کار فرهنگی و ادبیات علم ستیز« اقتصاد مال خر است»!
نیره انصاری

«وزارت بهداشت نشان داد که (83%) درصد از دانشجویان کشور به «فالگیرها» باورمند هستند؛ راه حل در متوقف نمودن نسخه های اصلاحات و توسعه سیاسی به بهانه «ضرورت مقدمات فرهنگی» نیست؛ بل، نیکوست تا مرور نماییم که چه حجمی از ادبیات «علم ستیز» نظیر «اقتصاد مال خر است، این جمله معروفِ روح الله خمینی رهبر جمهوری استبدادی است که در تاریخ 24 اگوست/اوت 1979 بیان شد.»
 
روایت رایج  در بین جامعه شناسان این است که گاه به گلایه می گویند:« فرهنگ به زباله دان کشورهای جهان سوم بدل شده است.» در حقیقت گلایه از آنجا آغاز می‌شود که کلیشه «باید کار فرهنگی کنیم!» به راه حلی آسان و نسخه‌ای همیشگی در هر  مشکل اجتماعی مبدل گشته است.
در‌واقع  آنانی که هیچ نوع تحلیل یا توانایی تشخیص مشکلات اجتماعی را ندارند و یا نسخه‌ای به دهن شان نمی‌رسد و ای بسا؛ در خصوص مواردی ناتوان از انجام کار هستند ( اگر بگوییم مشکل خودشان هستند و می‌خواهند به منظور افکار عمومی آدرس نادرست ارائه دهند.) تنها مساله را به این سطح تقلیل می‌دهند که:« باید کار فرهنگی کنیم!»
 
حال آنکه هنگامی از نسخه « باید کار فرهنگی کنیم» استفاده می شود؛ حداقل دو ادعا را همچون پیش‌فرض در نظر گرفته‌ایم که لزوماً درست نیستند.
فرضیه نخست: نسخه مطلوب، بطور مطلق همانی است که ما در نظر داریم و اگر جامعه بر اساس میل ما رفتار نکند مشکل «بی فرهنگی » جامعه است.
برای نمونه برخی اسلام گرایان در خصوص شیوع آنچه «بدحجابی» می‌خوانند خواستار افزایش «کار فرهنگی» می گردند. تو گویی هر آن کس که «فرهنگ» داشته باشد حتماً حجاب را برمی گزیند!
ممکن است این نمونه مورد اختلاف نظر واقع شود!
نمونه‌ای دیگر را مطمح نظر قرار داده و از آن استفاده می کنیم؛ می گویند:« مردم ما فرهنگ استفاده از اینترنت و یا موبیل های هوشمند را ندارند.» گویی به منظور استفاده از اینترنت و یا موبیل هوشمند یک سازوکار و اُسلوب معین و روشنی وجود دارد که [حضرات] بدان دست یافته و دیگران نیز «باید » پیروی نمایند!
و اما موضوع اساسی همان پیش‌فرض دوم است که یک هویت مجرد و انتزاعی به منظور «کار فرهنگی» قائل است. در‌واقع هنگامی که کسی می‌خواهد در نقد مشکلات یا آسیب ها تغییری در قوانین یا سازوکارهای حکومتی یا اجتماعی ایجاد نمایند گروهی مدعی می شوند:« مشکل از قوانین نیست، بل مشکل ما فرهنگی است.» پنداری فرهنگ یا کار فرهنگی اساساً پیوندی با قوانین، معادلات اقتصادی، جدال‌های سیاسی و یا دیگر سازوکارهای اجتماعی ندارد، بل، یک دستگاه ویژه ای وجود دارد که اگر دکمه اش را بفشاریم؛ بدون هیچ گونه تغییری در ساختارها یا قوانین آتوماتیسک و خودبخودی شرایط را اصلاح می کند.
البته منظور انکار مشکلات فرهنگی و ضرورت فرهنگ سازی نیست، بل، اشاره اساسی و بنیادین به یک خلط مبحث در « ریشه یابی» و «دستور عمل» است. بدین معنا که کشف یک مشکل فرهنگی، تنها در سطح آسیب‌شناسی و ریشه‌یابی مساله معناومفهوم دارد.
اما اگر این مشکل از میان نرفته و یا حل آن به درازا کشد؛ دیگر ایرادِ کار در فرهنگ نیست، در سازوکارهای اجتماعی و سیاسی است که قادر و توانا به حل مشکل نیست.
برای نمونه: به یاد داریم آن وضعیتی را که می گفتند:« ایرانیان فرهنگ استفاده از کمربند ایمنی در هنگام رانندگی را ندارند. » در سطح آسیب‌شناسی هم می‌توان پذیرفت که انتقاد شایسته بوده است. گروهی هم تلاش کردند تا با نصیحت یا تبلیغات و حتی انتقاد و نکوهش مشکل را مرتفع سازند. اگر چه این مشکل چند دهه ادامه یافت تا اینکه از یک مقطعی، با چند تغییر در قوانینِ راهنمایی و رانندگی و رفتار و برخورد پلیس مساله به طور قطع دگرگون شد و امروزه اکثر رانندگان از کمربند ایمنی استفاده می کنند.
بدین اساس اگر کسی در سطح «آسیب شناسی» یک ناهنجاری یا عامل عقب‌ماندگی را به نام « مشکل فرهنگی» معرفی نماید، سخن او مورد پذیرش واقع می شود، اما اگر بخواهد از این آسیب‌شناسی نتیجه‌گیری نموده و اظهار کند که حکومت بی تقصیر است  و مردم را مسئول ایجاد مشکل قلمداد کند، آن گاه نه تنها سطح «آسیب شناسی» و« عمل اصلاحی» را مغفول نموده، بل می‌توان گفت که این امر نشانگر این است که هیچ تصوری از مفهوم و کارکردهای حاکمیت استبدادی در ایران ندارد.
بدین اعتبار؛ شایسته یادآوری است که بجز قوانین و ساختارهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی نوع برخورد، ادبیات، مرام و رفتار حاکمان یکی از «ارکان اساسی و اصلی» در فرهنگ سازی اجتماعی هستند.
پس اگر تحلیل گرانی از «فرهنگ علم ستیز» جامعه ایرانی گلایه کردند و یاگزارش های وزارت بهداشت نشان داد که (83%) درصد از دانشجویان کشور به «فالگیرها» باورمند هستند؛ راه حل در متوقف نمودن نسخه های اصلاحات و توسعه سیاسی به بهانه «ضرورت مقدمات فرهنگی» نیست؛ بل، نیکوست تا مرور نماییم که چه حجمی از ادبیات «علم ستیز» نظیر «اقتصاد مال خر است، این جمله معروفِ روح الله خمینی رهبر جمهوری استبدادی است که در تاریخ 24 اگوست/اوت 1979 بیان شد.» و یا چه فعالیت‌هایی از سوی «دولت رمالی و کف بینی» به سمت جامعه پرتاب شده است تا بر سبیل اتفاق به ضرورت هرچه  سریعتر اصلاحات سیاسی به منظور نجات فرهنگ عمومی پی ببریم.
 
نیره انصاری، حقوق دان، نویسنده، پژوهشگر و کوشنده حقوق بشر
19،3،2018 میلادی
برابر با28،12،1396 خورشیدی
 

منبع:پژواک ایران


نیره انصاری

فهرست مطالب نیره انصاری در سایت پژواک ایران 

* ازمجازات اعدام در قرن هجدهم تا اعدام سه جوان کرد [2018 Sep] 
*تاریخ پُر دست انداز فاشیسم! فاشسیم و راسیسم در آلمان بعد از جنگ جهانی دوم [2018 Sep] 
* صنعت سکس از هندوستان تا مشهد (مقدس!)‏  [2018 Sep] 
*جان باختن فعالان محیط زیست در آتش سوزی مریوان و مسئولیت حقوقی و کیفری سپاه پاسداران  [2018 Sep] 
*قانون مبارزه با پولشویی(Financial Action Task Force )/FATF ومخالفت شورای نگهبان/ نظارت استصوابی  [2018 Aug] 
*فاجعه سینِما رکس آبادان جنایت علیه بشریت  [2018 Aug] 
* چگونگی الحاق دوباره بحرین به ایران  [2018 Aug] 
*نقش نظام مالی آمریکا بر جهان و تحریم های تازه علیه ایران  [2018 Aug] 
*شوراهای محلی شهری؛Local Goverment در حکومت سکولاردموکراتیک  [2018 Aug] 
* فرزند خواندگی و ازدواج سرپرست با فرزندخوانده در جمهوری اسلامی!  [2018 Aug] 
*تصویب قانون حمایت لایحه کودکان و نوجوانان و ایرادهای حقوقی وارده بر آن!‏  [2018 Jul] 
*تهدید آمریکا توسط حسن روحانی! و تهدید و توسل به زور از منظر حقوق بین الملل  [2018 Jul] 
* رژیم حقوقی دریای خزر وسهم مبهم ایران  [2018 Jul] 
*بحران آب در سیستان و بلوچستان و سیاست آبی افغانستان:آب در برابر مهاجران! [2018 Jul] 
* بحران آب در جنوب ایران و قرارداد انتقال آب شیرین از ایران به کویت [2018 Jul] 
*ِ باخت ِ نظام پاتریمونیال( پدرمیراثی) به خودش [2018 Jul] 
*جرم سیاسی [2018 Jun] 
* مرز آزادی بیان کجاست؟  [2018 Jun] 
*وکلای دولتی!‏ ‏ [2018 Jun] 
*‏از تجاوزجنسی به کودکان زیر سن قانونی (18) سال و پیوند آن سند2030 سازمان یونسکو ‏  [2018 Jun] 
* نقش روشن‌فکر ونویسنده متعهد [2018 Jun] 
*قانون اساسی، شهروند عصر جهانی [2018 May] 
*از جداسازی و تقسیم بخش‌هایی از شهرستان کازرون تا مرگ صنعت نشر ‏در ایران  [2018 May] 
*قانون اوفک ‏ [2018 May] 
*‏ زمین‌های بایر و لم یزرع موسوم به اَنفال، شکستن سنگ مزارها و همچنین فروش نُخستین اقامتگاه ‏رضاشاه در تبعید ‏  [2018 May] 
*پیامدهای خروج آمریکا از برجام  [2018 May] 
*آشنایی با فرهنگ اصطلاحات سیاسی ‏« پوپوليسم؛populism‏»‏ ‏ [2018 May] 
*پیش نویس قانون اساسی ایران آینده (بخش دوم) [2018 Apr] 
*پیش نویس قانون اساسی ایران آینده [2018 Apr] 
* خاورمیانه در سایه روابط بین الملل - نقش ایران و روسیه در بحران سوریه [2018 Apr] 
*بررسی حقوقی اعدام بهمن ورمزیار [2018 Apr] 
*وضعیت حقوقی سوریه از منظر حقوق بین الملل و مسئولیت مداخله دولت ها در این کشور [2018 Apr] 
*تصویب قانون ازدواج با کودکان درکشور اروپایی سوئد!‏ ‏  [2018 Apr] 
*تدوین یک حکم شرعی «تعدد زوجات، چندهمسری و پولیگامی،Polygamy‏ در ‏پارلمان کشوراروپایی سوئد!‏ [2018 Apr] 
*بررسی ابعاد حقوقی رابطه همزیستی موسوم به ازدواج سفید در ایران [2018 Apr] 
*امپراتوری هخامنشی و مدنیت و عدالت در اندیشه ی ایرانی  [2018 Apr] 
*کار فرهنگی و ادبیات علم ستیز« اقتصاد مال خر است»!  [2018 Mar] 
*وضعیت بحرانی آب و محیط زیست در ایران و عوامل عقب ماندگی انرژی پاک در ایران [2018 Mar] 
*آزادی زن، آزادی جامعه!  [2018 Mar] 
*حاکمیت مذهب شیطان در ایران  [2018 Feb] 
* حق رای رأی؛ حق یا تکلیف؟ بخش نخست  [2018 Feb] 
*پیش‌زمینه ی قانون اساسی نوین سکولار دموکراتیک در ایران آینده  [2018 Feb] 
* فایده باوری، دموکراسی و رشد شخصیت انسان  [2018 Feb] 
*آشنایی با فرهنگ اصطلاحات حقوقی و سیاسی [2018 Feb] 
*طراحی استمرار طلبان!‏ [2018 Feb] 
*ازحق رأی زنان انقلاب سفید تا رفع حجاب اجباری!‏ ‏ [2018 Jan] 
*حاکمیت قانون در برابر حکومت خودکامه بخش پایانی [2018 Jan] 
*سوگندنامه بقراط و مسئولیت مدنی و کیفری پزشک ناظر قطع عضو! [2018 Jan] 
*همانی جمهوری اسلامی با آلمان نازی!‏  [2018 Jan] 
*حق تعیین سرنوشت تجزیه طلبی نیست!‏  [2018 Jan] 
* تعارض اصولی از قانون اساسی با ولایت فقیه!‏  [2018 Jan] 
* بررسی جرائم «هاشمی شاهرودی عراقی» توسط دادستان کل آلمان!‏ ‏ [2018 Jan] 
*‏ تخریب اموال عمومی از منظر قانون تا نگرانی [آقا] ی روحانی!‏  [2018 Jan] 
*آشنایی با فرهنگ اصطلاحات سیاسی آزادی در سخنرانی فرانکلین دلانو روزولت [2018 Jan] 
*از بی حقوقی مسیحیان تا لغو نمایندگی سپنتا نیکنام درجمهوری اسلامی!‏ [2017 Dec] 
*رضاضراب و دیگر یقه سفیدها بخش پایانی قوانین و مجازات ها  [2017 Dec] 
*رضا ضراب و دیگر یقه سفیدها! بخش چهارم  [2017 Dec] 
*رضاضراب و دیگر یقه سفیدها! بخش سوم  [2017 Dec] 
*رضا ضراب و دیگر یقه سفیدها! بخش دوم [2017 Dec] 
*‏ ‏ رضا ضراب و دیگر یقه سفیدها!‏ بخش نخست [2017 Dec]