دادگسترى و كانون وكلا - هفت اسفند جشن استقلال كانون وكلا؟ - قسمت دوم
محمدرضا روحانی

روز هفتم اسفندماه امسال كانون‌هاى وكلای دادگسترى وارد شصت و يكمين سال استقلال خود مى‌شوند. از فرداى صدور فرمان مشروطيت و تشكيل دادگاههاى عرفى تلاش‌هاى مستمرى براى ايجاد كانون وكلاى مستقل به عمل آمد. 

نگارنده قبلا با در دست داشتن مداركى اندك درباب تحولات قوانين وكالت در ايران مطالبى در مصاحبه‌هاى مختلف گفته يا در مقالاتى نگاشته است. حال شايد فرصتى فراهم آيد كه به تكميل آنها بپردازد. در هر حال در قسمت اول  اين نوشته مصاحبه با دو پيشكسوت، آقايان صارم‌الدين صادق وزيرى و دكتر هدايت متين دفترى (که يكى توسط نگارنده انجام شد و دومى باصداى آمريكا) را خوانده و شنيده‌ايم. اين هر دو مصاحبه بسيارخوب ولى كوتاه بود. شايد براى فتح باب زمينه مناسبى را فراهم كرده باشد. اما به هيج وجه گوياى ابعاد، اشكال و تأثيرات حقوقى، اجتماعى و تاريخى اين مبارزات نيست. اميد است تجربيات و خاطرات همكاران جمع‌آورى شود. دستمايه ارزشمندى است براى حقوقدانان ايران و نسل جوان. 

از همين جا به اهل قلم و به ويژه به همه وكلاى ايرانى در داخل كشور يا در تبعيد دست يارى دراز مى‌كنم تا اين اسناد و اطلاعات به ياد مانده‌ها را بهر طريقى كه مي‌توانند و مى‌خواهند به رسانه‌ها برسانند. ميراث ارجمند تلاشهاى وكلا و حقوقدانان براى دفاع از حقوق و آزاديهاى اساسى ملت بايد براى آيندگان حفظ شود.

 

 استقلال، دولت مستعجل بود

لايحه قانونى استقلال كانون وكلاى دادگسترى به موجب قانون تمديد مدت اختيارات مصوب سى‌ام ديماه ١٣٣١ در تاريخ هفتم اسفند ماه ١٣٣١ به تصويب دكتر مصدق نخست وزير رسيد. اين لايحه سه روز بعد به وزارت دادگسترى ابلاغ شد. رونوشت اين نامه به كانون وكلاى دادگسترى هم ارسال گرديد. در پی آنروز سيزده اسفند وزیر دادگستری شادروان لطفى طى نامه‌اى به كانون درخواست اجراى فورى اين قانون و تدوين آئين نامه مربوطه را «هر چه زودتر» عنوان كردند. لايحه استقلال به تاريخ ١٦ اسفند ١٣٣١ در روزنامه رسمى انتشار يافت. اما هرگز در مجموعه قوانين روزنامه رسمى به چاپ نرسيد. دسترسی به روزنامه‌‌ی رسمی ۶۱ سال پیش هم کار ساده‌ای نیست. قانون به سرعت لغو شد.

اما وكلا بدون اعتنائى به مراحم قانونى ملوكانه هنوز كه هنوز است هفت اسفند را جشن مى‌گيرند. تمام دولتهاى كودتا هم بالاجبار قورت دادند. آيات عظام هم كه در همه زمينه‌ها، از جمله در زمينه نابودى حق دفاع مردم ايران، شاه را به شاگردى قبول ندارند و از اين حيث محق ميباشند، از فرداى هر گردهمائى هفت اسفند به سوگواران خاطره استقلال مى تازند كه چرا كراوات داشتند يا «شل حجاب» بودند در واقع تجاوزات مستمر نظام ولايت فقيه چه در لباس و پوشش قوانين اسلامى و چه در تجاوزات عريان و عيان به حقوق و حيثيات انسانى همه ايرانيان به ويژه وكلا جائى براى «جشن استقلال» باقى نگذاشته است. 

لایحه قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری

 

مصدق، وكلا و لطفى 

در تصويب لايحه قانونى استقلال كانون وكلا، سه اراده نيرومند عمل كردند. اول اراده مصدق بود براى اصلاحات عميق در دادگسترى. مصدق طى يكسال از مرداد ٣١ تا مرداد ٣٢ بر اساس قانون اختيارات مجموعاً ٢١٢ لايحه قانونى تصويب كرد. نگارنده فهرستى از اين مصوبات فراهم آورده كه نشان دهنده چهره واقعاً ترقى‌خواه اوست. در اين فهرست علاوه برحدود ٦٢ قانون كه ذيل عنوان اصلاحات دادگسترى ذكر شده دهها قانون ديگر موجبات تسهيل و تقويت اجراى وظائف قوه قضائيه را فراهم مى‌آورد. 

http://pezhvakeiran.com/pfiles/chehreh_vaghehee_mosadegh.pdf

مصدق خود در ايام تحصيل در سوئيس كار آموزى وكالت كرده بود. قوانين و عرف بين المللى حاكم بر رسالت وكالت را به عنوان يك كار شناس حقوقدان و مجرب مى‌دانست. در ايام استاندارى در فارس و آذربايجان، تصدى وزارت دارائى يا وزارت خارجه، در ايام وكالت در دوره هاى مختلف مجلس شوراى ملى با وكلا در تماس بود . مشكلات آنان را مى دانست. 

وكلا به اقدامات اصلاحى مصدق سخت دلبسته بودند. سه ماه پس از قانون اعطاى اختيارات و چهار ماه قبل از تصويب لايحه قانونى استقلال كانون وكلا شادروان قوام‌الدین مجیدی، وكيل سرشناس دادگسترى و سردبیر و صاحب‌امتیاز مجله کانون وکلا سر مقاله‌ای با عنوان «استقلال كانون» نوشت. در سر مقاله اش مى‌خوانيم كه حقيقتاً تصور نمى‌رفت كه جريان تحولات متناوب كشور داراى نخست وزيرى شود كه دكتر عالى‌رتبه در حقوق بوده ....... و مجاز در وضع و اصلاح قوانين شود ...... اين پيشامد طليعه نجات وكلا از مضيقه‌هاى بي‌مورد و محروميت‌ها بوده و براى عملى شدن آن ماده واحده‌اى... تدوين گرديد و روز ٤ شنبه ١٤ آبان ١٣٣١ (كه جلسه فوق‌العاده هيأت مديره براى پذيرائى از جناب آقاى لطفى وزير محترم دادگسترى معتقد بود) به ايشان تقديم شد.


 ايشان بعد از مذاكرات و مشاوره‌اى كه حضوراً به عمل آوردند لزوم تصويب آن را معتقد شده و قبول كردند شخصاً آنرا به جناب آقاى دكتر مصدق تقديم نمايند كه جريان خود را طى نموده بصورت لايحه قانونى تصويب و اجرا گردد. (۱)

علاوه بر طرحى كه در جلسه ١٤ آبان به وزير دادگسترى داده شد كانون طرح ديگرى در ٤ آذر تهيه كرد كه به هيأت مشورتى نخست وزير فرستاده شد. (۲)

در عين حال كمسيون ديوانعالى كشور نيز طرحى در اين باره تهيه كرد مشتمل بر شانزده ماده. اين سه طرح اساس لايحه قانونى استقلال كانون وكلا بود . (۳)

 

١ -  مراجعه شود به مجله كانون وكلا سال چهارم شماره ٢٦ - آبان ١٣٣١ صفحات ١ و ٢ 

مجله کانون صفحات ١ و ٢ 

٢ - همانجا صفحات  ٣و ٤ 

مجله کانون صفحات  ٣و ٤ 

۳- مراجعه شود به مجله كانون وکلا شماره ٢٩ بهمن و اسفند ۱۳۳۱ صفحات ٦٠ و ٦١ 

مجله کانون صفحات ۶۰ و ۶۱

 

منبع:پژواک ایران

اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:

facebook Yahoo Google Twitter Delicious دنباله بالاترین

   نسخه‌ی چاپی  

محمدرضا روحانی

فهرست مطالب محمدرضا روحانی در سایت پژواک ایران 

*اسلام ناب، حق چند همسرى مردان و تكليف زنان
*روز زن، قيم صغار و حقوق ملت
* ٧ اسفند و منشور سر افرازى وكلا
*پيامى از زنده ياد عبد الرضا كريمى،ايرانى، دموكرات وكرد
*نامه به آقاى مسعود رجوى رهبر عقيدتى مجاهدين چنانچه در دسترس باشند
*مرگ رفسنجانى ‏
*جشن با ياد مرضيه
*هوشنگ رفت ؟
*ياد آر ز شمع مرده، ياد آر…
*شورا آرمانشهر مصدق
*درباره همكارى پوتين- خامنه اى (قسمت دوم)‏
* در باره همكارى پوتين - خامنه اى (بخش اول)
* ٣٠تير، تانكها و حكم ديوان بين‌المللى دادگسترى
*شاد باش موقت
*مرده ریگ امام
*نامه به رئيس جديد كانون وكلاى مركز
* پتك عمامه كوب و جامه كاغذى من
* نامه اى به يك رئيس
*روز حساب، شير درنده وخران رمنده (۲)
*روز حساب، شير درنده وخران رمنده (۱)
*انتخابات كانون وكلا
*انتخابات كانون وكلا (قسمت اول)
*هادى اسماعيل زاده ما را ترك كرد
* قبيله نفوذى ها
* انتخابات و بوى بد برجام
* نامه به آقای مسعود رجوی چرا با نام خودتان به نوشتن ادامه نمی دهید؟
*آقای مسعود رجوی رهبر عقیدتی «با شرف‌ها»، پاسخ چیست؟
*لیبرتی، زینت خانم و سفره هفت‌سین
*رهبر عقیدتی برادر مسعود می‌ترسد و می‌ترساند
*اپیلاسیون هسته‌‌ای گفتگو با محمدرضا روحانی (قسمت هیجدهم)
*درون قبر هر شهید یک رآکتور هسته‌ایست
*اپیلاسیون هسته‌‌ای گفتگو با محمدرضا روحانی (قسمت هفدهم)
*اپیلاسیون هسته‌ای- گفتگو با محمدرضا روحانی قسمت ۱۶
*اپیلاسیون هسته‌ای – گفتگو با محمدرضا روحانی قسمت ۱۵
*اپیلاسیون هسته‌ای گفتگو با محمدرضا روحانی قسمت ۱۴
*اپیلاسیون هسته‌ای گفتگو با محمدرضا روحانی قسمت ۱۳
*اپیلاسیون هسته‌ای- گفتگو با محمدرضا روحانی – قسمت ۱۲
* اپیلاسیون هسته‌ای – گفتگو با محمدرضا روحانی (قسمت ۱۱)
*اپیلاسیون هسته‌ای – گفتگو با محمدرضا روحانی (۱۰)
*اپیلاسیون هسته‌ای، گفتگو با محمدرضا روحانی ۹
*اپیلاسیون هسته‌ای؛ گفتگو با محمدرضا روحانی (۸)
*اپیلاسیون هسته‌ای ، گفتگو با محمدرضا روحانی (۷)
*ایام مبارک قدر و بشکن بشکن اسلامی
*وکلا و سرداران با شماره و بی شماره ۴
*اپیلاسیون هسته‌ای؛ گفتگو با محمدرضا روحانی (۶)
*اپیلاسیون هسته‌ای ؛ گفتگو با محمدرضا روحانی ۵
*«اپیلاسیون» هسته‌ای؛ گفتگو با محمدرضا روحانی (۴)
**«اپیلاسیون» هسته‌ای؛ گفتگو با محمدرضا روحانی (۳)
*وکلا و سرداران با شماره و بی شماره (۳)
*وکلا و سرداران با شماره و بی‌شماره (۲)
*وکلا و سرداران با شماره و بی شماره (۱)
*«اپیلاسیون» هسته‌ای؛ گفتگو با محمدرضا روحانی (۲)
*«اپیلاسیون» هسته‌ای؛ گفتگو با محمدرضا روحانی (۱)
*اخبار در آیینه اشعار، امثال و کنایات (۹)
*اخبار در آیینه اشعار، امثال و کنایات (۸)
*آقای رجوی! جان بولتن خواهان بمباران میهن‌مان شده است
*اخبار در آیینه اشعار، امثال و کنایات (۶)
*اخبار در آیینه اشعار، امثال و کنایات (۵)
*اخبار در آیینه اشعار، امثال و کنایات (۴)
*اخبار در آیینه اشعار، امثال و کنایات (۳)
*اخبار در آیینه اشعار، امثال و کنایات (2)
* اخبار در آينه، اشعار، امثال و كنايات- (1)
*آى دزد آی دزد -۵
*آی دزد، آی دزد -۴
*آی دزد آی دزد ۳
*آی دزد آی دزد 2
*آی دزد آی دزد
*ز آسمان بلا سنگ فتنه مى بارد
*شكايت از برادر مسعود به امام حسين(ع) ٢
*شکایت از برادر مسعود به امام حسین (ع) – ۱
*ياد آر ز شمع مرده، ياد آر...
*فراخوان؛ به نجات جان ساکنان اردوگاه «لیبرتی» برخیزیم
*نامه به رئيس اتحاديه سراسرى كانونهاى وكلاى دادگسترى ايران
*عین گزارش خامنه‌ای علیه امیرانتظام
*ایراد بنی‌اسرائیلی و پند ۳۶ ساله
*آسيد على ذهب الدوله بالبوله
*گفتگو بر سر شامورتى بازى در وداع با استاد كاتوزيان
*بى شرمى در وداع با استاد كاتوزيان
*سوءاستفاده از آبروی استاد
*گفتگو با آقای محمدرضا روحانی در مورد لایحه‌ی جامع وکالت
*گزارشی از سمينار خواسته هاى ملت از قانون اساسى
*آسيد على معماى جفتك زدن را حل کنید
*جمعيت حقوقدانان ايران و لایحه قصاص
*پایان زمستان با وکلا
*آسيد على «به قران كودتا شده ....»
*آسیدعلی مواظب سلامتی خود باشید
*دادگستری و کانون وکلا، قسمت سوم
*دادگسترى و كانون وكلا - هفت اسفند جشن استقلال كانون وكلا؟ - قسمت دوم
*جهل و جنايت
*دادگسترى و كانون وكلا (قسمت اول)
*پاسخگو و مسئول كيست؟ قسمت ۵- املاك محمد رضا روحانى
*مسئول و پاسخگو کیست؟ (قسمت چهارم) در وداع با مرزبان قلم
*مسئول و پاسخگو كيست؟ قسمت سوم
*مسئول و پاسخگو كیست؟ (۲)
*مسئول و پاسخكو كيست؟
*پیراهنی که آید از او بوی یوسفم (قسمت ششم)
*گفتگو با محمدرضا روحانی در مورد مذاکرات ژنو
*پیراهنی که ‌آید از او بوی یوسفم- قسمت پنجم
*پیراهنی که آید از آن بوی یوسفم – قسمت چهارم
*پیراهنی که آید از او بوی یوسفم- (قسمت سوم)
*پیراهنی که آید از او بوی یوسفم- قسمت دوم
*پیراهنی که آید از او بوی یوسفم- قسمت اول
*آه دل و آرزو
*می‌توان شد به سهل و آسانی / «پهلوان»‌ مسلم خراسانی (۱)
*این «طفل معصوم»
*پاسخ محمدرضا روحانی به پرسش‌های صدای وجدان
*دیوار مقدس مقررات و تعهدات به من اجازه نداده که به قواعد بازی پشت پا بزنم
*گفتگوی با محمدرضا روحانی در مورد نتایج استعفا از شورای ملی مقاومت
*نامه سرگشاده به خانم شیرین عبادی
*چشم‌انداز‌ها ۴
*چشم‌اندازها ۳
*چشم‌اندازها ۲
*چشم‌انداز‌ها (بخش اول)
*استعفای ما آزمایش آنهاست !
*ايهاالناس ليبرتي زندان نيست كشتارگاه است
*متن استعفا نامه محمدرضا روحانی و کریم قصیم از شورای ملی مقاومت ملی ایران
*اول ماه مه، «شاه شهید»، امام راحل و حق همه
*بهار در همه باغها
*اخبار در آیینه اشعار و امثال
* اخبار در آینه اشعار و امثال
*خط امام و دانشگاهیان «این گرگان وابسته به ابرقدرتها»
*گفتگوی پژواک ایران با محمدرضا روحانی پیرامون ۱۶ آذر، وحدت نیروها و ... بخش دوم
*گفتگو با محمدرضا روحانی پیرامون جنبش، رادیکال‌تر شدن آن، خودجوش بودن، درگیری‌ جناح‌های رژیم و ... (قسمت اول)
*سوالی و جوابی
*«مرد خریدار، زن صاحب کالا »
*نامه ای به یک همکار: «خدا را در پستوی خانه نهان باید کرد»
*قوای مملکت ناشی از ملت است
*چهره‌ی واقعی مصدق
*خود كرده را تدبير نيست- محمد رضا روحاني
*چهره‌ی واقعی مصدق