تاریخ جهان دادگاه جهان است (۱۲) قرنِ نوزدهم، یکی از پربارترینِ اعصار تاریخِ بشری
همنشین بهار

 

 

https://www.youtube.com/watch?v=jFCjxDvycZs


در بحث پیشین 
به مجمع ملی فرانسه، ژیروندن‌ها و ژاکوبن‌ها، مفهوم چپ و راست left and right، و فراز و فرود «روبسپیر» و «سن ژوست» اشاره شد.
...
در یازده بخش گذشته به موضوعات زیر پرداخته‌ام:
در این قسمت، به مهمترین وقایع اتفاقیه در قرن نوزدهم اشاره می‌کنم.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ
در قرن نوزدهم آفریقا غارت شد
یکی از پُربارترین اعصار در تاریخ بشری که ما هنوز بدرستی دستاوردهای آن را درنیافته و از لحاظ فلسفی، سیاسی و... از آن فراتر نرفته‌ایم بین سال‌های ۱۸۰۱ تا ۱۹۰۰ میلادی یعنی قرن نوزدهم است.
در این سده، فاتحه امپراتوری‌های عثمانی، اسپانیا، پرتغال، همچنین مغول و روم مقدس خوانده شد و بریتانیا پس از جنگ‌های ناپلئونی، در حالیکه یک چهارم از جمعیت کل جهان را در اختیار داشت تبدیل به بزرگ‌ترین ابرقدرت قرن شد. تملک سریع مستعمرات جدید در سطح جهان توسط اروپا کلید خورد و آفریقا به معنی واقعی کلمه غارت شد.
...
در قرن نوزدهم الکتریسیته و فولاد و نفت، آلمان و ژاپن و ایالات متحده را زیر و زبَر کرد. روسیه و چین را آشوب‌های اجتماعی وسیع دربرگرفت و با شورش بردگان در هائیتی و اتفاقات بعدی، از میزان برده‌داری در جهان(به شکل کلاسیک آن) کاسته شد.
انقلاب صنعتی در بسیاری از کشورهای اروپایی به ویژه آلمان شتاب گرفت و تا پایان این سده با ساخت کارخانجات و راه‌آهن در همه جای اروپا رو به گسترش نهاد.

نظریهٔ تکامل داروین و نظرات اگوست‌کنت فیلسوف فرانسوی که تا حدودی از انقلاب صنعتی تأثیر گرفته بودند، باعث قدرت‌گیری نوعی عقل‌گرایی(پوزیتیویسم) که شاخصهٔ ادبی آن طبیعتگرایی(ناتورالیسم) می‌باشد گردید.
...
پوزیتیویسم با مسامحه «اثبات‌گرایی»، هر گونه فلسفه علم بر اساس این دیدگاه است که در علوم طبیعی و اجتماعی، داده‌های برگرفته شده از «تجربه حسّی» و تلقی منطقی و ریاضی از آن، تنها منبع معرفت‌های معتبر است. شایان ذکر است که بخشِ غیرِتجربی (پیشینیِ) دانشِ بشر (اصولِ منطق) هم، که از تجربه محض حاصل نمی‌شوند، شایسته تأمل است.
...
ناتورالیسم یا طبیعتگرایی، مکتبی در ادبیات و هنر است که تقلید دقیق از طبیعت را توصیه می‌کند و معتقد است که باید طبیعت را حتی الامکان مطابق با واقع توصیف و مجسم کرد. 
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ
شماری از وقایع مهم قرن نوزدهم
در سال ۱۸۰۱ پارلمان ایرلند رأی به اتحاد با انگلستان داد و در نتیجه پادشاهی متحد بریتانیا به وجود آمد.
در سال ۱۸۰۳ ایالات متحده گسترش خود به سوی شمال قارهٔ آمریکا را با خرید ایالت لوییزیانا آغاز کرد که با ظلم و جور زیاد علیه بومیان و پراکنده‌سازی آنان همراه بود. این گسترش با ساخت راه‌آهن‌هایی در سراسر قاره و جذب مهاجران جدید افزایش یافت.

سال ۱۸۱۴ نروژ از کنترل سوئد خارج شد و استقلال خود را اعلام نمود. هر چند این کشور مجبور به ادامهٔ یک اتحاد خصوصی با سوئد شد ولی قانون اساسی آزاد خود را حفظ کرد و بعدها استقلال خود را به دست آورد.
...
در آغاز سدهٔ ۱۹ با کشمکش‌ بین فرانسه و انگلیس و متحدانشان بر سر کنترل اروپا و جهان روبرو می‌شویم. جنگ‌هایی که در پایان آنها، ناپلئون در واترلو شکست می‌خورَد (سال ۱۸۱۵) و کشورهای اروپایی، برای بررسی نتایج جنگ و تعیین سرنوشت اروپا، کنگره‌ای در وین تشکیل می‌دهند.
در کنگره وین نمایندگان اتریش، پروس، روسیه، انگلیس، پرتغال و سوئد و...، خلع و تبعید ناپلئون بناپارت را در دستور کار گذاشتند. همچنین:
- فرانسه به مرزهای سابق خود در ۱۷۹۲ محدود شد.
- خاندان‌های‌ سلطنتی کشورهای اروپایی مجدداً به تاج و تخت بازگشتند،
- بلژیک ضمیمه هلند گردید.
- بی طرفی سوئیس رسماً اعلام شد.
- قسمت اعظم مستعمرات خارجی نصیب انگلستان گشت و تغییرات وسیع دیگری در نقشهٔ جغرافیایی قاره اروپا پدید آمد.
...
در همین سال(۱۸۱۵) گرینلند(به زبان دانمارکی: گرونلند) از کنترل نروژ خارج شد و زیر نظر دانمارک قرار گرفت و یونان پس از چندین سال جنگ با امپراتوری عثمانی، در سال ۱۸۲۱ استقلال خود را اعلام کرد. صاحب اختیار مصر هم دیگر امپراتوری عثمانی نبود. مستعمره‌های اسپانیا و پرتغال نیز شروع به انقلاب و اعلام استقلال نمودند.

در سال ۱۸۲۲ امپراتوری برزیل استقلال خود از پرتغال را اعلام نمود اما قدرت‌های اروپایی به ویژه بریتانیا به بهانه‌های مختلف در امور داخلی برزیل دخالت می‌کردند. سال ۱۸۳۵ تکزاس از مکزیک جدا گشت و ده سال بعد پس از کش و قوسهای زیاد به ایالات متحده ضمیمه شد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ
متروی زیرزمینی لندن افتتاح گشت
در بریتانیا راه‌آهن در کل کشور گسترش یافت و پیشرفت‌های مهم در مهندسی حاصل شد. متروی زیرزمینی لندن افتتاح گشت و بعدها لامپ‌های الکتریکی پر نور در خیابان‌های این شهر نصب شدند.
توجه داشته باشیم که سابقهٔ سیستم روشنایی الکتریکی به پیش از ادیسون برمی‌گردد. به اواسطقرن نوزدهم، وقتی «هاینریش گوبل» نخستین لامپ برق را اختراع کرد.
...
در سال ۱۸۴۸ دگرگونی‌های زیادی با تأثیرگیری از انقلاب فرانسه در اروپا اتفاق افتاد.
همین سال در کالیفرنیا طلا کشف شد و با این کشف، افراد زیادی برای یافتن طلا و نقره به آنجا سرازیر شدند. میلیون‌ها نفر از مردم به معادن و شهرهای مناطق غربی آمریکا هجوم آوردند و این امر باعث توسعهٔ مناطق غربی در آن زمان شد. این گسترش به تدریج کشور را مجبور به مقابله با مسألهٔ برده‌داری در ایالت‌های غربی کرد زیرا این مشکل باعث به هم خوردن تعادل بین «ایالت‌های آزاد» و «ایالت‌های برده‌دار» می‌شد.
...
در قرن نوزدهم امپراتوری روسیه گسترش خود به سوی آسیای مرکزی را آغاز کرد و مجبور به مقابله با بریتانیا و... شد. روسیه تزاری از یک سو و فرانسه، انگلیس، پادشاهی ساردینیا و امپراتوری عثمانی از سوی دیگر درگیر شدند. (ساردنی جزیره‌ای است در غرب ایتالیا و دریای مدیترانه)
...
بهار سال ۱۸۵۴ میلادی، در پی حمله امپراتوری روسیه به سرزمین‌های عثمانی، فرانسه و انگلستان به روسیه اعلان جنگ دادند و جنگ کریمه آغاز شد و موجب کشتار فراوانی گردید.
بریتانیایی‌ها از حملهٔ روس‌ها به هندوستان هم بیم داشتند و با روسیه درگیر شدند.

از سال ۱۸۶۱ در ایالات متحده که آبراهام لینکلن بر سر کار بود، جنگ داخلی شدت گرفت. در همین زمان، بکارگیری نیروی بخار در کنار انقلابِ صنعتیِ رو به رشد، گسترش زیادی در کارخانجات صنعتی ایجاد کرد.
...
سال ۱۸۶۱ جمهوری ایتالیا تشکیل شد و استان‌های ایتالیایی آن شبه جزیره با هم کنار آمده، اتحاد پیشه کردند.
از سال ۱۸۶۴ تا ۱۸۷۰ چهار مستعمرهٔ پیشین اروپایی با نام‌های پاراگوئه، برزیل، آرژانتین و اروگوئه وارد خونین‌ترین جنگ تاریخ آمریکای لاتین شدند.
...
در قرن نوزدهم کمتر جایی در جهان وجود داشت که به شکلی اعم از استعمار، امپریالیسم یا جنگ، تحت تأثیر غرب قرار نگرفته باشد. قدرت‌های اروپایی در همه جا نفوذ کردند. بین دول اروپایی و چین هم چندین جنگ در گرفت که از این میان جنگ اول و دوم تریاک و جنگ چین و فرانسه را می‌توان نام برد. در این دوره ژاپن نیز که دروازه‌های خود را به سوی تجارت با غرب باز کرده بود وارد دوران صنعتی‌سازی شد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ
رُم به ایتالیا ضمیمه شد و پاپ حکم ارتداد داد
سال ۱۸۶۷ در آن بخش از قارهٔ آمریکا که هنوز در دست بریتانیا بود دگرگونی پیش آمد و باعث به وجود آمدن حکومتی در کانادا شد.
...
شهر رم تا سال ۱۸۷۰ تحت کنترل پاپ بود اما در این سال ارتش ایتالیا به استان واتیکان وارد شد و رم به ایتالیا ضمیمه گشت.
البته پاپ از امضای پیمان سر باز زد و به یک دژ پناه برد و از آنجا طی حکمی فتوا داد هرگونه مشارکت کاتولیک‌های ایتالیایی در زندگی سیاسی معادل ارتداد است اما تیغ پاپ کند شده بود و سیر حوادث که سالیان دراز ادامه داشت به روند متحدسازی ایتالیا انجامید.
...
سال ۱۸۷۱ امپراتوری آلمان با اتحاد پروس و کنفدراسیون آلمان شمالی با عنوان «رایش دوم» بر سر زبانها افتاد.
پروس به یکی از ایالت‌های امپراتوری آلمان تبدیل ‌شده بود و صدراعظم وقت «اتو فون بیسمارک» Otto von Bismarck برای ایجاد آلمان متحد، تسخیر چند کشور کوچک آلمانی زبان همسایه فرانسه را در دستور کار گذاشت. وی با اتریش دست به یکی کرد و دانمارک را شکست داد، سپس سروقت خود اتریش رفت و دست آن کشور را از آلمان کوتاه نمود.
بیسمارک با دوز و کلک، «ناپلئون سوم» برادرزاده ناپلئون بناپارت معروف را هم به جنگ کشید. بگذریم که حکومت فرانسه خودش هم برای گریز از مشکلات داخلی، طالب جنگ خارجی بود.
القصه، امپراطور فرانسه پس از شکستهای پی در پی توسط ارتش بیسمارک دستگیر و زندانی شد و پادشاه پروس به عنوان آخرین توهین به فرانسوی‌ها در کاخ ورسای به عنوان امپراتور آلمان سوگند خورد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ
شورش مشت زنان، واقعه مهمی در عصر خودش بود
سال ۱۸۷۸ در پیامد شکست امپراتوری عثمانی کشورهای رومانی، صربستان و مونتنگرو مستقل شدند. بلغارستان نیز پادشاهی خودمختار به دست آورد.
...
آفریقا که در ابتدای سدهٔ نوزدهم تقریباً به طور کامل از استعمار اروپاییان جان سالم به در برده بود، در پایان قرن نوزدهم تمام و کمال تحت تسلط آنها در آمد و به معنی واقعی کلمه غارت شد. هجوم به سمت آفریقا از دهه‌۱۸۸۰ شروع شده بود.

سال ۱۸۹۰ در کشتار ووندد نی The massacre of Wounded Knee علیه بومیان آمریکا، تعداد زیادی سرخ‌پوست کشته شدند. این کشتار آخرین ستیز مسلحانه بزرگ میان قبیله سو لاکوتا و ایالات متحده آمریکا بود.
...
شورش مشت‌زنان در چین علیه سلطه بیگانگان در سال ۱۸۹۸ شتاب گرفت و توسط ائتلاف هشت کشور(روسیه، فرانسه، اتریش مجارستان، ایتالیا، بلژیک، پرتغال، آمریکا و ژاپن) متوقف شد. شورش مشت زنان، واقعه مهمی در عصر خودش بود.
...
در همین سال (۱۸۹۸) آمریکا، در پایان جنگ با اسپانیا کنترل کشورهای کوبا، پورتوریکو و فیلیپین را به دست آورد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ
«توفان و تلاطم» آلمانی Sturm und Drang
قرن نوزدهم، هنر را نیز تحت تاثیر قرار داد.در نقاشی، رئالیسم و رمانتیسمی که در ابتدای سدهٔ ۱۹ وجود داشت سر از امپرسیونیسم(دریافتگری) و نودریافتگری(نئوامپرسیونیسم) درآورد و در نیمه دوم سده نوزدهم گروه بزرگی از نگارگران آزاداندیش و نوآور فرانسه به آن روآوردند.

شماری از نقاشان مشهور قرن نوزدهم عبارت‌اند از:
پل سزان Paul Cézanne
ویلیام بلیک William Blake
یوگن دلاکروییکس Eugène Delacroix
کاسپار دیوید فردریش Caspar David Friedrich
تئودور گریکالت Théodore Géricault
ونسان ون گوک Vincent van Gogh
ژان آگوست دومینیک اینگرس Jean Auguste Dominique Ingres
ادوار مانه Édouard Manet
کامیل پیسارو Camille Pissarro
...
سدهٔ نوزدهم برای موسیقی هم پر بار بود. فرم سوناتا (ساخته موسیقایی که معمولا برای ساز تک‌نواز و یا گروه کوچکی از سازها نوشته شده باشد) به صورت فرم غالب ترکیبات سازها در آمد. بسیاری از بزرگ‌ترین موسیقی‌دانان جهان همچون لودویگ وان بتهوون، پیوتر ایلیچ چایکوفسکی، فردریک شوپن و ریچارد واگنر در این عصر زندگی می‌کردند. همچنین:
یوهانس برامس
آنتونین دورژاک
فلیکس مندلسون
فرانتز شوبرت
جوزپه وردی
روبرت شومان
...
قرن نوزدهم ادبیات را هم تحت تاثیر قرار داد. ادبیات در آن سده با رمانتیسم آغاز شد. رمانتیسم که جنبشی بر علیه عقل‌گرایی حاکم بر سدهٔ ۱۸ بود توانست در سراسر اروپا پخش شود. این جنبش کمابیش همراه با انقلاب صنعتی به پیش می‌رفت و سعی داشت تا با تغییرات بنیادینی که این انقلاب به‌وسیلهٔ موتور بخار و راه‌آهن در طبیعت به وجود می‌آورد مقابله کند.
در اروپا جنبش آلمانی «ﺍﺷﺘﻮﺭﻡ ﺍﻭﻧﺪ ﺩﺭﺍﻧﮓ» Sturm und Drang(توفان و تلاطم) که در برابر جنبش روشنگری آلمان، احساسات را در مقابل خرد، برجسته می‌کرد، با پخش‌شدن در سطح این قاره، از ایتالیا تا اسپانیا را تحت تأثیر خود قرار داد.
Sturm und Drang(توفان و تلاطم) جنبشی در ادبیات و موسیقی آلمان بود که از اواخر دهه‌ی ۱۷۶۰ تا اوایل دهه ی ۱۷۸۰ ادامه داشت و در آن ذهنیت فرد و به ویژه عواطف شدید، در واکنش به خردگرایی عصر روشنگری و جنبش‌های زیباشناختی همراه آن، آزادانه بیان می‌شد. گوته از مدافعان معروف آن بود و کناب «رنج‌های ورتر جوان» که توفانی در اروپا به راه انداخت تبدیل به انجیل جنبش رمانتیک توفان و تلاطم شد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ
مارکس و انگلس مانیقست کمونیسم را منتشر کردند
در قرن نوزدهم «ادمون دو گنکور» Edmond de Goncourt و «امیل زولا» در فرانسه و جیووانی کارملا ورگا Giovanni Carmelo Verga در ایتالیا برخی از بهترین رمان‌های ناتورالیست را تولید کردند. رمان‌های ناتورالیست ایتالیا از آن جهت اهمیت دارند که توانستند نقشه‌ای اجتماعی از یک ایتالیای متحد که تا پیش از آن از گوناگونی نژادی و فرهنگی آن بی‌خبر بودند به مردم ارائه دهند.
...
در سدهٔ نوزدهم میلادی نویسندگان زیادی با آثار فراوان به وجود آمدند. برخی از بزرگ‌ترین نویسندگان این سده عبارت‌اند از:
لئو تولستوی، آنتوان چخوف و فئودور داستایوفسکی از روسیه؛ چارلز دیکنز، جان کیتز، اسکار وایلد و جین آستن از انگلستان؛ ادگار آلن پو و مارک تواین از آمریکا و ویکتور هوگو، ژول ورن و چارلز بودلر از فرانسه.
همچنین:
الکساندر پوشکین
الکساندر دوما
امیلی برونته
امیلی دیکینسون
فرانسیس رنه دو شاتوبریان
فردریش هولدرلین
لرد بایرون
مارگارت فولر
نیکولای گوگول
والت وایتمن
ویلیام وردزورث
هاینریش هین
هریت بیچر استو
هنری جیمز
هنریک ایبسن
گوته
و خیلی‌های دیگر...

فوریه ۱۸۴۸ مارکس و انگلس مانیقست کمونیسم را منتشر کردند. در مورد مانیفست در بخشهای بعدی تاریخ جهان دادگاه جهان است، صحبت خواهم کرد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ
ادیسون با اختراع لامپ به جهان نور بخشید
از میان تأثیرگذارترین نظریه‌های سدهٔ ۱۹ میلادی می‌توان به نطریهٔ چارلز داروین که در سال ۱۸۵۹ در کتاب اصل انواع منتشر شد اشاره کرد. نظریه داروین مبنی بر تکامل و انتخاب طبیعی بود.
...
لویی پاستور توانست اولین واکسن هاری را بسازد. او همچنین توانست اکتشافات مختلفی در شیمی از جمله کریستال‌های نامتقارن را انجام دهد.
در سال ۱۸۸۰ ادیسون با استفاده از یک رشته از جنس بامبوی کربنیزه، یک طرح قابل تحقق و تولید برای لامپ حبابی مطرح کرد که مورد استفاده منازل و خانه‌ها شد. البته یک سال بعد «جوزف سوان» یک ساختار کارآمدتر را (با استفاده از رشتهٔ سلولوزی) مطرح نمود. پیشتر اما، «جیمز وودوارد»، «ویلیام سایر» و «متیو ایوانز» مدل‌های دیگر چراغ‌های الکتریکی را ارائه کرده بودند.
...
«کارل وایرشتراس» و تعدادی از ریاضی‌دانان توانستند آنالیز را مبتنی بر حساب کنند. کار اصلی کارل وایرشتراس قرار دادن آنالیز بر پایه‌های صحیح و توسعهٔ نظریهٔ تابع‌ها بر پایه سری‌های توانی بود. او همچنین کمک‌های شایانی به تئوری‌های توابع بیضوی، هندسه دیفرانسیل و معادله‌های چندمجهولی کرد.
...
برخی دیگر از دانشمندان مهم سدهٔ نوزدهم عبارت‌اند از:
آمادئو آووگادرو، فیریکدان
الکساندر گراهام بل
ماری کوری و پیر کوری
مایکل فارادی
هاینریش هرتز
ویلیام تامسون،
لرد کلوین
رابرت کخ
ماکسول
جرج مندل
دیمیتری مندلیف، و خیلی‌های دیگر...
مندلیف پایه‌گذار جدول تناوبی عناصر شیمیائی است و توانست وجود تعداد زیادی از عناصر کشف نشده را پیش‌بینی نماید.
ــــــــــــــــــــــــــــــــ
ایران در قرن نوزدهم
از جمله علل ناکامی‌های اقتصادی ما ریشه در تحولاتی دارند که ایران در قرن نوزدهم شاهد بوده‌است. اقتصاد ایران در آن دوره‌ی صد ساله مثل آب مرداب راکد و بی نشاط بود. در آن سده میهن ما در اثر منافع استعماری روسیه و بریتانیا دچار تغییرات عمده سیاسی اقتصادی و اجتماعی شد و به دست انداز افتاد.
سلطنت مطلقه و فردمحوری بیداد می‌کرد و امثال ناصرالدین شاه به عنوان ظل‌الله‌(سایه خدا) در امور مردم دخالت و اعمال قدرت می‌نمودند و هیچ نوع قانونی که قدرت شاه را محدود کند، وجود نداشت. 
ریشه‌های ساختاری و تاریخی و رسمیت‌نیافتن حقوق فردی و شهروندی از جمله به دلیل شکل نگرفتن تشکیلات قوی و با نفوذ قضایی و دادگستری در ایران قرن نوزدهم است. در شروع قرن نوزدهم هیچ مدرسه جدیدی در ایران وجود نداشت و در پایان آن نیز تنها بیست مدرسه جدید و یک دبیرستان احداث شده بود و فقط پنج درصد جمعیت شهرنشین باسواد بودند.

بیشتر مردم ایران در فقر بسر برده، برای گذران زندگی خود با مشکلات بسیاری روبه رو بودند. یکی از مصائب اقتصاد ایران در قرن نوزدهم این بود که فرایند انباشت آغازین سرمایه در آن اتفاق نیفتاد و به همین دلیل، آنچنان که محققان گفته‌اند اقتصاد ایران پیشاسرمایه‌داری باقی ماند...
...

Combined: 1800 to 1900 

1801

 

Richard Trevithick developes high-pressure steam engine

1801

 

Thomas Jefferson becomes American President

1803

 

Napoleon sells Louisiana to America to finance his wars

1804

 

Meriwether Lewis and William Clark start fact-finding voyage across America

1804

 

Death of Emmanuel Kant (philosopher)

1804

 

Francis II declared first hereditary emperor of Austria

1804

 

Napoleon makes himself Emperor of France

1805

 

Death of Friedrich von Schiller (poet)

1805

 

British under Lord Horatio Nelson defeat Napoleon at Trafalgar

1806

 

Prussians defeated by Napoleon at Jena

1806

 

German Empire re-organized by Napoleon - end of Holy Roman Empire

1807

 

Russia signs friendly Treaty of Tilsit with Napoleon

1807

 

Slave trade abolished in Britain

1807

 

Napoleon controls most of Europe

1808

 

Napoleon takes Spain but loses it again in Peninsula Wars

1809

 

Uprising in Germany and Austria - war against Napoleon renewed

1810

 

Argentina first South American state to declare independence

1810

 

Simón Bolívar leads uprising against Spaniards in Venezuela

1811

 

Luddite riots against new technologies

1812

 

Napoleon's Grand Army destroyed - retreat from Moscow

1812

 

French and British forces repel American attacks on Canada

1813

 

Interior of Australia begins to be opened up

1814

 

British forces burn Washington before negotiating peace for Canada

1814

 

Congress of Vienna - after Napoleon's defeat, Russia gains Poland and Finland, 
Netherlands acquires Belgium, and Prussia obtains Saxony and Ruhr

1814

 

Bourbon monarchy restored with Louis XVIII

1814

 

British missionaries start to convert Maoris of New Zealand

1814

 

George Stevenson builds first steam locomotive

1814

 

Denmark cedes Norway to Sweden

1814

 

Dutch cede CapeColony to British

1815

 

Napoleon escapes exile in Elba and re-takes Paris

1815

 

British under Duke of Wellington finally defeat Napoleon at Waterloo

1817

 

Death of Jane Austen (writer)

1819

 

Sir Stanford Raffles founds British settlement at Singapore

1819

 

Spain cedes Florida territory to America

1820

 

Death of King George III of England

1820

 

Charles Babbage's Difference Engine - pre-cursor to computer

1822

 

Brazil becomes nominally independent of Portugal

1822

 

Colony for freed American slaves established in Liberia

1824

 

Repeal of Combination Acts - trade unions now legal in Britain

1824

 

Death of Lord Byron (poet)

1824

 

Charles X succedes as King of France

1825

 

Nicholas I becomes Tsar of Russia - Decembrist Uprising

1825

 

First railway (Stockton to Darligton) opened

1826

 

Dutch steamship "Curaçao" first to cross Atlantic

1826

 

Thomas Jefferson and John Adams die

1827

 

Death of Ludwig van Beethoven (composer)

1827

 

Death of John Dalton (chemist)

1827

 

Death of William Blake (poet and artist)

1828

 

Death of Francisco Goya (artist)

1828

 

Death of Chaka, great Zulu conqueror

1829

 

Catholic Emancipation Act passed in Britain

1829

 

London Police Force established by Sir Robert Peel

1830

 

Belgian revolution establishes independence from Netherlands

1830

 

Polish rebellion against Russia defeated

1830

 

Death of George IV - accession of William IV

1830

 

Mormon sect founded by Joseph Smith

1830

 

July Revolution makes Louis-Philippe "Citizen-King"

1830

 

Simón Bolívar dies having liberated northern half of South America

1830

 

French capture Algeria from Turks

1831

 

Death of Wilhelm Friedrich Hegel (philosopher)

1831

 

Greece gains independence from Turkey with help from Britain

1832

 

Death of Johann Goethe (poet)

1832

 

Death of Sir Walter Scott (poet)

1832

 

First Parliamentary Reform Bill passed

1833

 

Death of Edmund Keane (Shakespearean actor)

1834

 

Tolpuddle Martyrs victimised to discourage trade unions

1834

 

Carlist Wars in Spain

1835

 

Conservative Party established by Sir Robert Peel

1836

 

People's Charter published by Chartists

1836

 

Great Trek of Boers (Afrikaners) from British South Africa

1837

 

Queen Victoria comes to British throne

1837

 

Death of John Constable (artist)

1837

 

Death of Alexander Pushkin (poet)

1837

 

Early photography pioneered by Louis Daguerre

1838

 

Trail of Tears - mass relocation of American Indians

1839

 

British force Chinese to expand trade in Opium Wars

1840

 

Victoria marries Albert of Saxe-Coburg

1840

 

End of British practice of deporting convicts to Australia

1840

 

British officially control New Zealand

1840

 

Upper and Lower Canada re-unified

1840

 

Pierre Joseph Proudhon propounds anarchist view that "property is theft"

1841

 

China cedes Hong Kong to Britain

1841

 

David Livingstone begins African explorations

1841

 

China cedes Hong Kong to Britain

1846

 

Great Potato Famine in Ireland

1848

 

Pre-Raphaelites advocate return to simple naturalism in art

1848

 

Francis Joseph accedes to Austrian throne after rising

1848

 

Hungary declares independence from Austrian Empire

1848

 

Karl Marx and Friedrich Engels publish "Communist Manifesto"

1848

 

Texas becomes part of America after wars with Mexico

1848

 

California Gold Rush begins

1848

 

Louis-Philippe abdicates - SecondRepublic declared

1849

 

Henry David Thoreau publishes "Civil Disobedience"

1849

 

Self-government established in Canada

1849

 

Papal regime restored after rebellion declared Rome a republic

1849

 

Giuseppe Garibaldi defends Italy against France and Austria

1850

 

Death of William Wordsworth (poet)

1851

 

Death of William Turner (artist)

1851

 

First Great Exhibition in CrystalPalace, London

1851

 

Gold discovered in Australia

1852

 

New Zealand's constitution established

1852

 

Louis Napoleon declares himself Emperor Napoleon III

1854

 

Crimean War - Russia against England and France

1855

 

Alexander II becomes Tsar of Russia

1855

 

David Livingstone "discovers" Victoria Falls

1856

 

William Gladstone grants home rule to Ireland

1857

 

Sepoy Rebellion - Indian army mutinies against British

1857

 

Death of Auguste Comte (philosopher)

1859

 

Charles Darwin publishes "Origin of Species"

1860

 

Piedmont and most of Italy united under Garibaldi

1860

 

Death of Honoré de Balzac (writer)

1861

 

Emancipation of serfs in Russia

1861

 

Abraham Lincoln becomes President of America

1861

 

Start of American Civil War

1861

 

John Stuart Mill publishes "Utilitarianism"

1861

 

Victor Emmanel proclaimed King of Italy by first Parliament

1862

 

Otto von Bismark becomes First Minister of Prussia at its height

1863

 

Abraham Lincoln gives Gettysburg Address speech

1863

 

Death of Eugene Delacroix (artist)

1863

 

Maximilian of Austria made Emperor of Mexico - shot in 1867

1865

 

Tashkent becomes centre of Russian expansion in Central Asia

1865

 

End of American Civil War

1865

 

Abolition of slavery in America

1866

 

Prussia captures Schleswig-Holstein from Denmark and Austria

1866

 

Anti-black Ku Klux Klan formed

1866

 

Swede Alfred Nobel produces dynamite

1867

 

Death of Michael Faraday (physicist)

1867

 

End of transportation of criminals to Australia

1867

 

America buys Alaska from Russia

1867

 

Confederation of Canada

1867

 

Confederation of North German States established

1867

 

Emperor Meiji restored after centuries of Shogun rule

1868

 

Benjamin Disraeli becomes British Prime Minister

1868

 

Revolution deposes Queen Isabella II of Spain

1868

 

Death of Giacchino Rossini (composer)

1869

 

Suez Canal opened in Egypt

1870

 

Death of Charles Dickens (writer)

1870

 

Napoleon III attacks Prussia

1870

 

Prussia war against France culminates in Siege of Paris

1870

 

Death of Alexander Dumas (writer)

1870

 

Rome and Papal states annexed to Kingdom of Italy

1871

 

Trade unions legalized in Britain

1871

 

Commune of Paris crushed - Adolphe Thiers made President of French Republic

1871

 

Prussia under Otto von Bismark annexes Alsace and Lorraine from France

1871

 

Henry Stanley finds David Livingstone near Lake Tanganyika

1871

 

Prussia under Otto von Bismark annexes Alsace and Lorraine from France

1871

 

William I of Prussia proclaimed German Emperor (Kaiser)

1872

 

Self-rule granted to CapeColony in South Africa

1873

 

FirstRepublic of Spain declared

1874

 

Benjamin Disraeli becomes British Prime minister for second time

1874

 

First Impressionist exhibition (named after Monet painting)

1876

 

Death of Mikhail Bakunin (Russian anarchist)

1876

 

Alexander Graham Bell invents telephone

1876

 

Great Famine in Southern India kills over 5 million

1876

 

Custers Last Stand - killed fighting in Indian Wars

1876

 

Dictatorship of Porfirio Díaz begins in Mexico

1876

 

Belgium under king Leopold II annexes African Congo

1876

 

Richard Wagner completes his "Ring" cycle of operas

1877

 

Queen Victoria proclaimed Empress of India

1877

 

Thomas Edison invents first phonograph

1877

 

Satsuma Rebellion in Japan against introduction of new ideas

1878

 

Salvation Army founded by Rev William Booth

1878

 

Russo-Turkish War liberates Serbia and Rumania from Turkish rule

1878

 

Thomas Edison develops electric light

1879

 

Britain and France take control of Egypt and Suez Canal

1879

 

Zulu War in South Africa

1880

 

Death of Gustave Flaubert (writer)

1881

 

William Gladstone becomes Prime Minister of Britain

1881

 

Start of pogroms against Russian Jews

1881

 

Death of Fyodor Dostoyevski (writer)

1881

 

Wyatt Earp in OK Corral gunfight

1881

 

French annexe Tunisia and other North African possessions

1882

 

Turks lose control of most of their old territories

1882

 

Jesse James shot by own gang member

1882

 

Germany, Austria and Italy establish Triple Alliance

1883

 

Revolt against British rule in Sudan

1883

 

Death of Edouard Manet (artist)

1883

 

Revolt against British rule in Sudan

1883

 

Eruption of Krakatoa Volcano, Indonesia (35,000 killed)

1883

 

Death of Richard Wagner (composer)

1884

 

Third Parliamentary Reform Bill passed

1884

 

Russia expands into Turkistan, Caucuses and eastwards

1885

 

Death of Victor Hugo (writer)

1885

 

George Eastman markets first box camera

1885

 

Germany annexes south-western and parts of eastern Africa

1886

 

All American Indians now in reservations

1886

 

Gottlieb Daimler and Karl Benz produce first automobiles

1887

 

Sir Arthur Conan Doyle writes first Shelock Holmes book

1888

 

Kaiser William II comes to power

1889

 

EiffelTower built in Paris (designed by Gustave Alexandre Eiffel)

1889

 

Brazil officially declared a republic

1889

 

Henry Stanley completes his explorations of Africa

1890

 

London Underground (electric subway system) opens

1890

 

Death of Vincent Van Gogh (artist)

1890

 

Lumière bothers develop motion pictures

1890

 

Cecil Rhodes becomes Prime Minister of Cape Colony

1890

 

William II removes Bismark as Chancellor

1891

 

Death of Arthur Rimbaud (Symbolist poet)

1892

 

Death of Alfred Lord Tennyson (poet)

1892

 

Death of Walt Whitman (poet)

1893

 

British Labour Party formed

1893

 

New Zealand becomes first country to give vote to women

1893

 

Death of Pyotr Ilyich Tchaikovsky (composer)

1894

 

Nicholas II becomes last Romanov Tsar of Russia

1894

 

Alfred Dreyfus convicted of treason

1894

 

Japan invades China - annexes Formosa and Korea

1895

 

Death of Louis Pasteur (chemist)

1895

 

Guglielmo Marconi sends first radio message

1895

 

Wilhelm Conrad Roentgen discovers x-rays

1896

 

Klondike Gold Rush in Alaska and Yukon

1896

 

Siam guarenteed independence from China by Britain and France

1897

 

Greek-Turkish War

1897

 

First zeppelin airship launched

1898

 

Spain loses rest of its empire in Spanish-American War

1898

 

Horatio Earl Kitchener re-conquers Sudan for Britain

1899

 

Beginning of Boer War in South Africa

1900

 

British establish control over much of east and central Africa

1900

 

Boxer Rising in China attempts to expel all foreigners

1900

 

Death of Friedrich Wilhelm Nietsche (philosopher)

1900

 

Death of Oscar Wilde (writer)

 
در همین زمینه 
تاریخ جهان دادگاه جهان است
تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک
...
سایت همنشین بهار 

 

منبع:پژواک ایران


همنشین بهار

فهرست مطالب همنشین بهار در سایت پژواک ایران 

* مدیحهِ کورش، یا لعنت‌‌نامه برای نَبونَئیدوس  [2018 Oct] 
*عهدنامه‌های ایران در عصر قاجار (۵) معاهده صلح ترکمانچای [2018 Oct] 
*عهدنامه‌های ایران در عصر قاجار (۴) عهدنامهٔ گلستان Гюлистанский договор [2018 Oct] 
*عهدنامه‌های ایران در عصر قاجار (۳) Anglo-Persian Treaty of 1812 عهدنامهٔ مُفَصّل  [2018 Oct] 
*دکتر علی شریعتی و مکتب فرانکفورت  [2018 Oct] 
*تاجگذاری «شاهنشاهِ اسلام‌پناه» [2018 Oct] 
*گفت‌و‌شنود با هدایت‌ متین ‌دفتری(1) اگر حقوق رعایت نشود زندگی هم باطل است [2018 Sep] 
*عهدنامه‌های ایران در عصر قاجار (۲) Preliminary Anglo-Iranian Treaty قرارداد مُجمَل (عهدنامهٔ مقدماتی) [2018 Sep] 
*داستان عاشورا، آلوده به خرافه و افسانه است  [2018 Sep] 
*عهدنامه‌های ایران در عصر قاجار (۱) Treaty of Finckenstein پیمان فینکنشتاین  [2018 Sep] 
*غبارزدایی از آینه‌ها فایل صوتی جعفر شریف امامی؛ شب قبل از ۱۷ شهریور ۵۷ [2018 Sep] 
*غبارزدایی از آینه‌ها - عهدنامه ۱۹۷۵ الجزایر Algiers Agreement + متن کامل قرارداد  [2018 Sep] 
*تاریخ جهان دادگاه جهان است (۱۴) بابوف و جنبش بابوفیسم Babeufism  [2018 Sep] 
*بیژن هیرمن‌پور و تاریخچه فدائیان  [2018 Sep] 
*عهدنامه مودّت بین ایران و ایالات متحده  [2018 Aug] 
*تاریخ جهان دادگاه جهان است (۱۳) داستانِ «پایان قرن» Fin de Siècle  [2018 Aug] 
*تاریخ جهان دادگاه جهان است (۱۲) قرنِ نوزدهم، یکی از پربارترینِ اعصار تاریخِ بشری  [2018 Aug] 
*تاریخ جهان دادگاه جهان است (۱۱) «سن ژوست» و «روبسپیر» را آئینه عبرت دان  [2018 Aug] 
*غبارزدایی از آینه‌ها / چهل سؤال پیرامون قتل‌عام سال ۶۷  [2018 Aug] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک 54 دنیای واقعی تابلوی نقاشی نیست که هرجور بخواهیم رنگ‌آمیزی کنیم  [2016 May] 
* تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک 53 پیش‌زمینه تحولات ۱۸۳۰ اروپا؛ انقلاب کبیر فرانسه است [2016 May] 
*اینترپل؛ و اخبار مهندسی‌شده  [2016 May] 
* تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک 52 فلسفه کانت؛ نظریه آلمانی انقلاب فرانسه است [2016 May] 
*زد و بند «سایکس ـ پیکو» Sykes–Picot Agreement [2016 May] 
* تاریخ؛ بایگانی اسناد مرده نیست. یاد کنفدراسیون بخیر [2016 May] 
* تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک 51 شرط خارجی؛ به اعتبار مبنا، وارد عمل می‌شود [2016 May] 
* غبارزدایی از آینه ها / «تُراب» مثل اسمش، خاکی بود [2016 May] 
* تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک(50) انقلاب کبیر فرانسه چارچوب سیاسى رژیم کهن را درهم شکست [2016 Apr] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (49) با انقلاب آمریکا بردگی زیر سوال نرفت [2016 Apr] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک 48 باخ؛ «نه یک جویبار، بلکه یک دریا» [2016 Apr] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک 47 مرتجعین؛ «دانیل دِفو» را به غُل و زنجیر، کشیدند [2016 Apr] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک 46 هیچ‌کس حق ندارد با «اسپینوزا» حرف بزند  [2016 Apr] 
*گذشته پیش‌درآمد اکنون است What’s past is prologue  [2016 Apr] 
* گفت‌‌‌وشنود با اسماعیل یغمائی - قسمت آخر چهار تندیس یک دفتر  [2016 Apr] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک 45 «اولیور کرامول» را از قبر درآوردند و گردن زدند  [2016 Apr] 
*داستان مرد حصیری The Wicker Man [2016 Mar] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک 44 کلیساى مسیحی تجارت برده را نکوهش نمی‌کرد  [2016 Mar] 
* دکتر هاشم بنی‌طُرُفی به میهمانی خاک رفت [2016 Mar] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک 43 بودن یا نبودن؛ آیا مسئله به واقع این است؟  [2016 Mar] 
*اعتدال بهاری و؛ حس غریب نوروز  [2016 Mar] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک 42 جان ویکلیف را نبش قبر کردند و استخوان‌هایش را سوزاندند [2016 Mar] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک 41 با خدا و خرافات هر جنایتی توجیه می‌شود  [2016 Mar] 
* تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک 40 رویارویی با ستمگران به قشریگری و جمود مشروعیت نمی‌دهد  [2016 Mar] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک 39 جنگهای صدساله؛ اروپا را به خاک و خون کشید  [2016 Mar] 
*گفت‌‌‌وشنود با اسماعیل یغمائی 22  [2016 Mar] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک 38 حق و عدالت را در برابر هیچ اراده‌ای نمی‌فروشیم [2016 Mar] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک 37 تاریخ یک علم است؛ و کرونولوژی، بخشی از آن [2016 Feb] 
*اعتصاب فوریه ۱۹۴۱ در هلند February strike [2016 Feb] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک 36 جنگ‌های صلیبی؛ یکی از تأثیرگذارترین نبردهای تاریخ  [2016 Feb] 
*إذا الشّعْبُ يَوْمَاً أرَادَ الْحَيَاةَ ، روزی که مردم زندگی را برگزیدند [2016 Feb] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک 35 پاپ‌ و پادشاه باهم کنار می‌آیند  [2016 Feb] 
*گفت‌‌‌وشنود با اسماعیل یغمائی 21 کی خادم است کی خائن؟  [2016 Feb] 
*آشکار شدن امواج جاذبه؛ لحظه‌ای مهّم در تاریخ علم  [2016 Feb] 
*تاریخِ جهان از ماموت تا فیسبوک (34) وایکینگ‌ها با ترس و رحم بیگانه بودند  [2016 Feb] 
*یکی بود یکی نبود میلیون میلیون گل رُز [2016 Feb] 
*تاریخِ جهان از ماموت تا فیسبوک 33 نشیبی دراز است پیش فراز  [2016 Feb] 
*کنفرانس گوادلوپ؛ ژنرال هایزر، انقلاب ۵۷ [2016 Feb] 
*شنگول و منگول؛ و گرگ‌های پنجه فرو کرده در آرد  [2016 Feb] 
*تاریخِ جهان از ماموت تا فیسبوک 32  [2016 Feb] 
*تائو ته جینگ - کتاب طریقت [2016 Jan] 
*تاریخِ جهان از ماموت تا فیسبوک31 تاریخ؛ تحقّق زمان در زندگی اجتماعی است  [2016 Jan] 
*آسیاب‌های بادی ذهنِ تو The Windmills of Your Mind  [2016 Jan] 
*عباس رحیمی و قاعدهِ طلایی گفت‌وشنود با مختار شلالوند [2016 Jan] 
*نماز مِیّت، برای «زنده»ای چون عباس که اکنون بیش از همیشه حضور دارد [2016 Jan] 
* نامۀ چارلی چاپلین به دخترش؛ ساختگی و مَن‌ درآوردی است [2016 Jan] 
*گفت‌‌‌وشنود با اسماعیل یغمائی 20 هفت حصار و حصار هشتم [2016 Jan] 
*تاریخِ جهان از ماموت تا فیسبوک(30) تاریخ بایگانی اسناد مرده نیست [2016 Jan] 
*آواز در باران تا همیشه زنده می‏ماند Singin' in the Rain  [2016 Jan] 
*آلبر کامو و رُمان سقوط La Chute  [2016 Jan] 
*پیر بولز Pierre Boulez غزل خدا حافظی را خواند ما بر زمان می‌گذریم نه زمان بر ما  [2016 Jan] 
*گفت‌‌‌وشنود با اسماعیل یغمائی19 یک اشتباه؛ هزاران جسَد را بر زمین می‌ریزد  [2016 Jan] 
*اخلاق ماکیاولی و سیاست مروانی / آیا تزویر و نادرستی، کوتاه‌ترین راه نیل به پیروزی است؟  [2015 Dec] 
*ای همه هستی ز تو، آیا تو هم هستی؟  [2015 Dec] 
*تاریخِ جهان از ماموت تا فیسبوک 29 بُردنِ ارزشهای یک عصر به عصر دیگر؛ مغالطه‌ای راهزن است [2015 Dec] 
*ادیت پیاف Edith Piaf گُنجِشَکَکِ اَشی مَشی  [2015 Dec] 
*شبِ یَلدا و انقلابِ زمستانی  [2015 Dec] 
*فرانک سیناترا؛ ماوراء صدا و خود صدا بود  [2015 Dec] 
*داستان یهودیان بنی‌قُریْظه غبارآلود است  [2015 Dec] 
*عباس رحیمی و رنج‌هایش [2015 Dec] 
*گفت‌‌‌وشنود با اسماعیل یغمائی18 ؛ هر گونه تلاشی برای اجرای شریعت به خشونت می‌انجامد  [2015 Dec] 
*هانا آرنت، سبزینه پوش عاشق و بُرنا [2015 Dec] 
*تاریخِ جهان از ماموت تا فیسبوک 28 پنج سال یا صد سال همچون پرکشیدن پرنده‌ای می‌گذرد [2015 Dec] 
*چند قصهِ گلپایگانی - آخاله اُوغُور بخیر  [2015 Nov] 
*تاریخِ جهان از ماموت تا فیسبوک27انسان با ابداع خط گام بزرگی در راه تمدن برداشت [2015 Nov] 
*داعشِ سیاه و داعشِ سفیدBlack Daesh, white Daesh  [2015 Nov] 
*گفت‌‌‌وشنود با اسماعیل یغمائی17 هر لحظه به شکلی بُتِ عیّار بر آمد  [2015 Nov] 
*اصلِ عدمِ قطعیّت؛ خاصیت بنیادین و گریزناپذیرِ جهان Uncertainty Principle [2015 Nov] 
*تاریخِ جهان از ماموت تا فیسبوک26جنونِ قدرت آدمی را خُل و چِل می‌کند [2015 Nov] 
*کُنسِرتو آرانخوئز Concierto de Aranjuez  [2015 Nov] 
*پوری سلطانی‌(همسر مرتضی کیوان) به میهمانی خاک رفت  [2015 Nov] 
*تاریخِ جهان از ماموت تا فیسبوک25 فراز و نشیب امپراتوری روم  [2015 Nov] 
*گفت‌‌ وشنود با اسماعیل وفا یغمائی 16-واقعیّاتِ دردناک را نمی‌توان با خونریزیِ رژیم پوشاند  [2015 Nov] 
*آبشخور واقعه لیبرتی در دارالخلافه است [2015 Oct] 
*تاریخِ جهان از ماموت تا فیسبوک24 ؛ وجود اسپارتاکوس به تعداد یارانش تکثیر شده بود  [2015 Oct] 
*بمباران محله گیشا و استخبارات عراق  [2015 Oct] 
*تاریخِ جهان از ماموت تا فیسبوک ۲۳ ؛ جاده ابریشم؛ بزرگ‌ترین شبکهٔ بازرگانی دنیا  [2015 Oct] 
*تاریخِ جهان از ماموت تا فیسبوک22 ؛ارشمیدس و داستان «اروکا»؛ یافتم یافتم  [2015 Oct] 
* آیا مسعود رجوی در فرانسه است؟ مگر مسعود رجوی زخمی شده‌‌ بود؟ [2015 Oct] 
*بخش دیگری از گفتگوی مسعود رجوی با حبوش «من در ابتدای انقلاب در شورای انقلاب بودم» [2015 Oct] 
*سباستین کاستلیو؛ و سوختنِ «سِروِه‌تُس» در آتش  [2015 Oct] 
*مرضیه با خودش تعریف می‌شود گفت و شنود با اسماعیل وفا یغمائی 15  [2015 Oct] 
*تاریخِ جهان از ماموت تا فیسبوک21 / قارقارِ غازها؛ کاپیتول را نجات داد  [2015 Oct] 
*توافق هسته‌ای؛ سکنجبین بود یا جام زهر؟  [2015 Oct] 
*آب در سیاره بهرام (مریخ) [2015 Sep] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک20/ سِلت‌ها (کِلت‌ها) The Celts  [2015 Sep] 
*کاوالریا روستیکانا Cavalleria rusticana  [2015 Sep] 
*گفت و شنود با اسماعیل وفا یغمائی (۱۴)  [2015 Sep] 
*نامه مسعود رجوی به میخائیل سرگئیویچ گورباچُف  [2015 Sep] 
*وقتی که من بچه بودم؛ غم بود، اما کم بود  [2015 Sep] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک 19 قوم و خویش ما؛ هومو نالِدی Homo naledi  [2015 Sep] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک 18  [2015 Sep] 
*ژاله خون شد؛ هفده شهریور، آغازِ پایانِ رژیم شاه [2015 Sep] 
*چه خَبر و چه اَتَر؟ کتابِ «دیک چینی» و دخترش «لیز»Exceptional  [2015 Sep] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک 17  [2015 Sep] 
*گفت و شنود با اسماعیل وفا یغمائی (۱۳)  [2015 Sep] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (16) جباّران سی گانه و انحطاط آتن Thirty Tyrants  [2015 Sep] 
*نشستِ عبرت‌ انگیزِ صدام حسین [2015 Aug] 
*گردشِ ایام-برای هر چیز زمانی وجود دارد  [2015 Aug] 
*پاییز خودش نوعی بهار است ؛ به رهی دیدم برگ خزان... [2015 Aug] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک 15 فهم قانون به معنی درست بودن قانون نیست  [2015 Aug] 
*چَک و چونه مسعود رجوی با دستگاه اطلاعاتی صدام حسین  [2015 Aug] 
*گفت و شنود با اسماعیل وفا یغمائی ۱۲- اشغال کویت و شورش کردهای عراق در سال ۱۹۹۰ [2015 Aug] 
*اوسا عَلَم این چه رنگ بود توک عَلَم ؟ خامنه‌ای در دانشگاه پاتریس لومومبا !  [2015 Aug] 
*آبجو؛ نه، ولی آب شلغم اوکی [2015 Aug] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک14از بنیان‌گذاری رُم تا تمدن چاوین [2015 Aug] 
*گفت‌و‌شنود با اسماعیل وفا یغمائی (۱۱) دکان امام زمان  [2015 Aug] 
*یکبار دیگر قتلعام سال ۶۷ ؛ هرچه را که از آن چشم بپوشیم حمایت کرده‌ایم  [2015 Jul] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک ۱۳ توت‌آنخ‌آمون Tutankhamun و عصر طلایی فرعون  [2015 Jul] 
*تاریخِ جهان از ماموت تا فیسبوک 12 تمد‌ن‌ها می‌آیند و می‌روند؛ اما باورها می‌مانند  [2015 Jul] 
*نشست توجیهی عملیات فروغ جاویدان (جمعه ۳۱/۴/۱۳۶۷) [2015 Jul] 
*گفت‌و‌شنود با اسماعیل وفا یغمائی (۱۰)تنها «بُزِ اَخفَش» فردیّت ندارد [2015 Jul] 
*در جنگ ایران و عراق هر کسی کشک خود را می‌سابید [2015 Jul] 
*تاریخِ جهان از ماموت تا فیسبوک (11)  [2015 Jul] 
*نگذارید کسی به خواب رود !Nessun dorma  [2015 Jul] 
*تاریخِ جهان از ماموت‌ تا فیسبوک (10)  [2015 Jul] 
*تاریخِ جهان از ماموت‌ تا فیسبوک (9)  [2015 Jul] 
*هاريس الکسيو و تانگوی نِفلی  [2015 Jul] 
*تاریخ جهان از ماموت تا فیسبوک (8)  [2015 Jul] 
*گفت‌و‌شنود با اسماعیل وفا یغمائی (۹)  [2015 Jul] 
*تاریخ جهان از ماموت‌ تا فیسبوک (7)  [2015 Jul] 
*تاریخ جهان از ماموت‌ تا فیسبوک (۶)  [2015 Jul] 
*تاریخ جهان از ماموت‌ تا فیسبوک (۵) [2015 Jun] 
*تاریخ جهان از ماموت‌ تا فیسبوک (۴) -دوران نوسنگی Neolithic [2015 Jun] 
*تاریخ جهان از ماموت‌ تا فیسبوک (۳)  [2015 Jun] 
*تاریخ جهان از ماموت‌ تا فیسبوک ۲ World history from mammoth to Facebook [2015 Jun] 
*تاریخ جهان از ماموت‌ تا فیسبوک (۱)  [2015 Jun] 
*صبحانه در تیفانی و رفیق و مونس من «ماه‌رود»  [2015 Jun] 
*گفت‌و‌شنود با اسماعیل وفا یغمائی ۸ هان، ای شرم، سرخی‌ات پیدا نیست [2015 Jun] 
*منشور بزرگ آزادی‌ (مگنا کارتا) - Magna Carta [2015 Jun] 
*تاریخ جهان دادگاه جهان است (۱۴) گراکوس بابوف و جنبش بابوفیسم Babeufism  [2015 Jun] 
*چه بر سر گل ها آمده‌است؟  [2015 Jun] 
*گفت‌و‌شنود با اسماعیل وفا یغمائی ۷ [2015 Jun] 
*گفت‌و‌شنود با اسماعیل وفا یغمائی ۶ انقلاب ایدئولوژیک  [2015 May] 
*زنوبیا Zenobia و پالمیرا Palmyra [2015 May] 
*گفت‌و‌شنود با اسماعیل وفا یغمائی(۵) انقلاب ایدئولوژیک  [2015 May] 
*تاریخ ایران و مقاله نیویورک تایمز  [2015 May] 
*پیمان مولوتف ـ ریبن‌تروپ Molotov–Ribbentrop Pact [2015 May] 
*یادی از بیژن جزنی، فرزانه سخت‌ رو؛ مارکسیسمِ اسلامی یا اسلامِ مارکسیستی  [2015 May] 
*امید راه رسیدن به حقیقت را هموار می‌کند یادی از مبارز دلاور هوشنگ ترگل [2015 May] 
*بوریس آلکساندرویچ آلکساندروف  [2015 May] 
*گفت و شنود با اسماعیل وفا یغمائی انقلاب ایدئولوژیک . قسمت چهارم  [2015 Apr] 
*نامه‌ی آلبرت آینشتاین به اریک گوتکیند  [2015 Apr] 
*«زمین، این «نقطهٔ آبی کمرنگ Pale Blue Dot [2015 Apr] 
*رقص با دیکتاتورها Dancing with Dictators  [2015 Apr] 
*عزت إبراهیم الدوری و ویتو کورلئونه [2015 Apr] 
*چغندر کلو ته توبره (چغندر بزرگ در ته توبره است)  [2015 Apr] 
*گونتر گراس و «آنچه باید گفته شود» Was gesagt werden muss  [2015 Apr] 
*تام کاتن و کیسینجر و جُرج شولتس، عزا گرفته‌اند  [2015 Apr] 
*فناوریِ هسته‌ای تنها عرصه تولید انرژیِ هسته‌ای نیست  [2015 Apr] 
*پرونده هسته‌ای و پروتکل الحاقی Protocol Additional  [2015 Apr] 
*چکیده سخنرانی نتانیاهو در کنگره آمریکا در مورد ایران  [2015 Apr] 
*واشنگتن‌پست و مذاکرات اتمی  [2015 Apr] 
*گفت و شنود با اسماعیل وفایغمایی ؛ انقلاب ایدئولوژیک بخش سوم [2015 Apr] 
*باراک اوباما:‌ داشتنِ چکش دلیل نمی‌شود که به هر مشکلی به دید میخ نگاه کنیم  [2015 Mar] 
*جان بولتون و بمباران ایران To Stop Iran’s Bomb, Bomb Iran  [2015 Mar] 
*پُلاریزاسیونِ سیاسی و نشستن بینِ دو صندلی Fall between two stools  [2015 Mar] 
*سایه ماه بر آفتاب Solar Eclipse [2015 Mar] 
*گفت و شنود با اسماعیل وفا یغمائی ۲ انقلاب ایدئولوژیک [2015 Mar] 
*ابوحامد محمد غزالی و حس غریب نوروز [2015 Mar] 
*گفت و شنود با اسماعیل وفا یغمائی / انقلاب ایدئولوژیک  [2015 Mar] 
*گوگل کروم و مشکل یوتیوب  [2015 Mar] 
*داستان بوته سوخته  [2015 Mar] 
*لحظه‌هایِ بودن ویرجینیا وولف  [2015 Mar] 
*تاریخِ جهان، دادگاهِ جهان است / داستانِ «پایان قرن» (۱۳)  [2015 Mar] 
*دروغ‌ها و دورنگی‌ها، روح مرا می‌سائید - گفت‌وشنود با رضا مولائی‌نژاد  [2015 Mar] 
*تاریخ جهان دادگاه جهان است ۱۲  [2015 Feb] 
*ثابت‌های فیزیک آدمی را به مکث وامی‌دارد [2015 Feb] 
*همنشین بهار.وکیلِ مُستقل، دادبانِ آزادی‌ است گفت‌ و شنود با محمد رضا روحانی در باره کانون وکلا [2015 Feb] 
*به هنگامِ فریبِ عالمگیر، گفتنِ حقیقت، کنُشی انقلابی است مناقشه اتمی و حرص و جوش نتانیاهو  [2015 Feb] 
*بهمن ۵۷ و افتادن ژنرال گاست در هَچَل [2015 Feb] 
*الله قلی جهانگیری و واقعه کوه حاجی‌لو [2015 Feb] 
*گفت ‌و ‌شنود با خانم میهنِ جزنی در مورد عشق  [2015 Feb] 
*درد و بلایِ «مَک کین» بخوره تو جونِ ابوبکر بغدادی  [2015 Jan] 
*بهمن قشقایی و قرآنِ مُهرکردهِ اسدالله عَلم [2015 Jan] 
*عهدنامه «صلح» ترکمانچای [2015 Jan] 
*بیانِ تنّفرآمیز Hate speech  [2015 Jan] 
*گاست و هایزر و گوادلوپ، عاقبت از ما غُبار مانَد  [2015 Jan] 
*«شارلی»، شیخ حارث النظاری و استبدادِ زیر پرده دین [2015 Jan] 
*یادی از م. ا. به آذین، آن «دُنِ آرام» + وصیتنامه و صدای او  [2015 Jan] 
*دنباله‌ دارِ لاوجوی Comet Lovejoy [2015 Jan] 
*ترور نمادین از زبان برمی‌خیزد / Charlie Hebdo attack  [2015 Jan] 
*هوشنگ عیسی بیگلو و مدعّیانِ صاحب‌اختیاریِ «مقاومت» [2015 Jan] 
*تاریخِ جهان، دادگاهِ جهان است (۱۱) «سن ژوست» و «روبسپیر» را آئینه عبرت دان  [2015 Jan] 
*هوشنگ عیسی بیگلو، آن «مرد آهسته»‌  [2015 Jan] 
*نشان‌دادنِ ضعف با خیانت یکی نیست داستان منافِ فلکی تبریزی  [2014 Dec] 
*تاریخ جهان، دادگاه جهان است (۱۰) ایده‌آلیسم آلمانی Deutscher Idealismus  [2014 Dec] 
*شب یلدا و انقلاب زمستانی Winter solstice  [2014 Dec] 
*دروغ «آیت‌الله العظمی» که خناق نیست  [2014 Dec] 
*سازمان سیا CIA و شکنجه با آب Waterboarding  [2014 Dec] 
* تاریخ جهان، دادگاه جهان است (۹) رمانتیسم قیامی علیه هنجارهای عصر روشنگری [2014 Dec] 
*اتاق بی سقفِ «فارل ویلیامز» Room without a roof [2014 Dec] 
*تاریخ جهان دادگاه جهان است ۸ شورشِ فلاخَن La Fronde  [2014 Dec] 
*ایده جوچه 주체사상  [2014 Dec] 
*آندره ریو سلطان والتز André Rieu King Of The Waltz  [2014 Dec] 
*رساله یهودا Epistle of Jude [2014 Dec] 
*تاریخِ جهان، دادگاهِ جهان است (۷) انقلاب فرانسه Révolution française  [2014 Dec] 
*گفت و ‌شنود همنشین بهار با ایرج مصداقی در مورد «ابلاغیه چراغ خاموش» مسعود رجوی  [2014 Nov] 
*مجاهدین و رابینسون کروزوئه خراسانی [2014 Nov] 
*تاریخ جهان دادگاه جهان است (۶)انقلاب آمریکا American Revolution  [2014 Nov] 
*مسعود رجوی و «پرچم»اش / از «جیم» تا «عین جیم» [2014 Nov] 
*بارگشت دوباره ویلیام باتلر ییتس  [2014 Nov] 
*الله‌ قلی برای من دوست خوبی بود = گفتگو با ساسان سترگ دره شوری و حیدر جهانگیری [2014 Nov] 
*تاریخِ جهان دادگاهِ جهان است (۵) [2014 Nov] 
*زیگونروایزن (آوای کولی) [2014 Oct] 
*سخنرانی تروتسکی در مکزیک در مورد محاکمات مسکو  [2014 Oct] 
*تاریخِ جهان، دادگاهِ جهان است ۴ عصر روشنگری The Age of Enlightenment  [2014 Oct] 
*گفتگو با شادی Разговор со счастьем [2014 Oct] 
*تاریخِ جهان، دادگاهِ جهان است (۳) رنسانس Renaissance دوران گذار بین سده‌های میانه و دوران جدید  [2014 Oct] 
*داستان یهودیان بنی‌قُریْظه غبارآلود است  [2014 Oct] 
*گفت‌ و ‌شنود با دکتر کریم قصیم ۱ آزادیِ نظر را به بهایِ «احترامِ شخصی» نباید فروخت  [2014 Sep] 
*پاییز خودش نوعی بهار است  [2014 Sep] 
*تاریخ جهان دادگاه جهان است (۲) قرون وسطی فاصله میان دوران باستان و رنسانس [2014 Sep] 
*رساله سه شیاد  [2014 Sep] 
*همنشین بهار.تاریخِ جهان، دادگاهِ جهان است دوران کلاسیک باستان Classical antiquity [2014 Sep] 
*گروندریسه Grundrisse کشف حجاب می‌کند [2014 Sep] 
*در دلِ هر «نفرین»ی «آفرین»ی‌‌ است  [2014 Sep] 
*ما برای چی زاده شدیم؟ همنشین بهار  [2014 Sep] 
*پیمان مولوتف ـ ریبن‌تروپ Molotov–Ribbentrop Pact [2014 Aug] 
*کتاب الشفاء مشعلی فروزان در قرون وسطی [2014 Aug] 
*تنها صداست که می ماند «من ماندگار نخواهم شد» «نیمای غزل» به میهمانی خاک رفت  [2014 Aug] 
*فراز و فرود علی زرکش در گفتگو با اسماعیل وفا یغمائی  [2014 Aug] 
*یوهانس کپلر Johannes Kepler طرحی نو در آسمان نجوم  [2013 Dec] 
*تیرباران چائوشسکو و همسرش  [2013 Dec] 
*اسپانیا و «قطعیتِ حکم دادگاه»اش  [2013 Dec] 
*خاطرات خانه زندگان (۳۲) ای چنگ ناله برکش و ای َدف خروش کن [2013 Dec] 
*یکبار دیگر ماندلا [2013 Dec] 
*سرنوشتم را با دست خویش می‌نویسم. یادی از نلسون ماندلا  [2013 Dec] 
*ایتوس، پاتوس، لوگوس/ Ethos , Pathos , Logos [2013 Dec] 
*تاریخ همچون تانکی از روی سرِ ما می‌گذرد / خاطرات خانه زندگان (۳۱)  [2013 Dec] 
*غبارزدایی از آینه ها / بازجویی از سعید محسن [2013 Nov] 
*Exit Strategy استراتژی خروج [2013 Nov] 
*خاطرات خانه زندگان(۳۰) هر چیز و هر امری در «شدن» خود است که «حقیقت» می‌‌‌‌‌یابد.  [2013 Nov] 
*بچه‌ها دارند می‌میرند؛ ای که دستت می‌رسد کاری بکن  [2013 Nov] 
*غبارزدایی از آینه‌ها. دفاعيات پرشور شکرالله پاک نژاد [2013 Nov] 
*کلاه آبی‌ها Blue Beret United Nations peacekeeping  [2013 Nov] 
*غبارزدایی از آینه‌ها ترور محمد مسعود و بازجویی خسرو روزبه  [2013 Nov] 
*غبارزدایی از آینه ها / بازجویی محمد حنیف‌نژاد  [2013 Nov] 
*ای روشنی صبح به مشرق برگرد / ای ظلمتِ شب، با من بیچاره بساز- خاطرات خانه‌ زندگان ۲۹  [2013 Nov] 
*آسیمیلاسیون Assimilation  [2013 Nov] 
*اینجا «جلجتا» ست، جائی که مسیح را به صلیب کشیدند (خاطرات خانه زندگان ۲۸) [2013 Oct] 
*سیاست‌زدگی واگیر دارد [2013 Oct] 
*عهدنامه گلستان و کارچاق‌کن آن گور اوزلی [2013 Oct] 
*جان رالز و «پسِ پردهِ بی‌خبری» The veil of ignorance [2013 Oct] 
*هستم آنکه هستم / اِهیِه اَشِر اِهیِه / אהיה אשר אהיה [2013 Oct] 
*بادها می‌وزند و برگها فرو می‌ریزند. خاطرات خانه زندگان (۲۷)  [2013 Oct] 
*Ad Hominem ماه منطق در مُحاق سفسطه [2013 Oct] 
*به من بگو ستارگان و ‏آفتاب دروغند ولی نگو که عشق وجود ندارد.  [2013 Oct] 
*یادی از ژنرال جیاپ و نبرد دین‌بین‌فو Điện Biên Phủ [2013 Oct] 
*Loaded language آب و تاب دادن به زبانِ زبان بسته [2013 Oct] 
*اسطوره اشرف (متن پیام مسعود رجوی، ۲۷ شهریور ۱۳۹۲) [2013 Sep] 
*گفت‌و‌شنود با آقای ناصر‌رحمانی‌نژاد/ واقعیت تا چه اندازه واقعی‌ست؟ [2013 Sep] 
*خاطرات خانه زندگان (۲۵)  [2013 Sep] 
*به رهی دیدم برگ خزان...
پاییز خودش نوعی بهار است [2013 Sep] 

*لئون فوکو و «آونگ»ش Foucault pendulum [2013 Sep] 
*کمون پاریس طلایه دار انقلاب اجتماعی درقرن نوزدهم [2013 Sep] 
*شبیخون به مجاهدین و «مقراضِ تیزِ تناقض»  [2013 Sep] 
*ژاله خون شد. هفده شهریور، آغازِ پایانِ رژیم شاه [2013 Sep] 
* R2P (اصل حمایت و حفاظت) [2013 Sep] 
*در انتهای غم همیشه پنجره ای باز است. پنجره ای روشن [2013 Sep] 
*خاطرات خانه زندگان (۲۴) نامش بر برف نوشته بود. خورشید ذوبش کرد و آب آن را با خود برد. [2013 Aug] 
*دکتر منوچهر هزارخانی و آقای ۹۹ درصد [2013 Aug] 
*قطعنامه ۵۹۸، پذیرش آتش بس و عملیات فروغ جاویدان [2013 Aug] 
*گذری به اسپانیا [2013 Aug] 
*رؤيا خود نوعی زندگی است.  [2013 Jul] 
*تجربهِ رؤیاوَش وحی  [2013 Jul] 
* فرقه، و سینه زدن زیر عَلمِ ارتجاع [2013 Jul] 
*کُفرِ یک دوران، دینِ دورانِ بعد است. [2013 Jul] 
*دود از کُنده بلند می‌شود.- هوشنگ عیسی بیگلو، آن «مرد آهسته»‌  [2013 Jul] 
*با چنین فرهنگی چگونه می‌شود ایران را آزاد کرد؟ [2013 Jul] 
*وقتی چیز غریبی می‌شنویم، نباید پیشاپیش آن را رّد کنیم. [2013 Jul] 
*انسان موجودی خاطره گرا است  [2013 Jun] 
*«شریعت» ، آخوندی و غیرآخوندی ندارد. [2013 Jun] 
*طوطی جون می خوام برات قصه بگم - عباس رحیمی با غم ها و طوطی اش  [2013 Jun] 
*مسعود رجوی، «معّلم»ی که «مُبلّغ» شد [2013 Jun] 
*جلیل شهناز، شهنواز تار ایران، به میهمانی خاک رفت. [2013 Jun] 
*آیا «حسن روحانی» تغییر کرده است؟ [2013 Jun] 
*وحدتِ ظرف و مظروف، بی تضاد نیست [2013 Jun] 
*کارمینا بورانا Carmina Burana - اسماعیل وفا یغمایی و سرود ای آزادی  [2013 Jun] 
*خاطرات خانه زندگان (۲۳) [2013 May] 
*مادر معینی، چاووش شادی و امید [2013 May] 
*ما پروردگان سفره استبدادیم  [2013 May] 
*ما همه «خر ژان بوریدان» یم.  [2013 May] 
*تب و تاب انتخابات، مسعود رجوی را هم گرفت. [2013 May] 
*شب پره ها می آیند و می‌روند، آفتاب می‌ماند [2013 May] 
*در باره نامه سرگشاده
صفحه روزگار، حرف حق را ضبط می‌کند [2013 May] 

*میراث باستانی ایران در جای جای جهان [2013 Apr] 
*خاطرات خانه زندگان (۲۲)  [2013 Apr] 
*داستان زندگی «جیرولامو ساوو نارولا»  [2013 Apr] 
*خاطرات خانه زندگان (۲۱)  [2013 Apr] 
*سیک‌رِدنی داک‌لاد خوروشووا- گزارش محرمانه خروشچف [2013 Mar] 
*امام محمد غزالی و حس غریب نوروز [2013 Mar] 
*خاطرات خانه زندگان و گزارش Хрущевخروشچف [2013 Mar] 
*خاطرات خانه زندگان (قسمت بیستم)  [2013 Mar] 
*خاطرات خانه زندگان (قسمت ۱۹)- تاریخ ایران با افسانه و شایعه همراه است.  [2013 Mar] 
*یک مُشت دَری وَری On Bullshit [2013 Feb] 
*ما همه از دَم، «پریود» یم. [2013 Feb] 
*خاطرات خانه زندگان (۱۸) [2013 Feb] 
*هر کسی در زندگیش «او»یی دارد [2013 Feb] 
*خاطرات خانه زندگان (قسمت هفدهم) [2013 Feb] 
*خاطرات خانه زندگان (قسمت شانزدهم) [2013 Feb] 
*خاطرات خانه زندگان (قسمت پانزدهم) [2013 Jan] 
*کلام بی صدای برف Silent Snow [2013 Jan] 
*خاطرات خانه زندگان (قسمت چهاردهم)
مشکل جامعه ایران با گرفتن قدرت سیاسی حل نخواهد شد [2013 Jan] 

*شاه و سمپوزیوم لیزر Laser Symposium [2013 Jan] 
*خاطرات خانه زندگان (قسمت سیزدهم)
«مراد برقی» و «سرکار استوار» در زندان قصر [2013 Jan] 

*قتلعام کاتین The Katyn massacre [2013 Jan] 
*خاطراتِ‌ خانه‌‌ زندگان (قسمت دوازدهم) [2013 Jan] 
*خاطرات خانه زندگان (قسمت یازدهم) [2012 Dec] 
*خاطرات خانه زندگان (قسمت دهم) [2012 Dec] 
*خاطرات خانه زندگان (قسمت نهم) [2012 Dec] 
*خاطرات خانه زندگان (قسمت هشتم) [2012 Dec] 
*خاطرات خانه زندگان (قسمت هفتم) [2012 Dec] 
*خاطرات خانه زندگان (قسمت ششم) [2012 Nov] 
*خاطرات خانه زندگان (قسمت پنجم) [2012 Nov] 
*خاطرات خانه زندگان (قسمت چهارم) درخت آلو را نمی‌شه به شمشاد پیوند زد.  [2012 Nov] 
*‌خاطرات خانه زندگان (قسمت سوّم) [2012 Nov] 
*سخنرانی تاریخی یاسر عرفات در سازمان ملل (۱۳ نوامبر ۱۹۷۴) [2012 Nov] 
*خاطرات خانه زندگان (قسمت دوّم) [2012 Nov] 
*زندان=‌زنده دان، خاطراتِ خانه زندگان (۱) [2012 Nov] 
*احمد قابل، ظریف جلالی و «گروه والعصر» [2012 Oct] 
*کورش و سنگ‌نگاره مرد بالدار پاسارگاد [2012 Oct] 
*استوانهٔ کورش Cyrus Cylinder «مانترا»ی خیال‌انگیز (+ویدیو) [2012 Oct] 
*گروندریسه Grundrisse کشف حجاب می‌کند(+ویدیو) [2012 Oct] 
*اریک هابسبام و سنّت های ساختگی [2012 Oct] 
*پراودا ПРАВДАدم از پراودا می‌زند. (+ویدیو) [2012 Oct] 
*پیاز، وجودی است بی تناقض. به یاد «ویسلاوا شیمبورسکا» [2012 Sep] 
*حُکمِ قتل زندانیان سیاسی، «قیر»ی که بر سر نظام ریخت [2012 Sep] 
*کشتار سال ۶۷ و سخنان هَشَلهَف [2012 Sep] 
*وقتی می‌میریم چه چیزی با ما خواهد مرد؟ [2012 Sep] 
*من اینجا ایستاده ام و جز این کاری از من ساخته نیست.  [2012 Aug] 
*Standard Model of Particle Physics مُدِل استاندارد [2012 Jul] 
*هر ادعّایی باید مُستند به مَدرک اثباتی باشد. (در مورد مقاله خانم عفت ماهباز) [2012 Jul] 
*دکتر علی شریعتی و «آوف هه بونگ» Aufhebung + ویدئو [2012 Jun] 
*حقِ‌‌ آزادی و «هی‌بی‌اِس‌کورپس» Habeas Corpus [2012 Jun] 
*تاریخِ جهان، دادگاهِ جهان است (+ویدیو) [2012 Jun] 
*Gracias a la vida گراسیاس آلا ویدا (+ترجمه ترانه به ۱۲ زبان) [2012 Jun] 
*ویولتاپارّرا، مرسدس سوسا، گراسیاس آلاویدا (+ویدیو) [2012 Jun] 
*دولت ویشی، گشتاپو و دارزدن رودلف هیلفردینگ (ویدیو) [2012 Jun] 
*پرویز شهریاری و طناب دور زمین (ویدیو) [2012 Jun] 
*پوراژِن چستوا، شکست پذیری و شکست باوری (ویدیو) [2012 May] 
*صَلِّ عَلَی مُحَمَّد ، «سیمون هرش» خوش آمد ! تقویم تاریخ، اردیبهشت ماه [2012 May] 
* اَرِه و اوره و شمسی کوره (ویدیو) [2012 May] 
*شاهین نجفی و «حقِ تمَسخر» The Right to Ridicule (+ ویدیو) [2012 May] 
*ماه به دیدار زمین می‌آید. Supermoon (+ویدیو) [2012 May] 
*«سرزمینِ گوجه‌ هایِ سبز» و اعدام چائوشسکو (+ویدیو) [2012 Apr] 
*تقویم تاریخ و نیمه پنهان ماه (+ویدیو) [2012 Apr] 
*پرویز ثابتی و «ابراز تاسف» در گیومه [2012 Apr] 
*سیروس نهاوندی، اسبِ تراوایِ ساواک (+ویدیو) [2012 Apr] 
*زندان قصر، دادگاه ژیان پناه و داستان تجاوز به زندانیان سیاسی [2012 Apr] 
*با تاریکی نمیشه سراغ تاریکی رفت [2012 Mar] 
*سفره ۷ سین Haft-Seen در هتل اموات ( ویدیو ) [2012 Mar] 
*Bertolt Brecht برتولت برشت و اپرای صَنار سه شاهی (ویدیو) [2012 Mar] 
*خدا و قوری کیهانی Bertrand Russell Interview [2012 Mar] 
*برتراند راسل و «قوری»اش Russell's teapot [2012 Mar] 
*آیا نوترینو، به گَردِ نور می‌رسد؟ [2012 Feb] 
*پرویز ثابتی Parviz Sabeti نمونه کامل یک پلیس سیاسی (+ویدیو) [2012 Feb] 
*از چه چیز واهمه داری؟ من شو خایف ؟ (+ویدیو ) [2012 Feb] 
*والنتین، پوشکین، یوگنی‌ آنه ‌گین Evgeny Onegin [2012 Feb] 
*تقویم تاریخ، رویدادهای ماه بهمن (+ویدیو) [2012 Jan] 
*جنگ‌افروزان، مُرتجعین را قِلقِلک می‌دهند. (وبالعکس) [2012 Jan] 
*تقویم تاریخ، رویدادهای ماه دی (+ویدیو) [2012 Jan] 
*سخنرانی استالین ۱۱ دسامبر ۱۹۳۷ Речь Сталина [2011 Dec] 
*شورشِ نان در تهران [2011 Dec] 
*تقویم تاریخ، رویدادهای ماه آذر (+ویدیو) [2011 Dec] 
*Rafiq Tağı «رافق‌تقی» ‌و‌ قصّهِ‌ هولناکِ‌ ارتداد (+ویدیو) [2011 Dec] 
*آنتی‌تزِ اشرف، در خودِ اشرف است. [2011 Nov] 
*آوایِ کولی، زیگونروایزن و قتل‌عامِ سال ۶۷ [2011 Nov] 
*تقویم تاریخ: رویدادهای ماه آبان (+ویدیو) [2011 Nov] 
*R2P و آخرین سخنرانیِ معمر قذافی (+ویدیو) [2011 Oct] 
*نگاهی به ۳۰۰ سنگ قبر. نیستی، آبستن هستی است.(+ویدیو) [2011 Oct] 
*امیرکبیر و «جِّنِ» جُدَری [2011 Oct] 
*دستخط امیرکبیر، به یادِ استاد ایرج افشار آن مردِ آهسته (+ویدیو) [2011 Oct] 
*نامه هایِ جَعلی یزدگرد ساسانی و عُمَربن خطّاب (+ویدیو) [2011 Sep] 
*دکتر محمود حسابی و جعلیات اینترنتی (+ویدیو) [2011 Sep] 
*عباس شهریاری جاسوس ۱۰۰۰ چهره ساواک (+ ویدیو) [2011 Sep] 
*۱۱ سپتامبر و بن لادنِ پنتاگون (+ ویدیو) [2011 Sep] 
*سرلشگر قرنی از کودتا تا ترور (+ ویدیو) [2011 Sep] 
*رّد پای علمای اعلام بر سنگ قبر ستارخان [2011 Aug] 
*ترور سپهبد رزم آرا در مسجد سلطانی [2011 Aug] 
*آخوند مُحقّق کَرکی، عَلمدار تشّیع صفوی [2011 Jul] 
*عملیات پنجه عقاب Operation Eagle Claw [2011 Jul] 
*کلکم راع و کلکم مسئول؛ اسیرکُشی سال ۶۷ و سخنان آقای اردشیر امیرارجمند [2011 Jun] 
*مقام صدیقی تنها راستگویی در قول و عمل نیست [2011 Jun] 
*کمون پاریس ، تنها به پاریس مربوط نمی‌شود [2011 Jun] 
*خوزه مارتی پیامبر استقلال و مبشر انقلاب در آمریکای لاتین (ویدئو) [2011 May] 
*از Srebrenica سربرنیتسا تا بغداد [2011 May] 
*منوچهر سخایی و آن «پرستو» که دشنه آجین شد. [2011 Apr] 
*آوریل سیاه اشرف و نقش اشغالگران عراق [2011 Apr] 
*ریزوم ، خاک و ُخل دارد [2011 Apr] 
*امام محمد غزالی عزیز است اما نوروز از او عزیزتر [2011 Mar] 
*سفره هفت سین در هتل اموات‌  [2011 Mar] 
*کتاب سبز قذافی، تو زرد از آب درآمد  [2011 Feb] 
*وقت آن است که چشم فتنه کور شود ! (گرد و خاک در مجلس ایران) [2011 Feb] 
*روز والنتین ، پالی‌آمِری polyamory و ، «عشق» ضربدری [2011 Feb] 
*کويکی با یک تیر چند نشان می‌زند [2011 Feb] 
*پرویز ثابتی، مقام امنیتی ابرو کمانی [2011 Jan] 
*ستمگران از ما عبور نخواهند کرد. [2011 Jan] 
*خودکشی دردی را دوا نمی‌کند. ( علیرضا پهلوی از کاخ سعدآباد تا بوستون) [2011 Jan] 
*یک بار دیگر تقی شهرام [2010 Dec] 
*« دین‌خو » بود اما، پرسش ‌‌ستیز و ستم ‌پذیر نبود. [2010 Nov] 
*مُشک آن است که خود ببوید، نه آن‌که «هابرماس» بگوید [2010 Oct] 
*«مُدل استانداردِ» فیزیک ذرّات ، قصه‌ای ناتمام [2010 Oct] 
*گلهای صحرائی را همیشه رایحه ای دل انگیز است، یادی از روشنک (گوینده برنامه گلها) [2010 Sep] 
*من به گوش تو سخن های نهان خواهم گفت... [2010 Sep] 
*«طرح عظیمِ» استیفن هاوکینگ - خدا، وِل مُعطل است ! [2010 Sep] 
*مرگ، دوست انسان است و هرگاه رسید قدمش مبارک باد. [2010 Sep] 
*سلام بر دکتر علی جوان
ليزر گازی، مي‌توانست سال ۱۹۳۰ اختراع شده باشد [2010 Jul] 

*سال ۶۷ در عملیات فروغ جاویدان (مرصاد)، ۳۰۱ زندانی سیاسی به خاک افتادند [2010 Jul] 
*آشکار‌سازی با پنهان‌سازی همراه است. (خطانامه تاج زاده و، اسیر کُشیِ سال ۶۷)  [2010 Jun] 
*«اشترن» و «ایرگون» در «دیر یاسین» [2010 Jun] 
*نمی توان بر پرسش و نقد، دهنه زد. (آقای کروبی و قتلعام سال ۶۷) [2010 May] 
*سرود زیبای «ای رقیب»
که‌س نه‌ڵێ کورد مردوه‌، کورد زیندوه‌ [2010 May] 

*انتشار اسناد قتلعام کاتین
چراغ حقيقت در طوفان کشمکش‌ ها نخواهد مُرد [2010 May] 

*قرقیزستان و، پدیده «خستگی پنهان» [2010 Apr] 
*شب، هاوانا می‌رقصد...
« کامیلو سینفوئگوس » یکی از معماران انقلاب کوبا [2010 Apr] 

*دانشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا Wikipedia و حق مقدّس ویرایش  [2010 Mar] 
*گويای حکايتی‌ ست آن شمع خموش / خودکشی «منصور خاکسار» [2010 Mar] 
*شعر «مارتین نیمولر»
وقتی مرا گرفتند، صدای احدی در نیآمد. [2010 Mar] 

*دکتر جلال صمیمی، کاشف سرچشمه های پرتو گاما در هاله ی کهکشان [2010 Mar] 
*در بلوچستان بلوچی بود نامش دادشاه...  [2010 Mar] 
* آیا « عبدالمالک ریگی »، جا پای « دادشاه » می‌گذارد؟ [2010 Feb] 
*طفلِ جان و شیرِ شیطان به یاد «دکتر محمد رضا عاملی تهرانی» [2010 Feb] 
*روز عشاق و، «عشق خرمگس» ! (ای عشق همه بهانه از توست...) [2010 Feb] 
*این یک پیپ نیست، تصویری از یک پیپ است (یادی از زندان شاه و یدالله خسروشاهی ...) [2010 Feb] 
*مهندس بازرگان و کتاب «سیر تحول قرآن» (با خدا و خرافات هر جنایت و فریبی ممکن است) [2010 Feb] 
*از دار دنیا یک زن حلال داشتیم، آن را هم آقای خمینی حرام کرد! [2010 Jan] 
*برف نو ، برف نو ، سلام، سلام [2010 Jan] 
*«عالیجناب خاکستری» تاقچه بالا می‌گذارد!  [2010 Jan] 
*در برابر زره‌پوش‌ها چگونه از خود دفاع کنیم ؟ [2010 Jan] 
*درگذشتِ آیت‌الله منتظری و گوشه کنایه‌های مقام معظم رهبری [2009 Dec] 
*راستی کمان در کژی است. آیت‌الله منتظری، خون دو فروهر و «قاعده درأ» [2009 Dec] 
*«تبَر به دستان در عراق» سر برخود تصمیم نمی‌گیرند. [2009 Jul] 
*مسئلهِ مجاهدین به «غیرمجاهدین» هم مربوط است.  [2009 Mar] 
*صورتي‌ در زير دارد آنچه‌ در بالاستی، پیام نوروزیِ «شیمعون پرس»  [2009 Mar] 
*همه عمربرندارم سر از این خمار مستی
آیا خدا نیز، با «نرینه غاصب» کنار آمده است؟ [2009 Mar] 

*هرچه در ديگ است به چمچه مي آيد. کنفرانسِ «دوربانِ ۲» و، آقای اوباما [2009 Mar] 
*آیت الله منتظری بی شیله پیله است، امّا... [2009 Feb] 
*مسیح ِ باز مصلوب - یادی از الله قلی جهانگیری ، آن جان شیفته [2009 Feb] 
*عاقبت، از ما غُبار مانَد، «گاست» و «هایزر» و «گوادلوپ»، آن «آلاچیقِ کنارِ دریا» [2009 Feb] 
*«حاج محمد شانه‌چی» بخشی از تاریخ معاصر ایران بود. [2009 Jan] 
*«مِه‌بانگ» BIG BANG و بزرگ‌ترین آزمایشِ علمیِ تاریخِ بشرّیت [2008 Sep] 
* ما قربانيانی هستيم که جامه جلّاد پوشيده ايم. به یاد « محمود درویش » [2008 Aug] 
*گاهی بايد کلمات در خدمتِ پوشاندن واقعّيات باشد. (داستانسرایی در مورد قتل‌عام سال ۶۷) [2008 Aug] 
*سفره هفت‌سین در هتل اموات [2008 Mar] 
*سرود «خمینی ای امام» به مجاهدین ربطی نداشت [2008 Feb] 
*ادیت پیاف Edith Piaf ، گُنجِشَکَکِ اَشی مَشی [2008 Feb] 
*دادگاه‌ پوئک و «نشست ژوئن ۲۰۰۱ در اشرف» [2008 Feb] 
*سفره هفت سین در هتل اموات‌
خدا نکند که خدا مرده باشد... [2007 Dec] 

*ابوذر...چی شده مادر؟ ...چرا می لنگی؟ [2007 Dec] 
*مسیح ِ باز مصلوب - [یادی از الله قلی جهانگیری ، آن جان شیفته] [2007 Dec] 
*در کوچه باغ های عشق ، َبلا می باَرد. یادی از شکرالله پاک نژاد، شعور سياسي اجتماعي جنبش آزاديخواهي مردم ايران (بخش دوم) [2007 Dec] 
*ای عشق چهره آبی ات پيدا نيست. یادی از شکرالله پاک نژاد ، شعور سياسي اجتماعي جنبش آزاديخواهي مردم ايران (بخش نخست) [2007 Dec] 
*سیاست پدر و مادر ندارد  [2007 Nov] 
*تو قلب بیگانه را می شناسی ، زیرا که در سرزمین مصر بیگانه بوده ای
یادی از احمد غفارمنش [2005 Mar] 

*شب ُسرودش را خواند، نوبت پنجره هاست / گفت و شنود با نويسنده کتاب « نه زیستن نه مرگ » [2005 Mar]