان‌ها و پیوندهای اجتماعی در ایران
*کاروان مذهبی است، فقط همین
*«ده دليل که جمهوری اسلامی بمب اتمی می خواهد»
*چگونه يک اثر در ايران پر فروش می شود يا نمی شود؟
*مجلس امنيتی- رانتی نهم و نمايش سوال و استيضاح
*بی نتيجه و در عين حال وحشيانه: بازی سرزنش تحريم‌ها
*فیلم ضد اسلامی و اتهام زنی خامنه‌ای در پيامی کوتاه
*اصلاح‌طلبان ولایت‌پذیر و سندرم استکهلم
*دغدغه‌ها و نگرانی‌های علی خامنه‌ای
*ناگفتنی های پایان ناپذیر مقام های ایران
*سياست جمعيتی علی خامنه‌ای: فقرای بيشتر
*پرسش هایی درباره اپوزیسیون خارج از ایران
*حجاب اجباری با زنان و دختران ایرانی چه کرده است؟
*ناشر غير امين و تبليغات سياسی
*افزایش اعدام در ایران، هماهنگ با سیاست زندان‌زدایی قوه قضاییه
*جنبش سبز و دنيای جمهوری اسلامی
*پنج توصیه که خامنه‌ای نباید به کار ببندد
*روضه‌خوانی برای مقدسات، بی قطره اشکی برای انسان‌ها
*چادر سياه، پيراهن بی يقه، و معضل کراوات
*تندیس‌های تنفر، اسلام رحمانی و مخاطرات امنیتی اسلام سیاسی
*خاله شادونه یا ولایت «جهل»
*سه تابو در جمهوری اسلامی: آمریکا، حجاب، اسرائیل
*خلائق را از براندازی ولایت فقیه می ترسانند
*«جامعه‌ ايران در سراشيبی انحطاط اجتماعی و اخلاقی»
*نظام تحقير و مجلسی که نبود
*مطالعات خاورمیانه یا بسط تنفر، بی خیالی و پرده پوشی
*روشنفکران دینی و مقدسات مردم
*آمريکاستيزی روشنفکران ـ فعالان چپ ايرانی: سندرم "از موضع بالا"
*رژيم بشار تا کجا پيش می‌رود؟
*سپاه: از پاسداران روحانيت تا ماشين سرکوب
*امپریالیسم و ادبیات لجن مالی در سنت سیاسی چپ
*اصلاح طلبی مذهبی، آشفته‌تر از همیشه
*چهار ترسی که ماشین سرکوب القا می‌کند
*رژیم خامنه‌ای، زخم‌خورده و گرفتار
*مشکلات دروازه بانان سابق رسانه‌ها
*چگونه مردم در آمریکا جلوی شرکت‌های نفتی، سانسور و اجحاف به کارگران را گرفته‌اند؟
*پیش نیازهای تشکیل ائتلاف مخالفان جمهوری اسلامی
*تاريخ نگاری جمهوری اسلامی: خامنه ‌ای عليه رفسنجانی
*کارنامه‌ی سياه و سوگناک دين سازمان‌يافته
*صدايش را در نخواهند آورد
*تجربه عراق، درسی برای مواجهه با دولت‌های یاغی
*چالش‌ها و خوش شانسی‌های اوباما در آستانه‌ی انتخابات ۲۰۱۲
*دين سازمان‌يافته، مروج تنفر و تبعيض
*بیست روش گریز از پاسخ گویی: نقدی بر گزارش جمهوری اسلامی به کمیته حقوق بشر سازمان ملل
*چرا دستور حمله به سفارت بریتانیا صادر شد؟
*آیا بدون دین سازمان یافته، دنیای بهتری نمی داشتیم؟
*نگاهی دیگر؛ منتقدان آمریکا و نادیده‌گرفتن خطر اسلامگرایان
*همه از دولت‌ها پول می گیرند، اما ...
*سیاست در جهان غیر دمکراتیک، کسب و کار آلوده به خون
*در جستجوی فرزندان از دست رفته
*روحوضی استیضاح در پنج پرده
*شارلاتان‌ها، نوکیسه‌ها، و پاچه‌خوار‌ها: جنس جور استبداد
*مهدوی کنی در برابر مصباح یزدی: آیا اشرافیت و عصبیت با هم کنار می‌آیند؟
*سياست تحقير: برچسب، شلاق، نجس سازی و تصغير
*«خواب‌های خوش» خامنه‌ای در دنيای بدون احمدی نژاد
*سرنوشت سوگناک جوانان ايرانی
*سفرای غير رسمی رهبر ایران و مديريت هيئتی روابط خارجی
*حمید مولانا، مشاور «آمریکایی» احمدی‌نژاد، کیست
*چهار مدل براندازی و آينده ايران و سوريه
*کارت اعتباری دولت احمدی نژاد محدوديت ندارد
*هيات حل اختلاف سه قوه: وصله‌ای ديگر برساختار نظام
*جمکران، چاه موعودگرایان، و بازار رقابتی دین
*دگرديسی جريان اقتدارگرا در انتخابات مجلس آينده: شانس بيشتر تيم احمدی نژاد
*شلیک در شب تار؛ یک برش از کیک دروغ دستگاه‌های اطلاعاتی
*ماجرای دوروتی: هراس جمهوری اسلامی از رسانه‌ها
*شش سرنوشت برای خامنه‌ای: ‌مبارک، صدام یا پینوشه؟
*بر آمدن اسلامگرايی جادوگرايانه، معجزه‌ی دهه‌ی چهارم
*از اخراجی‌های ده‌نمکی تا اخراجی‌های خامنه‌ای
*حذف رقیب امروز با کمک رقیب فردا یا حکایت تنها ماندن «علی»
*در انتظار «فتنه»‌ای خونین‌تر: قیام پاسداران/بسیجی‌ها علیه طبقهٔ ممتاز روحانی
*تغییر ناتمام در وزارت اطلاعات؛ بازی احمدی‌نژاد در زمین خامنه‌ای
*منطق دوگانه جمهوری اسلامی در مواجهه با اعتراض‌های جهان عرب
*قوای قهريه‌ جمهوری اسلامی در سال ۸۹: رشد سرطانی و گسترش ماموريت‌ها
*هاشمی رفسنجانی؛ رهبرسازی که خود طعمه‌ رهبرسازان شد
*اقرار یک وزیر سابق به نفع ولی‌نعمت‌اش
*مصباح یزدی، ارتقادهنده سطح مداحی و مجیزگویی
*خامنه‌ای جراح قابلی نيست
*عشق متقابل خامنه‌ای و بسیج: سرکوب مؤثر و ارتقای آسان
*مدیریت اعتراضات خیابانی و کشتار قطره‌ای مخالفان
*بی‌بی‌سی فارسی خط قرمزهای رسانه‌ای حکومت ولايت فقيه را رعايت می‌کند
*تورم سازمان سرکوب ولایت فقیه و سوق دادن مخالفان به براندازی
*توافق معترضان بر سقوط رژیم ولایت فقیه از لزومات موفقیت جنبش دمکراسی خواهی در ایران است
*کهریزک به روایت کهریزکی‌‌شدگان
*حکومت ولايت فقيه و زبان زور
*اسلامگرایی در جنبش‌های سیاسی خاورمیانه غائب است
*گزینه‌های عملی پيش روی اصلاح طلبان مذهبی: گذار از اسلامگرايی يا حاشيه نشينی
*غریزه، تصادف و رهنمود؛ مبانی سیاستگذاری در جمهوری اسلامی ایران
*نظام اخلاقی روحانیت شیعه: همه چیز مجاز است
*خامنه‌ای در سراشیبی تبدیل به سرلشکر بی‌لشکر
*نورافکن‌های حسینیه، چهره‌پردازی «آقا» و صنعت مقدس‌سازی
*مرگ حق است، اما برای همسایه: بررسی اصول و قوانین تبعیضی جمهوری اسلامی
*غرور ملی خيالی و تحقيرهای واقعی و ملموس
*افول مجمع تشخیص و مجلس، پس‌لرزه انتخابات مهندسی‌شده
*نفوذ ماموران سپاه و اطلاعات در مراکز پژوهشی ایران
*دروغ انحصاری نیست؛ نگاهی به اخلاق اطلاع‌رسانی در جمهوری اسلامی
*وکالت در نظام اسلامگرا: غير ضروری و نمايشی، با اعمال شاقه
*تئاتر خيابانی ولايت فقيه
*مردی از قم، سيد خراسانی و اينک آخرالزمان
*بازگشت به عصر طلایی امپراطوری اسلامی: توهمات اسلامگرایان امپریالیست
*مجلس رسما کاره‌ای نيست
*مقایسه ایران با شیلی؛ نجات نمى دهند، از ميان مى برند
*خدا مجوز ابطال وقف دانشگاه آزاد را صادر کرد
*خلعت می‌دهند، سيلی می‌زنند
*دولت در تعليق، ملت در انتظار
*سپاهيان، از زير عبا تا انقياد ولی فقيه
*اسلام‌گرایی عوام‌گرایانه:‌ اسلام خامنه‌ای و اسلام حاج منصور ارضی
*مساجد دولتی شده: پايگاه سرکوب
*سبك رهبرى خامنه‌اى: غيبت اميد و فقدان درايت راهبردى
*نان متبرک و دست نوازش؛ مهندسی امر قدسی در حکومت اسلامگرا
*بازار سکس، ازدواج يک ساعته، و «اسلامی کردن فحشا»
*حجاب اجباری، تن‌هراسی و معنویت از جا به در شده
*دشمنى با ایالات متحده، چرا و به چه قیمت؟
*ترويج چند همسری و دخالت دولت در روابط صميمی
*مجتبی خامنه‌ای و روال رهبرسازی
* ادبیات شکنجه، در چهار اپیزود
*برچسب‌هاى مبتذل و مستهجن: نخبه گرايى فرهنگى در خدمت اسلامگرايى
*آرايش نيروهای سياسی درون حکومت جمهوری اسلامی
*پارتى‌هاى شبانه، قطره‌‌اى شادى در حكومت ماتم
*ده درس‌ که حکومت در جريان جنبش سبز آموخت
*مرجع تراشى و نزول موقعيت فتوى: واگذارى استقلال حوزه‌هاى علميه‌ى شيعه
*تمامیت خواهى اسلامگرایى نقطه توقف ندارد
*فتواى خامنه‌اى در مورد التزام به ولى فقيه؛ «سنگ قبر حاكميت قانون»
*بازاریان و اعتصاب برای «تبعيض‌ بيشتر»
*سیاست‌های قومی جمهوری اسلامی؛ جنگ دائمی و نفی شهروندی
*اتوبوس دست دوم، برنج آلوده، لباس مستعمل: دستاوردهاى ملموس مبارزه با استكبار
*رفتار سياسی بازاريان ايرانی: عقلانی يا سودجو، منفعل يا شريک جرم
*ولایت فقیه سالانه چقدر براى شهروندان ایرانى خرج در بر دارد؟
*آيا جنبش سبز مرده است؟
*زندان و شکنجه به منزله کارگاه و ابزار پالایش روح
*صف آرايى «قزاق‌هاى» خامنه‌اى در برابر مجلس انتصابى
*روحانيت دولتى در كدام جهان زندگى مى كند؟در قدرت، اما نگران از سقوط
*رهبر بعدی چگونه تعیین خواهد شد؟
*كشمكش پنهان سپاه و روحانيت: عاملان سركوب امتيازات بيشترى مى خواهند
*سیاست‌های اطلاعاتی جمهوری اسلامی: به فرموده، بدون خط ابتذال
*میراث سیاسی آیت الله خمینی: وحشت، تصفیه و حفظ نظام به هر قیمت
*يک دروغ بزرگ ديگر؛ فساد اخلاقی ساختاری غرب
*مظلومان ابدی، خودشیفتگی ایدئولوژیک، ندیدن رنج دیگران
*کاتب ویژه ولی فقیه روایت می‌کند
*چگونگی تصمیم‌گیری در «کشتی نجات» جمهوری اسلامی
*سرقت‌های زنجيره‌ای و پولشويی: ساحره‌ی دولت پنهان مرتبا رخ می نمايد
*جنبش سبز: اسلامگرا یا سکولار
*ارتقای روش‌های اعتراف گیری: ساختار شکنی در رسانه اعتراف
*ضد امپریالیست‌ها و جنبش اعتراضی سبز؛ ناتوانی‌های نگاه دو قطبی
*شهرنشينی، دانشگاه و طبقه متوسط: تهديدات امنيتی عليه ولايت فقيه
*گفته‌های مقامات جمهورى اسلامى: طنز، پوچى و الگوها
*«بازسازی چهره‌ رهبر و افسانه‌های ساده زيستی»
*نقد افسانه‌ها و بازنمایی حقیقت
*چهره دین در ایرانِ مابعدِ اسلامگرایی
*روحانيت شيعه در «سال سبزی» که گذشت
*از ربانی سالاری به اوباش سالاری؛ تحول ساختار قدرت در جمهوری اسلامی
*بر چسب زنی و اتهام: مهم‌ترین تولید ماشین سرکوب
*بد‌فهمی‌‌ها در مواجهه با ماجرای اتمی ايران
*رهبر جمهوری اسلامی و مداحی به قصد تقرب
*هشت تحليل غلط؛ پيش و پس از انتخابات رياست جمهوری
*حکومت خامنه‌ای- احمدی نژاد: دیکتاتوری نظامی یا استبداد دینی؟
*۲۲ بهمن ۱۳۸۸: فقط يک رويارويی ديگر
*قیمومت و جدا سازی؛ سیاست‌های جنسیتی جمهوری اسلامی ایران
*مراجع حکومتی فتاوای سفارشی صادر می‌کنند
*تنها نامی از نهاد مرجعیت مانده است
*بارقه‌های جمهوریت در آسمان جنبش سبز
*کارنامه خشونت جمهوری اسلامی: ۲۲ خرداد تا ۶ دی ۱۳۸۸
*رفتار رژیم‌های سیاسی در شرایط فروپاشی: دوران پهلوی و ولایت فقیه
*حکومت تقلب: حساب‌سازی، سرقت علمی و دوپینگ
*جمهوری اسلامی چگونه این محرم را از سر می‌گذراند؟
*ارتش سایبری استبداد: جنگ نرم جمهوری اسلامی علیه مخالفان
*مرحله‌ای دیگر از فروپاشی یک حکومت خودکامه: پرخاش، تشتت و ملامتگری
*دیکتاتوری نظامی تحت عنوان «مقابله با تهدیدات نرم»
*فرهنگ مداحی و تملق در نظام سیاسی ایران
*کشتار در پايگاه نظامی تگزاس؛ هزينه تکثر اجتماعی و حاکميت قانون
*هویت اسلامی در اغما: تصفیه حساب با تاریخ
*نظام اخلاقی جمهوری اسلامی‌: تحمیل، آزمندی، نیرنگ و دروغ
*استقامت جنبش سبز و فرسايش دستگاه تبليغاتی ديکتاتوری
*«یخ‌زدگی تاریخ، داغ کردن مخالفان و در آوردن چشم فتنه»
*دستگاه قضايی: آخرين مرحله از نقض گسترده حقوق مردم
*روحانیت و سپاه: مجتمع‌های نظامی- صنعتی- ایدئولوژیک
*زمان محاکمه‌ی خامنه‌ای در دادگاه جنایی بین‌المللی فرا رسیده است
*زمينه های حقوقی و مراحل، مهندسی انتخابات در جمهوری اسلامی ايران
* الگوهای رایج فریب‌کاری در نظام جمهوری اسلامی