دادگسترى و كانون وكلا - هفت اسفند جشن استقلال كانون وكلا؟ - قسمت دوم
محمدرضا روحانی

روز هفتم اسفندماه امسال كانون‌هاى وكلای دادگسترى وارد شصت و يكمين سال استقلال خود مى‌شوند. از فرداى صدور فرمان مشروطيت و تشكيل دادگاههاى عرفى تلاش‌هاى مستمرى براى ايجاد كانون وكلاى مستقل به عمل آمد. 

نگارنده قبلا با در دست داشتن مداركى اندك درباب تحولات قوانين وكالت در ايران مطالبى در مصاحبه‌هاى مختلف گفته يا در مقالاتى نگاشته است. حال شايد فرصتى فراهم آيد كه به تكميل آنها بپردازد. در هر حال در قسمت اول  اين نوشته مصاحبه با دو پيشكسوت، آقايان صارم‌الدين صادق وزيرى و دكتر هدايت متين دفترى (که يكى توسط نگارنده انجام شد و دومى باصداى آمريكا) را خوانده و شنيده‌ايم. اين هر دو مصاحبه بسيارخوب ولى كوتاه بود. شايد براى فتح باب زمينه مناسبى را فراهم كرده باشد. اما به هيج وجه گوياى ابعاد، اشكال و تأثيرات حقوقى، اجتماعى و تاريخى اين مبارزات نيست. اميد است تجربيات و خاطرات همكاران جمع‌آورى شود. دستمايه ارزشمندى است براى حقوقدانان ايران و نسل جوان. 

از همين جا به اهل قلم و به ويژه به همه وكلاى ايرانى در داخل كشور يا در تبعيد دست يارى دراز مى‌كنم تا اين اسناد و اطلاعات به ياد مانده‌ها را بهر طريقى كه مي‌توانند و مى‌خواهند به رسانه‌ها برسانند. ميراث ارجمند تلاشهاى وكلا و حقوقدانان براى دفاع از حقوق و آزاديهاى اساسى ملت بايد براى آيندگان حفظ شود.

 

 استقلال، دولت مستعجل بود

لايحه قانونى استقلال كانون وكلاى دادگسترى به موجب قانون تمديد مدت اختيارات مصوب سى‌ام ديماه ١٣٣١ در تاريخ هفتم اسفند ماه ١٣٣١ به تصويب دكتر مصدق نخست وزير رسيد. اين لايحه سه روز بعد به وزارت دادگسترى ابلاغ شد. رونوشت اين نامه به كانون وكلاى دادگسترى هم ارسال گرديد. در پی آنروز سيزده اسفند وزیر دادگستری شادروان لطفى طى نامه‌اى به كانون درخواست اجراى فورى اين قانون و تدوين آئين نامه مربوطه را «هر چه زودتر» عنوان كردند. لايحه استقلال به تاريخ ١٦ اسفند ١٣٣١ در روزنامه رسمى انتشار يافت. اما هرگز در مجموعه قوانين روزنامه رسمى به چاپ نرسيد. دسترسی به روزنامه‌‌ی رسمی ۶۱ سال پیش هم کار ساده‌ای نیست. قانون به سرعت لغو شد.

اما وكلا بدون اعتنائى به مراحم قانونى ملوكانه هنوز كه هنوز است هفت اسفند را جشن مى‌گيرند. تمام دولتهاى كودتا هم بالاجبار قورت دادند. آيات عظام هم كه در همه زمينه‌ها، از جمله در زمينه نابودى حق دفاع مردم ايران، شاه را به شاگردى قبول ندارند و از اين حيث محق ميباشند، از فرداى هر گردهمائى هفت اسفند به سوگواران خاطره استقلال مى تازند كه چرا كراوات داشتند يا «شل حجاب» بودند در واقع تجاوزات مستمر نظام ولايت فقيه چه در لباس و پوشش قوانين اسلامى و چه در تجاوزات عريان و عيان به حقوق و حيثيات انسانى همه ايرانيان به ويژه وكلا جائى براى «جشن استقلال» باقى نگذاشته است. 

لایحه قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری

 

مصدق، وكلا و لطفى 

در تصويب لايحه قانونى استقلال كانون وكلا، سه اراده نيرومند عمل كردند. اول اراده مصدق بود براى اصلاحات عميق در دادگسترى. مصدق طى يكسال از مرداد ٣١ تا مرداد ٣٢ بر اساس قانون اختيارات مجموعاً ٢١٢ لايحه قانونى تصويب كرد. نگارنده فهرستى از اين مصوبات فراهم آورده كه نشان دهنده چهره واقعاً ترقى‌خواه اوست. در اين فهرست علاوه برحدود ٦٢ قانون كه ذيل عنوان اصلاحات دادگسترى ذكر شده دهها قانون ديگر موجبات تسهيل و تقويت اجراى وظائف قوه قضائيه را فراهم مى‌آورد. 

http://pezhvakeiran.com/pfiles/chehreh_vaghehee_mosadegh.pdf

مصدق خود در ايام تحصيل در سوئيس كار آموزى وكالت كرده بود. قوانين و عرف بين المللى حاكم بر رسالت وكالت را به عنوان يك كار شناس حقوقدان و مجرب مى‌دانست. در ايام استاندارى در فارس و آذربايجان، تصدى وزارت دارائى يا وزارت خارجه، در ايام وكالت در دوره هاى مختلف مجلس شوراى ملى با وكلا در تماس بود . مشكلات آنان را مى دانست. 

وكلا به اقدامات اصلاحى مصدق سخت دلبسته بودند. سه ماه پس از قانون اعطاى اختيارات و چهار ماه قبل از تصويب لايحه قانونى استقلال كانون وكلا شادروان قوام‌الدین مجیدی، وكيل سرشناس دادگسترى و سردبیر و صاحب‌امتیاز مجله کانون وکلا سر مقاله‌ای با عنوان «استقلال كانون» نوشت. در سر مقاله اش مى‌خوانيم كه حقيقتاً تصور نمى‌رفت كه جريان تحولات متناوب كشور داراى نخست وزيرى شود كه دكتر عالى‌رتبه در حقوق بوده ....... و مجاز در وضع و اصلاح قوانين شود ...... اين پيشامد طليعه نجات وكلا از مضيقه‌هاى بي‌مورد و محروميت‌ها بوده و براى عملى شدن آن ماده واحده‌اى... تدوين گرديد و روز ٤ شنبه ١٤ آبان ١٣٣١ (كه جلسه فوق‌العاده هيأت مديره براى پذيرائى از جناب آقاى لطفى وزير محترم دادگسترى معتقد بود) به ايشان تقديم شد.


 ايشان بعد از مذاكرات و مشاوره‌اى كه حضوراً به عمل آوردند لزوم تصويب آن را معتقد شده و قبول كردند شخصاً آنرا به جناب آقاى دكتر مصدق تقديم نمايند كه جريان خود را طى نموده بصورت لايحه قانونى تصويب و اجرا گردد. (۱)

علاوه بر طرحى كه در جلسه ١٤ آبان به وزير دادگسترى داده شد كانون طرح ديگرى در ٤ آذر تهيه كرد كه به هيأت مشورتى نخست وزير فرستاده شد. (۲)

در عين حال كمسيون ديوانعالى كشور نيز طرحى در اين باره تهيه كرد مشتمل بر شانزده ماده. اين سه طرح اساس لايحه قانونى استقلال كانون وكلا بود . (۳)

 

١ -  مراجعه شود به مجله كانون وكلا سال چهارم شماره ٢٦ - آبان ١٣٣١ صفحات ١ و ٢ 

مجله کانون صفحات ١ و ٢ 

٢ - همانجا صفحات  ٣و ٤ 

مجله کانون صفحات  ٣و ٤ 

۳- مراجعه شود به مجله كانون وکلا شماره ٢٩ بهمن و اسفند ۱۳۳۱ صفحات ٦٠ و ٦١ 

مجله کانون صفحات ۶۰ و ۶۱

 

منبع:پژواک ایران


محمدرضا روحانی

فهرست مطالب محمدرضا روحانی در سایت پژواک ایران 

*اسلام ناب، حق چند همسرى مردان و تكليف زنان  [2017 Mar] 
*روز زن، قيم صغار و حقوق ملت  [2017 Mar] 
* ٧ اسفند و منشور سر افرازى وكلا [2017 Feb] 
*پيامى از زنده ياد عبد الرضا كريمى،ايرانى، دموكرات وكرد [2017 Feb] 
*نامه به آقاى مسعود رجوى رهبر عقيدتى مجاهدين چنانچه در دسترس باشند [2017 Feb] 
*مرگ رفسنجانى ‏  [2017 Jan] 
*جشن با ياد مرضيه [2017 Jan] 
*هوشنگ رفت ؟ [2016 Dec] 
*ياد آر ز شمع مرده، ياد آر… [2016 Nov] 
*شورا آرمانشهر مصدق [2016 Sep] 
*درباره همكارى پوتين- خامنه اى (قسمت دوم)‏  [2016 Aug] 
* در باره همكارى پوتين - خامنه اى (بخش اول)  [2016 Aug] 
* ٣٠تير، تانكها و حكم ديوان بين‌المللى دادگسترى  [2016 Jul] 
*شاد باش موقت [2016 Jul] 
*مرده ریگ امام  [2016 Jun] 
*نامه به رئيس جديد كانون وكلاى مركز [2016 May] 
* پتك عمامه كوب و جامه كاغذى من  [2016 Apr] 
* نامه اى به يك رئيس [2016 Apr] 
*روز حساب، شير درنده وخران رمنده (۲)  [2016 Apr] 
*روز حساب، شير درنده وخران رمنده (۱) [2016 Apr] 
*انتخابات كانون وكلا  [2016 Mar] 
*انتخابات كانون وكلا (قسمت اول) [2016 Mar] 
*هادى اسماعيل زاده ما را ترك كرد  [2016 Mar] 
* قبيله نفوذى ها  [2016 Feb] 
* انتخابات و بوى بد برجام [2016 Feb] 
* نامه به آقای مسعود رجوی چرا با نام خودتان به نوشتن ادامه نمی دهید؟ [2016 Jan] 
*آقای مسعود رجوی رهبر عقیدتی «با شرف‌ها»، پاسخ چیست؟  [2015 Nov] 
*لیبرتی، زینت خانم و سفره هفت‌سین [2015 Nov] 
*رهبر عقیدتی برادر مسعود می‌ترسد و می‌ترساند [2015 Nov] 
*اپیلاسیون هسته‌‌ای گفتگو با محمدرضا روحانی (قسمت هیجدهم) [2015 Oct] 
*درون قبر هر شهید یک رآکتور هسته‌ایست [2015 Oct] 
*اپیلاسیون هسته‌‌ای گفتگو با محمدرضا روحانی (قسمت هفدهم)  [2015 Oct] 
*اپیلاسیون هسته‌ای- گفتگو با محمدرضا روحانی قسمت ۱۶ [2015 Sep] 
*اپیلاسیون هسته‌ای – گفتگو با محمدرضا روحانی قسمت ۱۵ [2015 Sep] 
*اپیلاسیون هسته‌ای گفتگو با محمدرضا روحانی قسمت ۱۴ [2015 Sep] 
*اپیلاسیون هسته‌ای گفتگو با محمدرضا روحانی قسمت ۱۳ [2015 Sep] 
*اپیلاسیون هسته‌ای- گفتگو با محمدرضا روحانی – قسمت ۱۲ [2015 Aug] 
* اپیلاسیون هسته‌ای – گفتگو با محمدرضا روحانی (قسمت ۱۱) [2015 Aug] 
*اپیلاسیون هسته‌ای – گفتگو با محمدرضا روحانی (۱۰) [2015 Aug] 
*اپیلاسیون هسته‌ای، گفتگو با محمدرضا روحانی ۹ [2015 Jul] 
*اپیلاسیون هسته‌ای؛ گفتگو با محمدرضا روحانی (۸) [2015 Jul] 
*اپیلاسیون هسته‌ای ، گفتگو با محمدرضا روحانی (۷) [2015 Jul] 
*ایام مبارک قدر و بشکن بشکن اسلامی  [2015 Jul] 
*وکلا و سرداران با شماره و بی شماره ۴ [2015 Jun] 
*اپیلاسیون هسته‌ای؛ گفتگو با محمدرضا روحانی (۶) [2015 Jun] 
*اپیلاسیون هسته‌ای ؛ گفتگو با محمدرضا روحانی ۵ [2015 Jun] 
*«اپیلاسیون» هسته‌ای؛ گفتگو با محمدرضا روحانی (۴) [2015 Jun] 
**«اپیلاسیون» هسته‌ای؛ گفتگو با محمدرضا روحانی (۳) [2015 Jun] 
*وکلا و سرداران با شماره و بی شماره (۳) [2015 Jun] 
*وکلا و سرداران با شماره و بی‌شماره (۲) [2015 Jun] 
*وکلا و سرداران با شماره و بی شماره (۱) [2015 May] 
*«اپیلاسیون» هسته‌ای؛ گفتگو با محمدرضا روحانی (۲) [2015 May] 
*«اپیلاسیون» هسته‌ای؛ گفتگو با محمدرضا روحانی (۱) [2015 May] 
*اخبار در آیینه اشعار، امثال و کنایات (۹)  [2015 Apr] 
*اخبار در آیینه اشعار، امثال و کنایات (۸)  [2015 Mar] 
*آقای رجوی! جان بولتن خواهان بمباران میهن‌مان شده است [2015 Mar] 
*اخبار در آیینه اشعار، امثال و کنایات (۶)  [2015 Mar] 
*اخبار در آیینه اشعار، امثال و کنایات (۵)  [2015 Mar] 
*اخبار در آیینه اشعار، امثال و کنایات (۴)  [2015 Mar] 
*اخبار در آیینه اشعار، امثال و کنایات (۳)  [2015 Mar] 
*اخبار در آیینه اشعار، امثال و کنایات (2) [2015 Mar] 
* اخبار در آينه، اشعار، امثال و كنايات- (1) [2015 Mar] 
*آى دزد آی دزد -۵ [2015 Feb] 
*آی دزد، آی دزد -۴  [2015 Feb] 
*آی دزد آی دزد ۳ [2015 Feb] 
*آی دزد آی دزد 2 [2015 Feb] 
*آی دزد آی دزد [2015 Jan] 
*ز آسمان بلا سنگ فتنه مى بارد [2014 Dec] 
*شكايت از برادر مسعود به امام حسين(ع) ٢  [2014 Dec] 
*شکایت از برادر مسعود به امام حسین (ع) – ۱ [2014 Dec] 
*ياد آر ز شمع مرده، ياد آر... [2014 Nov] 
*فراخوان؛ به نجات جان ساکنان اردوگاه «لیبرتی» برخیزیم [2014 Oct] 
*نامه به رئيس اتحاديه سراسرى كانونهاى وكلاى دادگسترى ايران  [2014 Oct] 
*عین گزارش خامنه‌ای علیه امیرانتظام [2014 Oct] 
*ایراد بنی‌اسرائیلی و پند ۳۶ ساله [2014 Sep] 
*آسيد على ذهب الدوله بالبوله  [2014 Sep] 
*گفتگو بر سر شامورتى بازى در وداع با استاد كاتوزيان  [2014 Sep] 
*بى شرمى در وداع با استاد كاتوزيان  [2014 Sep] 
*سوءاستفاده از آبروی استاد [2014 Sep] 
*گفتگو با آقای محمدرضا روحانی در مورد لایحه‌ی جامع وکالت  [2014 Jul] 
*گزارشی از سمينار خواسته هاى ملت از قانون اساسى [2014 Jun] 
*آسيد على معماى جفتك زدن را حل کنید [2014 May] 
*جمعيت حقوقدانان ايران و لایحه قصاص [2014 Apr] 
*پایان زمستان با وکلا [2014 Mar] 
*آسيد على «به قران كودتا شده ....» [2014 Mar] 
*آسیدعلی مواظب سلامتی خود باشید [2014 Mar] 
*دادگستری و کانون وکلا، قسمت سوم [2014 Feb] 
*دادگسترى و كانون وكلا - هفت اسفند جشن استقلال كانون وكلا؟ - قسمت دوم  [2014 Feb] 
*جهل و جنايت [2014 Feb] 
*دادگسترى و كانون وكلا (قسمت اول) [2014 Feb] 
*پاسخگو و مسئول كيست؟ قسمت ۵- املاك محمد رضا روحانى [2014 Feb] 
*مسئول و پاسخگو کیست؟ (قسمت چهارم) در وداع با مرزبان قلم [2014 Jan] 
*مسئول و پاسخگو كيست؟ قسمت سوم  [2014 Jan] 
*مسئول و پاسخگو كیست؟ (۲) [2013 Dec] 
*مسئول و پاسخكو كيست؟  [2013 Dec] 
*پیراهنی که آید از او بوی یوسفم (قسمت ششم) [2013 Dec] 
*گفتگو با محمدرضا روحانی در مورد مذاکرات ژنو  [2013 Nov] 
*پیراهنی که ‌آید از او بوی یوسفم- قسمت پنجم [2013 Nov] 
*پیراهنی که آید از آن بوی یوسفم – قسمت چهارم [2013 Oct] 
*پیراهنی که آید از او بوی یوسفم- (قسمت سوم) [2013 Sep] 
*پیراهنی که آید از او بوی یوسفم- قسمت دوم [2013 Sep] 
*پیراهنی که آید از او بوی یوسفم- قسمت اول [2013 Sep] 
*آه دل و آرزو [2013 Sep] 
*می‌توان شد به سهل و آسانی / «پهلوان»‌ مسلم خراسانی (۱) [2013 Aug] 
*این «طفل معصوم» [2013 Aug] 
*پاسخ محمدرضا روحانی به پرسش‌های صدای وجدان [2013 Aug] 
*دیوار مقدس مقررات و تعهدات به من اجازه نداده که به قواعد بازی پشت پا بزنم [2013 Aug] 
*گفتگوی با محمدرضا روحانی در مورد نتایج استعفا از شورای ملی مقاومت [2013 Aug] 
*نامه سرگشاده به خانم شیرین عبادی [2013 Aug] 
*چشم‌انداز‌ها ۴ [2013 Jul] 
*چشم‌اندازها ۳ [2013 Jul] 
*چشم‌اندازها ۲ [2013 Jul] 
*چشم‌انداز‌ها (بخش اول) [2013 Jul] 
*استعفای ما آزمایش آنهاست !  [2013 Jun] 
*ايهاالناس ليبرتي زندان نيست كشتارگاه است [2013 Jun] 
*متن استعفا نامه محمدرضا روحانی و کریم قصیم از شورای ملی مقاومت ملی ایران [2013 Jun] 
*اول ماه مه، «شاه شهید»، امام راحل و حق همه  [2010 Apr] 
*بهار در همه باغها [2010 Mar] 
*اخبار در آیینه اشعار و امثال [2010 Feb] 
* اخبار در آینه اشعار و امثال  [2010 Feb] 
*خط امام و دانشگاهیان «این گرگان وابسته به ابرقدرتها»  [2009 Dec] 
*گفتگوی پژواک ایران با محمدرضا روحانی پیرامون ۱۶ آذر، وحدت نیروها و ... بخش دوم  [2009 Dec] 
*گفتگو با محمدرضا روحانی پیرامون جنبش، رادیکال‌تر شدن آن، خودجوش بودن، درگیری‌ جناح‌های رژیم و ... (قسمت اول) [2009 Nov] 
*سوالی و جوابی [2009 Nov] 
*«مرد خریدار، زن صاحب کالا » [2009 Nov] 
*نامه ای به یک همکار: «خدا را در پستوی خانه نهان باید کرد» [2009 Aug] 
*قوای مملکت ناشی از ملت است  [2009 Aug] 
*چهره‌ی واقعی مصدق [2009 Mar] 
*خود كرده را تدبير نيست- محمد رضا روحاني [2008 Oct] 
*چهره‌ی واقعی مصدق [2008 Mar]