کرونا ویروس اسلامی و حق بر حیات و حق برسلامت
نیره انصاری

در حال حاضر ما در ایران بیش از آنکه مدیریت بحران داشته باشیم بحران مدیریتی داریم.

سازمان گزارشگران بدون مرز، رژیم مذهبی در ایران را به پنهان کردن اطلاعات در مورد میزان شیوع ویروس کرنا و دستگیری خبرنگاران و روزنامه نگارانی که خبرهای مربوط به بیماری کرونا را انتشار دهند، متهم می کند. افزون بر این که شمار زیادی از شهروندان ایران مبتلا به ویروس مرگبار کرونا شده اند و گفته می شود وضعیت زندان های شلوغ ایران، می تواند خطر آلودگی به این ویروس را به شدت افزایش دهد.از سوی دیگر، کمبود ابزار و امکانات لازم برای پیشگیری از شیوع ویروس کرونا، به ویژه برای افرادی همچون پزشکان و پرستاران که نسبت به سایر افراد جامعه در معرض خطر قرار دارند، نگرانی را در ایران شدت بخشیده است.  تشخیص نادرست برخی از آسیب دیدگان و شیوه دفن قربانیان این بیماری مهلک، تهدید جدی دیگری است که منجر به افزایش نگرانی ها در ایران می شود.

افزون بر این، بازداشت تعدادی از فعالان به دلیل انتشار اطلاعات در مورد شیوع ویروس کرونا و مخالفت با قرنطینه کردن شهر قم توسط روحانیون، عامل دیگری برای تشدید نگرانی در ایران است، این در حالی است که عربستان سعودی به منظور پیشگیری از انتشار ویروس کرونا، صدور ویزای عمره را به حالت تعلیق در آورده است. شیوه برخورد این دولت با چالش بیماری کرونا نشان می دهد که رژیم اسلامی اقدامات لازم را برای جلوگیری از شیوع ویروس اتخاذ نکرده و می‌کوشد از یک سو بر حقایق بیماری کرونا پرده افکند و از دیگر فرازبا نشان دادن میزان بالای مشارکت مردم در انتخابات، به رژیم، مشروعیت بیشتری ببخشد. این در حالی است که مردمان ایران با توجه به نامفید بودن شرکت در انتخابات و اینکه نمی تواند تغییر مثبتی در زندگی مردم ایجاد کند، از رفتن به پای صندوق های رای خودداری کردند. اما رژیم اسلامی بدون این که ارزشی به سلامتی مردم قائل شود، کوشید از مصیبت بیماری مرگبار کرونا، به سود جناح محافظه کار در انتخابات استفاده کند و البته شکی نیست که این رفتار، نه تنها مردم را بیش از پیش از دولت دور کرده بل،می داند که جز در راستای تلاش برای مشروعیت بخشیدن به بقای حیاتش،در تمام عرصه های مدیریت بحران ناموفق بوده است.

البته اگر اوضاع به روال کنونی ادامه یابد و حکومت اسلامی حاضر به همکاری با سازمان بهداشت جهانی نشود، ایران در آینده نزدیک شاهد فاجعه بزرگی خواهد شد، زیرا خودداری از افشای اطلاعات درست در مورد چگونگی میزان شیوع ویروس کرونا، جنایتی است که نه تنها شهروندان ایران بل، ملت های سراسر منطقه را با خطر مرگ رو به رو می کند. با توجه به اینکه ایران نخستین کشوری در خاورمیانه است که تبدیل به مرکز شیوع ویروس کرونا شده است.البته عمده ترین مشکل این است که مراکز تصمیم گیری در ایران، با چالش شیوع بیماری مرگبار کرونا، به گونه ای برخورد می کنند که گویا این ویروس یک تهدید امنیتی برای نظام جمهوری اسلامی بوده و توطئه است که هدف از آن، تأثیر گذاری بر انتخابات مجلس شورای اسلامی می باشد، در حالی که عدم موفقیت دولت در پیشگیری از شیوع ویروس کرونا، نه تنها ایران و کشورهای منطقه را با خطر مرگ رو به رو می کند، بلکه این امر ممکن است مردم ایران را وادار به ابراز واکنش شدید علیه دولت کند و در پرتو خشم مردم، رژیم اسلامی با همان سرعتی که ویروس کرونا انتشار می یابد، به سراشیبی سقوط فرو افتد.

کنوانسیون ژنو در خصوص رفتار با اسیران جنگی مصوبه (12 اگوست1949)

حتا اگر وضعیت کنونی را به نوعی جنگ بیولوژیکی بدانیم در این باره می‌توانیم استناد کنیم به

 پروتکل الحاقی 1) ماده 75 اعلام می کند:« کسی که در جنگ شرکت کند اما اسیر جنگی تلقی نشود، افزون بر تمهیداتی که در کنوانسیون چهارم برای وی در نظر گرفته نشده است. از حقوق اولیه که تضمین کننده احترام به وجود انسانی وی ( عدم تعدی به زندگی و سلامت وی) و احترام به شخصیت فرد ( منع رفتار توهین آمیز و تحقیر کننده) است نیز برخوردار شود.»

شرایط اسارت

- نیروی بازداشت کننده باید به اسرای جنگ غذا و خوراک رایگان به اندازه کافی بدهد. برای آن‌ها محل سکونتی همانند محل سکونت نیروهای خود تهیه کند و امکانات پزشکی را در حدی که سلامتی آنان را تضمین کنو در اختیار آن‌ها بگذارد. [ کنوانسیون سوم؛ مواد15،25،26،27 و30]

فصل چهارم ؛ بخش اول: حمایت از غیرنظامی ها در مقابل اثرات جنگ:

- بر اساس این قانون، باید همواره غیرنظامیان را از نظامین و اهداف غیرنظامی را از اهداف نظامی تشخیص داد و در نتیجه عملیات نظامی را تنها به اهداف نظامی معطوف داشت.» [ پروتکل 1)، ماده48]

- گرسنه نگه داشتن غیرنظامیان، تخریب لوازمی که برای زندگی آنان ضروری است و وارد کردن خسارت های گسترده و طولانی مدت در محیط زیست ممنوع است. [ پروتکل 1)، مواد54 و 55]

- کنوانسیون ژنو در خصوص حمایت از غیرنظامیان در زمان جنگ و پروتکل های الحاقی حداقل قوانین برای حمایت از کلیه افراد جنگ زده، بدون در نظر گرفتن ملیت و محل سکونت آنان وضع شده است.

- کنوانسون چهارم، ماده 23؛ و پروتکل 1) مواد 69،70،71) و پروتکل 2)، ماده18): « به همین ترتیب عملیات اندارسانی شامل مواد غذایی، فرآورده های دارویی، پوشاک و غیره باید فراهم آید.»

- رعایت احترام زنان و کودکان الزامی است و باید در مقابل هر نوع اهانت جنسی حمایت شوند.[ کنوانسیون چهارم ماد24 و مواد 76،77،78]

و این در حالی است که خطر گسترش و شیوع فزاینده این بیماری در زندانها بسیار جدی است و حتا صدور بخشنامه مشزوط ابراهیم رئیسی شامل زندانیان سیاسی نشد و برای نمونه خانم نرگس محمدی مورد تهدید به تجاوز جنسی قرار گرفته است.

- از دیگر موارد برجسته، حقوق اولیه افراد جنگ زده بدون هیچ تبعیضی باید رعایت گردد. به شخصیت، شان، عقاید و… آن‌ها باید احترام گذاشته شود.

در بخش مردم مناطق اشغالی می گوید:

- « غیرنظامیان باید تا حد امکان بتوانند به زندگی روزمره خود طبق معمول ادامه دهند. نیروهای نظامی مسئول تأمین و حفظ نظم عمومی اند. [کنوانسیون چهارم، ماده64]

- به کار گرفتن نیروهای انسانی باید تابع قوانین خاص باشد. کسانی که نامشان به عنوان کارگر ثبت شده است، نباید مجبور به شرکت در عملیات شوند. [ کنوانسیون 4، ماده51]

- نیروهای اشغالگر مسئول تأمین رفاه کودکان [کنوانسیون 4، ماده50] تأمین دارو و خدمات پزشکی (کنوانسیون4 ماده56) برای کل مردم هستند. بنابراین آن‌ها باید ورود و انتقال محموله های اندادی را تسهیل نمایند. [ کنوانسیون 4، مواد 59 و 62] و این در حالی است که حکومت اسلامی و سپاه نه تنها این امکانات اولیه و حیاتی را در اختیار مردم قرار نمی‌دهند بل، محموله های امدادی دریافتی از دیگر کشورها چون آلمان و فرانسه را برای مردم عراق فرستاده است.

- این کنوانسیون در جایی دیگر اعلام می دارد:« حتا اگر غیرنظامیان بازداشت شوند، اقدامی که به مثابه مجازات یا تنبیه نباشد باید با توجه به اینکه غیرنظامی اند، باید به مثابه اسرای جنگی با آن‌ها رفتار شود.[ ک4 مواد79 و 135]

 

مسئولیت حقوقی و بین‌المللی دولت اسلامی در مواجهه با شیوع بیماری کرونا

 حق برخورداری از بهداشت و سلامت عمومی، یکی از حقوق اولیه و بسیار مهم بشری به شمار می‌رود. در همین پیوند، نمی‌توان تفاوتی از نظر مرز یا نژاد، مذهب یا هر زمینه دیگری میان افراد گوناگون در سراسر جهان قائل شد، زیرا که موضوع سلامت و بهداشت بشر، یک موضوع سیاسی و محصور در محدوده مرزهانیست؛ همچنان که شیوع بیماری کرونا از کشور چین آغاز شده است و طولی نکشیده است که آن ویروس به اکثر دیگر نقاط دنیا راه یافته است. 

به بیانی دیگر، امور مرتبط با سلامت نوع بشر مانند سلسله رشته‌هایی ناگسستنی از یکدیگر است و

با مبتلا شدن بخش از جامعه بشری، فساد و مشکلات آن به دیگر نقاط نیز سرایت می‌کند. 

در اصول و قوانین حقوق بین‌الملل به اندازه‌ای به حق سلامت همگانی بها داده شده است که در بسیاری از موارد استانداردهای جهانی بر مقررات دارویی و مواد خوراکی حاکم است و حق حاکمیت دولت‌ها در آن زمینه‌ها بسیار محدود شده است. 

به همین جهت نیز در مناقشات سیاسی میان کشورها موضوعات مربوط به سلامت عمومی نوع بشر

را نمی‌توان تحریم کرد. 

برای نمونه می‌توان به دستور موقت دیوان عالی دادگستری در مناقشات رژیم اسلامی در ایران و ایالات متحده آمریکا اشاره کرد که به صراحت خواستار رفع تحریم‌های اقلام دارویی در مقابله با ایران شده بود. اگرچه دارو و غذا (گندم و…) هیچ‌گاه جزو تحریم ها نبوده  بل، رژیم اسلامی و به ویژه سپاه از مسببین اصلی کمبود دارو و… در کشور است و با بودجه تخصیصی دارو خودروهای

گرانقیمت و زین اسب و دسته بیل وارد کرده اند.

 بسیاری از کنوانسیون‌های بین‌المللی نیز با صراحت به حق سلامت بشر و وظایف دولت‌ها در مقابل

آن اشاره داشته‌اند. 

ماده 25 بند اول اعلامیه جهانی حقوق بشر مصوب 1948، حق سلامت و رسیدگی‌های پزشکی را

برای تمام مردم دنیا الزامی دانسته است. 

همچنین، در قسمتی از ماده 12 میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی- اجتماعی و فرهنگی 1966، «پیشگیری و معالجه بیماری‌های همه‌گیر، بومی، حرفه‌ای و سایر بیماری‌ها و نیز پیکار علیه این بیماری‌ها» را از وظایف اصلی تمام دولت‌ها برشمرده است.

- میثاق حقوق مدنی و سیاسی؛ در این میثاق هم از حق بر حیات، حق بر آزادی از شکنجه، حق بر

آزادی و امنیت شخصی، حق بر رفتار انسانی با زندانیان، آزادی فکر و…. آمده است.

- کنوانسیون بین‌المللی رفع همه اشکال تبعیض نژادی، که در بند (4) ماده(5) به حق استفاده از

بهداشت عمومی، مراقبت های پزشکی، بیمه های اجتماعی و خدمات اجتماعی اختصاص دارد.

- کنوانسیون محو تبعیض علیه زنان

- منشور اجتماعی اروپا و کنوانسیون آمریکایی حقوق بشر همه و همه حق بر حیات و حق بر سلامت را جزیی اساسی از حقوق بشر دانسته و تأکید این اسناد براین است که حق تمام ابنای بشر

است که از سلامت جسمی و روانی برخوردار باشند.

در این مسیر دولتها ملزم به اتخاذ اقداماتی در حوزه وسیعی اند که برخی از این تعهدات مستلزم

اقدام‌ فوری دولت ها است و برخی دیگر طی زمان تحقق پیدا میکنند.

در این بین لزوم توجه خاص دولتها به اقشار و گروهای آسیب‌پذیر بیش از سایر افراد مورد تأکید

قرار گرفته است.

بر این اساس دولتها باید سیاست‌ها و قوانین مربوط به سلامتی این گروه را از دیگر افراد جدا کنند.

به موجب عرف بین‌المللی دولت ها ملزم به رعایت مفاد معاهده ای اند که آنرا امضا و تصویب کرده

اند.

در این بین به رسمیت شناختن حق بر حیات و حق بر سلامت در مهمترین اسناد و اعلامیه های بین‌المللی از جمله اسناد سه گانه حقوق بشر، اساسنامه سازمان ملل، اساسنامه سازمان بهداشت جهانی و اعلامیه توسعه هزاره سوم حاکی از اهمیت این حقوق و متعهد کردن دولت ها در حمایت از

آن در سیاست‌ها و قانون گذاری های داخلی است.

از همین رو، مشاهده می‌کنیم که کشور چین از همان ابتدای شیوع ویروس کرونا، با تمام قوا به

جنگ با این بیماری شتافت و با جدیت در جهت مهار کردن آن تلاش کرد. 

درحقیقت، دولت و مسئولان امور در چین در مواجهه با خطر بزرگی که سلامت مردم کشورشان

وجهان را تهدید می‌کرد، حق انتخاب را از افراد مبتلا سلب کردند.

در بریتانیا نیز بلافاصله پس از مشاهده افراد حامل این ویروس در داخل این کشور، قانونی را تصویب کردند که به استناد آن مراکز درمانی حق خواهند داشت از خروج خودخواسته افراد مبتلا به

این ویروس جلوگیری کنند.

در سوئد هم با مشاهده مورد مبتلا به کرونا اقدام‌های لازم در این خصوص انجام گرفت و این افراد

تحت کنترل هستند.

اما در نخستین روزهای شیوع این بیماری مهلک در ایران، برخی خبرگزاری‌ها از مرخص شدن چندین بیمار با رضایت شخصی خبر دادند و به نظر می‌رسد که دولت هنوز در خصوص قرنطینه و

اهمیت ویژه آن به یک اجماع کلی در داخل کشور دست نیافته است. 

به‌ویژه پس از افزایش و سرایت این بیماری در شهرهای مذهبی، بحث‌های پیرامون تعطیل کردن مکان‌های زیارتی بسیار چالش برانگیز شده است؛ آن هم در زمانی که بیشتر کشورهای درگیر با ویروس کرونا، در نخستین واکنش‌ها اقدام به قرنطینه کردن مکان‌های عمومی و حتی ایزوله کردن شهرها کردند. 

از دیگرسو، در شرایطی که دولت اسلامی همچنان تحت تحریم‌های سخت آمریکا قرار دارد و با کمبود اقلام اولیه تشخیص و پیشگیری از این بیماری مواجه است، در مسائل داخلی نیز همچنان با

اختلافات جدی میان دولتمردان و طیف‌های مختلف سیاسی دست به گریبان است. 

در نهایت، به موجب قوانین و کنوانسیون‌های بین‌المللی، نظام فقاهتی موظف است نهایت کوشش خود را در مهار این بیماری در سرزمین خود انجام دهد و به طور جدی از خروج اشخاص مشکوک به ابتلا به ویروس کرونا جلوگیری کند. 

عدم کنترل و سهل انگاری رژیم در عملکرد به موقع، افزون بر تضییع حقوق دیگر مردمان، موجب بدنامی ایرانیان و هراس از آنان در سراسر جهان هم خواهد شد و با توجه به سوابق اخیر رژیم  اسلامی در ایران در مواجهه با بحران‌های طبیعی مانند سیل و زلزله یا اعتراضات مردمی، بار دیگر بحث ناتوانی و عملکرد نامناسب حکومت در مواقع اضطراری مطرح است. 

در حقیقت دولت اسلامی، باید برای نجات جان شهروندان خود با قاطعیت بر منع آمد و شد، تعطیلی مکان‌های عمومی، اجبار افراد مبتلا به ماندن در قرنطینه، و مقررات ویژه برای کنترل ورود و خروج را در مرزهای کشور در دستور کار خود قرار بدهد و رویکرد یک دولت دلسوز با مدیریت کافی را برای نخستین بار و پس از چهل و یکسال ناکارآمدی به نمایش بگذارد.

 قاطعیت بر منع آمد و شد، تعطیلی مکان‌های عمومی، اجبار افراد

حق برخورداری از بالاترین استانداردهای قابل حصول سلامتی یا حق بر سلامتی یکی از حق‌های بشری است که در اسناد حقوق بشری بر اهمیت آن تأکید شده است. سلامت فردی، به عنوان یکی از مهمترین مولفه‌های کرامت هر انسانی محسوب می‌شود. از این روی حق بر سلامتی به عنوان یکی از حقوق بنیادین بشری در نظام بین‌المللی حقوق بشر به رسمیت شناخته شده است. اگرچه دیروز حسن روحانی اعلام کرده که قرنطینه و این موارد محلی از اعراب ندارد و نیازی به اینکار نیست.

در اسناد حقوق بشری عمدتاً از سلامت جسمی و روانی و بعضاً از سلامت معنوی و اجتماعی حمایت شده است.

دولت‌ها نیز به‌طور کلی در ارتباط با تأمین و تضمین این حق دارای مسئولیت‌های معینی می‌باشند. واضح است که دولت‌ها نمی‌توانند به‌طور کامل سلامتی و مطلوب بودن سلامتی افراد را تضمین نمایند اما دولت‌ها می‌توانند شرایطی را فراهم آورند که در آن سلامتی افراد مورد حمایت قرار گیرد و دستیابی به سلامتی برای افراد ممکن گردد. حق بر سلامت جایگاه استواری در اسناد حقوق بشری و عرف بین‌المللی دارد و می‌توان آن را در شمار اصول کلی پذیرفته شده نظام‌های حقوقی توسعه یافته دانست. این حق در شمار حقوق نسل دوم حقوق بشری بر شمرده شده است.

نیره انصاری، حقوق دان، نویسنده، پژوهشگر و کوشنده حقوق بشر

21،3،2020

2،1،1399

منبع:پژواک ایران


نیره انصاری

فهرست مطالب نیره انصاری در سایت پژواک ایران 

* روز جهانی رفع تبعیض نژادی(21 مارش) بخش پایانی  [2020 Mar] 
*روز جهانی رفع تبعیض نژادی (21 مارش)  [2020 Mar] 
*کرونا ویروس اسلامی و حق بر حیات و حق برسلامت [2020 Mar] 
*قانون صنعت ملی شدن نفت  [2020 Mar] 
*روز جهانی زن، دیه [نا]برابر زن در حوادث از جمله سرنگونی هواپیما با شلیک موشک [2020 Mar] 
*به مسلخ رفتن حق دفاع توسط نظام فقاهتی  [2020 Mar] 
*بایکوت انتخابات/ انتصابات اسفندماه (98)  [2020 Jan] 
*(24 ژانویه) روز جهانی وکلای در خطر  [2020 Jan] 
*«خطای انسانی» و دروغهای نماینده خدا!  [2020 Jan] 
*از خشونت و کشتار تا حکومت نظامی در ایران  [2020 Jan] 
*از رؤیای هلال شیعی تا شورای امنیت سازمان ملل متحد  [2020 Jan] 
*اینستکس ناکارآمد!  [2019 Dec] 
*شر اهریمنی یا موجود شیطانی آبان(1398)  [2019 Dec] 
* تقاضای حقوق دانان و وکلای خارج از ایران در خصوص ارجاع پرونده نقض حقوق بشر در ایران به «شورای امنیت  [2019 Dec] 
*دستور شلیک کور یا کشتار جمعی! [2019 Dec] 
*معترضان اغتشاشگر واشرار نیستند! بخش پایانی  [2019 Dec] 
*معترضان اغتشاشگر و اشرار نیستند [2019 Dec] 
*اصل صلاحيت قضاییِ جهاني « اجرای عدالت»!  [2019 Nov] 
* قتل عام ارامنه و گذار از عصر کهن به عصر جدید!  [2019 Nov] 
*اندیشه های نوین کوروش بزرگ در پارگراف هایی از منشور  [2019 Oct] 
*بمب فسفری، آتش بس و ژینوساید نوین!  [2019 Oct] 
*آوارگی کردهای روژاوا و حمله نظامی ترکیه به این منطقه [2019 Oct] 
*وارداتِ چمدانی دارو به ایران!‏  [2019 Oct] 
*10اکتبر2019 روز بین المللی ضد مجازات اعدام و گندیدگی در قانون [2019 Oct] 
*آشنایی با اصطلاحات حقوقی و سیاسی سوسیالیسم و کمونیسم  [2019 Sep] 
*از گرسنگی ایرانیان تا قرارداد2016 ح.ا و چین ‏  [2019 Sep] 
*جدال بر سر ثروت یا دعوای طلبگی!‏  [2019 Aug] 
*تعظیم دولتمردان سوئدی به اسلامگرایان!  [2019 Aug] 
*پیش گفتاری، در راستای طرح پیشنهادی دو نهاد نظارت بر قانون اساسی و دادگاه عالی قانون اساسی [2019 Aug] 
*قانون در ایران، مرگِ زندگی است! و تجاوز به « حق دفاع از ملت» [2019 Aug] 
*حیثیت و پول (90) ساله پَر!‏  [2019 Aug] 
* تهدید و توسل به زور از منظر حقوق بین الملل و تهدید آمریکا توسط حسن روحانی! [2019 Jul] 
* جادو و اهل هوا و قانون [2019 Jul] 
*حاکمیت قانون در برابر حکومت خودکامه [2019 Jul] 
*اهدای اعضای محکومان به اعدام الگو برداری از چین  [2019 Jul] 
*دیه برابر زن و مرد  [2019 Jul] 
* خطر جنگ و نقش حقوق بین الملل در حل منازعات بین‌المللی  [2019 Jun] 
*رد لایحه اصلاح قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مرد خارجی توسط شورای نگهبان [2019 Jun] 
*(20 ژوئن)، یادروز جهانی پناهندگان وهمبستگی با پناهجویان [2019 Jun] 
*عدم تفکیک جرائم در زندانها و قتل زندانیان سیاسی  [2019 Jun] 
*بررسی جرم اسیدپاشی از نگاه فقه و قانون و قانون عدم ممنوعیت خرید و فروش آن  [2019 Jun] 
*از بی حقوق کارگران اقلیت دینی، ظلم بر وکلا تا روز جهانی محیط زیست ‏ [2019 Jun] 
*قاتل خودی بهره مند از وکیل گزینشی! کارگر وآموزگار اما فاقد حقوق!  [2019 May] 
*اظهارات مشاوررئیس جمهور ترکیه و پیوند آن با کنفرانس یالتا! [2019 May] 
*حضور نیروهای نظامی آمریکا در خلیج فارس و دروغ [آقا] ی خامنه ای  [2019 May] 
*از متحدانِ جنگ نیابتی تا بن‌بست جمهوری اسلامی [2019 May] 
*پیکاسو و اثری ضدجنگ! [2019 May] 
*خشونت و ترور و گسترش حاکمیت خدا!  [2019 May] 
* بازداشت و محکومیت جولیان آسانژ در لندن و حقوق خبرنگاران [2019 May] 
*(۱مای) روز جهانی کارگر از قرون وسطا، تا دستمزد کارگران در سال ۹۸ [2019 May] 
*سپاه تروریست معاهده وستفالیا مرگ امپراتوری مقدس  [2019 Apr] 
*مرمت کلیسای نتردام در پاریس و واگذاری غار علیصدر در همدان  [2019 Apr] 
*پُتکِ امنیت و مصلحتِ نظام یا اِشغالِ نظامی و قانون اساسی [2019 Apr] 
*بیماری‌های عفونی پس لرزه های سیل  [2019 Apr] 
*از تسلط سپاه بر اقتصاد ایران تا قرار گرفتن در لیست تروریستی آمریکا [2019 Apr] 
*حکایت «خود ببری، خود بدوزی، خود بپوشانی» و انفجار مین ها در مناطق سیل زده! [2019 Apr] 
*تقارن12فروردین 1358جمهوری اسلامی‎ با روزکشتار ایرانیان( دوره هخامنشیان) توسط قوم یهود  [2019 Apr] 
* سیل ویرانگر در استان گلستان و فساد و سوء مدیریت نظام اهریمن [2019 Mar] 
*از ملی شدن صنعت نفت توسط دکتر محمد مصدق تا جدال در نامگذاری خیابانها  [2019 Mar] 
*عدالتِ سربدار!  [2019 Mar] 
*نقدی بر مقاله:«قیم صغار...!»به قلم آقای محمدرضا روحانی، وکیل محترم دادگستری [2019 Mar] 
*عروسان داعشی، چالشی تازه برای اروپا و امریکا  [2019 Mar] 
*تجاوز به حق دفاع از (۱۳۵۸) تاکنون [2019 Feb] 
*اعدام جوان دچار اختلال عقلی ‏  [2019 Feb] 
* بحث بر سر رد لوایح قانون مبارزه با پولشویی و حمایت از تروریسم در مجمع تشخیص مصلحت نظام [2019 Feb] 
*از اعتراضات در زندان قرچک ورامین تا عفو عمومی [2019 Feb] 
*‏(۲۴ ژانویه) روز جهانی وکلای در خطر  [2019 Jan] 
*از کنفرانس یالتا در جنگ دوم جهانی تا کنفرانس ورشو [2019 Jan] 
*دو شورای نگهبان  [2019 Jan] 
*تفسیر مواد اعلامیه جهانگستر حقوق بشر [2019 Jan] 
*مخالفت با رد لایحه ممنوعیت ازدواج کودکان [2019 Jan] 
* ازچرایی خشونت بر زنان در فقه تا لایحه تأمین امنیت زنان در برابر خشونت  [2018 Dec] 
*تفسیر ماده ۱۸ اعلامیه جهانی حقوق بشر [2018 Dec] 
* به مناسبت (10) دسامبر روز جهانی حقوق بشر  [2018 Dec] 
*از تجاوز به عُنفِ زنان در جنگ در حقوق بین‌المللی کیفری تا نادیا مراد برنده جایزه نوبل صلح(2018)  [2018 Nov] 
*اعدام وحیدمظلومین و ایرادهای وارده ی قضایی در پرونده [2018 Nov] 
*علت اصلی کمبود دارو، فساد دولتی [2018 Nov] 
*از اشغال سفارت آمریکا تا دور دوم تحریم ها علیه جمهوری اسلامی  [2018 Nov] 
*از حقوق بشر کوروش تا حقوق بشر جمهوری استبدادی اسلامی  [2018 Nov] 
*از آزادی بیان تا قتل روزنامه نگاران در ایران و ترکیه [2018 Oct] 
* ادعای پیروزی جمهوری اسلامی از حکم دادگاه لاهه! [2018 Oct] 
*براندازی یا فروپاشی  [2018 Oct] 
*تروریسم در حقوق بین الملل‎ از فرقه حشاشین( حسن صباح) تا حمله مسلحانه در شهر اهواز  [2018 Sep] 
* ازمجازات اعدام در قرن هجدهم تا اعدام سه جوان کرد [2018 Sep] 
*تاریخ پُر دست انداز فاشیسم! فاشسیم و راسیسم در آلمان بعد از جنگ جهانی دوم [2018 Sep] 
* صنعت سکس از هندوستان تا مشهد (مقدس!)‏  [2018 Sep] 
*جان باختن فعالان محیط زیست در آتش سوزی مریوان و مسئولیت حقوقی و کیفری سپاه پاسداران  [2018 Sep] 
*قانون مبارزه با پولشویی(Financial Action Task Force )/FATF ومخالفت شورای نگهبان/ نظارت استصوابی  [2018 Aug] 
*فاجعه سینِما رکس آبادان جنایت علیه بشریت  [2018 Aug] 
* چگونگی الحاق دوباره بحرین به ایران  [2018 Aug] 
*نقش نظام مالی آمریکا بر جهان و تحریم های تازه علیه ایران  [2018 Aug] 
*شوراهای محلی شهری؛Local Goverment در حکومت سکولاردموکراتیک  [2018 Aug] 
* فرزند خواندگی و ازدواج سرپرست با فرزندخوانده در جمهوری اسلامی!  [2018 Aug] 
*تصویب قانون حمایت لایحه کودکان و نوجوانان و ایرادهای حقوقی وارده بر آن!‏  [2018 Jul] 
*تهدید آمریکا توسط حسن روحانی! و تهدید و توسل به زور از منظر حقوق بین الملل  [2018 Jul] 
* رژیم حقوقی دریای خزر وسهم مبهم ایران  [2018 Jul] 
*بحران آب در سیستان و بلوچستان و سیاست آبی افغانستان:آب در برابر مهاجران! [2018 Jul] 
* بحران آب در جنوب ایران و قرارداد انتقال آب شیرین از ایران به کویت [2018 Jul] 
*ِ باخت ِ نظام پاتریمونیال( پدرمیراثی) به خودش [2018 Jul] 
*جرم سیاسی [2018 Jun] 
* مرز آزادی بیان کجاست؟  [2018 Jun] 
*وکلای دولتی!‏ ‏ [2018 Jun] 
*‏از تجاوزجنسی به کودکان زیر سن قانونی (18) سال و پیوند آن سند2030 سازمان یونسکو ‏  [2018 Jun] 
* نقش روشن‌فکر ونویسنده متعهد [2018 Jun] 
*قانون اساسی، شهروند عصر جهانی [2018 May] 
*از جداسازی و تقسیم بخش‌هایی از شهرستان کازرون تا مرگ صنعت نشر ‏در ایران  [2018 May] 
*قانون اوفک ‏ [2018 May] 
*‏ زمین‌های بایر و لم یزرع موسوم به اَنفال، شکستن سنگ مزارها و همچنین فروش نُخستین اقامتگاه ‏رضاشاه در تبعید ‏  [2018 May] 
*پیامدهای خروج آمریکا از برجام  [2018 May] 
*آشنایی با فرهنگ اصطلاحات سیاسی ‏« پوپوليسم؛populism‏»‏ ‏ [2018 May] 
*پیش نویس قانون اساسی ایران آینده (بخش دوم) [2018 Apr] 
*پیش نویس قانون اساسی ایران آینده [2018 Apr] 
* خاورمیانه در سایه روابط بین الملل - نقش ایران و روسیه در بحران سوریه [2018 Apr] 
*بررسی حقوقی اعدام بهمن ورمزیار [2018 Apr] 
*وضعیت حقوقی سوریه از منظر حقوق بین الملل و مسئولیت مداخله دولت ها در این کشور [2018 Apr] 
*تصویب قانون ازدواج با کودکان درکشور اروپایی سوئد!‏ ‏  [2018 Apr] 
*تدوین یک حکم شرعی «تعدد زوجات، چندهمسری و پولیگامی،Polygamy‏ در ‏پارلمان کشوراروپایی سوئد!‏ [2018 Apr] 
*بررسی ابعاد حقوقی رابطه همزیستی موسوم به ازدواج سفید در ایران [2018 Apr] 
*امپراتوری هخامنشی و مدنیت و عدالت در اندیشه ی ایرانی  [2018 Apr] 
*کار فرهنگی و ادبیات علم ستیز« اقتصاد مال خر است»!  [2018 Mar] 
*وضعیت بحرانی آب و محیط زیست در ایران و عوامل عقب ماندگی انرژی پاک در ایران [2018 Mar] 
*آزادی زن، آزادی جامعه!  [2018 Mar] 
*حاکمیت مذهب شیطان در ایران  [2018 Feb] 
* حق رای رأی؛ حق یا تکلیف؟ بخش نخست  [2018 Feb] 
*پیش‌زمینه ی قانون اساسی نوین سکولار دموکراتیک در ایران آینده  [2018 Feb] 
* فایده باوری، دموکراسی و رشد شخصیت انسان  [2018 Feb] 
*آشنایی با فرهنگ اصطلاحات حقوقی و سیاسی [2018 Feb] 
*طراحی استمرار طلبان!‏ [2018 Feb] 
*ازحق رأی زنان انقلاب سفید تا رفع حجاب اجباری!‏ ‏ [2018 Jan] 
*حاکمیت قانون در برابر حکومت خودکامه بخش پایانی [2018 Jan] 
*سوگندنامه بقراط و مسئولیت مدنی و کیفری پزشک ناظر قطع عضو! [2018 Jan] 
*همانی جمهوری اسلامی با آلمان نازی!‏  [2018 Jan] 
*حق تعیین سرنوشت تجزیه طلبی نیست!‏  [2018 Jan] 
* تعارض اصولی از قانون اساسی با ولایت فقیه!‏  [2018 Jan] 
* بررسی جرائم «هاشمی شاهرودی عراقی» توسط دادستان کل آلمان!‏ ‏ [2018 Jan] 
*‏ تخریب اموال عمومی از منظر قانون تا نگرانی [آقا] ی روحانی!‏  [2018 Jan] 
*آشنایی با فرهنگ اصطلاحات سیاسی آزادی در سخنرانی فرانکلین دلانو روزولت [2018 Jan] 
*از بی حقوقی مسیحیان تا لغو نمایندگی سپنتا نیکنام درجمهوری اسلامی!‏ [2017 Dec] 
*رضاضراب و دیگر یقه سفیدها بخش پایانی قوانین و مجازات ها  [2017 Dec] 
*رضا ضراب و دیگر یقه سفیدها! بخش چهارم  [2017 Dec] 
*رضاضراب و دیگر یقه سفیدها! بخش سوم  [2017 Dec] 
*رضا ضراب و دیگر یقه سفیدها! بخش دوم [2017 Dec] 
*‏ ‏ رضا ضراب و دیگر یقه سفیدها!‏ بخش نخست [2017 Dec]