جنجال توخالی مستند کانال ۴ و نقش ملکه بریتانیا در کودتا علیه دولت مصدق
عبدالستار دوشوکی

doshouki.jpgشب یکشنبه ۲۵ خرداد تلویزیون کانال ۴ بریتانیا مستند یک ساعته‌ای را به نمایش گذاشت که در آن ادعا شده بود ملکه بریتانیا نیز در کودتا ۲۸ مرداد بر علیه دولت قانونی و مردمی دکتر محمد مصدق نقش داشته. برای آنهایی که به زبان انگلیسی حداقل تسلط را دارند، و این برنامه را مشاهده کرده‌اند کاملا مشخص است که این ادعای پوچ چیزی جز مبالغه هیجان انگیز، تحریف و جنجال آفرینی نیست.

درست مثل این می‌ماند که یک نفر دکمه‌ای پیدا کند و بعد بر اساس دستیابی به یک دکمه، تصمیم می‌گیرد حال که دکمه مجانی پیدا کرده برود و برای آن کت بدوزد. دو استاد دانشگاه واریک و ناتینگهام نیز در تحقیقات خود به چنین کشف بزرگی نایل شدند. اجازه بدهید بنده صراحتا و بدون لکنت زبان روشن بگویم که کودتای ۲۸ مرداد بر علیه دولت قانونی و مردمی دکتر محمد مصدق که توسط سیا آمریکا و همچنین بریتانیا صورت گرفت را محکوم می‌کنم. قطع دست استعماری بریتانیا از نفت ایران و سپس توطئه آمریکا و بریتانیا برای سرنگونی دولت دکتر مصدق و آغاز دیکتاتوری محمد رضا شاه پهلوی واقعیت تلخی از تاریخ سیاسی ایران است. در اینکه دولت بریتانیا نقش پررنگ و اساسی در کودتا داشته بحثی نیست. دولت آمریکا از نقش خود در این کودتای مخرب و ضد مردمی عذرخواهی رسمی کرده است. بریتانیا نیز هرگز دشمنی خود با دولت دکتر مصدق و جنبش ملی نفت را پنهان نکرده است.

بنابراین بحث بنده تحت هیچ شرایطی نباید به کم رنگ کردن یا دفاع از نقش بریتانیا و نهادهای مختلف آن در کودتای ۲۸ مرداد تعبیر شود. حقیقت تاریخی روشن است. اشکال کار از سوءاستفاده عامدانه دو پژوهشگر است که با دستیابی به یک تلگرام وزیر خارجه بریتانیا، از وان حمام سوء تعبیر خود به بیرون پریدند و فریاد زدند یافتیم! یافتیم! نقش ملکه را در کودتا یافتیم. باید عرض کنم که کانال ۴ بریتانیا یک شبکه متفاوت با بقیه شبکه‌ها است که متمایل به چپ و منتقد حاکمیت و نهادهای سنتی بریتانیا است که بعقیده من امر خوبی است. اما در مورد نکته محوری و جنجال آفرین این مستند بخصوص از نظر علمی به بیراهه رفته است.

داستان چیست؟ ماجرا از این قرار است که ساعت ۹ شب ۲۷ فوریه ۱۹۵۳ هنگام که آنتونی ایدن، وزیر امور خارجه بریتانیا سوار بر کشتی ملکه الیزابت روانه کانادا بود، پیامی به نیابت از ایشان توسط وزارت خارجه بریتانیا آمریکایی‌ها فرستاده شد. متن پیام بصراحت می‌گوید از (from) "ایدن" از (from) "ملکه الیزابت". یعنی پیغام یا محتوای تلگرام را ایدن از "ملکه الیزابت" (در حقیقت منظور کشتی ملکه الیزابت) فرستاده. وزارت امور خارج بریتانیا همواره از لقب و واژه علیاحضرت ملکه (her majesty the queen) استفاده می‌کند و نه صرفا "ملکه الیزابت". درست مثل این می‌ماند که وزارت امور خارجه ایران در مکاتبات رسمی خود با یک کشور دیگر بجای اعلیحضرت فقط بگوید محمدرضا شاه. منظور این بوده که پیام از آقای ایدن (وزیر خارجه بریتانیا) است که از (from) (کشتی) ملکه الیزابت آمده (یا فرستاده شده).

در همین برنامه به اصطلاح مستند، تلگرام دیگری نشان داده می‌شود که روز بعد (۲۸ فوریه) بیش از ۶۷ سال پیش، در ساعت ۷ و هیجده دقیقه صبح توسط وزارت خارجه بریتانیا به آمریکایی‌ها فرستاده شده. یعنی کمتر از حدود ۱۲ ساعت، وقتی مسئولین وزارت خارجه متوجه بروز سوءتفاهم احتمالی از انشاء تلگرام. بلافاصله قبل از اینکه عکس العملی دریافت کنند، در پیام متعاقب تاکید می‌کنند که جهت رفع سوءتفاهم احتمالی منظور از "ملکه الیزابت" همان کشتی ملکه الیزابت است که آقای آنتونی ایدن که مسافر آن کشتی است پیام را از (from) آن (یعنی کشتی ملکه الیزابت) فرستاده. این تصحیح بیش از ۶۷ سال پیش و در عرض ۱۲ ساعت صورت گرفته و مستند شده. هر محقق منصفی باید وقایع تاریخی را بصورتی بنگرد که اتفاق افتاده‌اند و نه بصورت گزینشی. در نتیجه محقیقن منصف باید تلگرام اول و دوم را کنار هم می‌گذاشتند و قضاوت می‌کردند.

حال بگذریم از اینکه معلوم نیست نبش قبر این موضوع بعد از بیش از ۶۷ سال ممکن است چه اهدافی را دنبال بکند. باید گفت که حداقل برای بریتانیایی‌ها این "طوفان در فنجان چای" یک مخدوش نمایی غیر علمی، جنجالی و کاذب بود. تیتر برنامه نیز جهت جذب مخاطب کاملا کاذب و نادرست بود. زیرا باید واقعیت‌های تاریخی را آنگونه که اتفاق افتادند، بررسی کنیم و از تحریف و دغلکاری تاریخی و وانمود سازی نادرست پرهیز کنیم.

عبدالستار دوشوکی
مرکز مطالعات بلوچستان ـ لندن
خرداد ۱۳۹۹
doshoki@gmail.com

منبع:پژواک ایران


عبدالستار دوشوکی

فهرست مطالب عبدالستار دوشوکی در سایت پژواک ایران 

*سخنی با علمای اهل سنت بلوچستان که برای حوادث آمریکا اشک می ریزند [2020 Jun] 
*جنجال توخالی مستند کانال ۴ و نقش ملکه بریتانیا در کودتا علیه دولت مصدق [2020 Jun] 
*چرا نظر سازمان بهداشت جهانی در مورد ماسک تغییر کرد؟  [2020 Jun] 
*قای ف م سخن، فحاشی و توهین زیبنده جنابعالی نیست [2020 Jun] 
* سقوط ژرف و خفت آور اردشیر زاهدی در مصاحبه با امید دانا  [2020 Apr] 
*سوالی از شاهزاده رضا پهلوی که همچنان بی جواب مانده [2020 Apr] 
*سناریو جعلی اما هدفمند وزارت اطلاعات با انتشار بیانیه جعلی [2020 Apr] 
*توصیه های فاجعه آمیز و نادرست سازمان جهانی بهداشت در مورد ماسک  [2020 Apr] 
*جهل مرکب شیعه و سنی از جمکران تا مکُران  [2020 Mar] 
*سخنان مولانا عبدالحمید توسط وزارت بهداشت تائید شد [2020 Mar] 
*نقدی بر نامه اساتید دانشگاه و فعالان سیاسی به دونالد ترامپ [2020 Mar] 
*حقایق ناخوشایند و تلخی که مولانا عبدالحمید عیان کر [2020 Mar] 
*راه حل نظامی برای فاجعه کرونا عقلانی و علمی نیست [2020 Mar] 
*تجاهل و ناآگاهی اکبر گنجی در مورد خطر حاد ویروس کرونا [2020 Mar] 
* قاسم سلیمانی: طلب اشک از محرومان فراموش شده جنوب استان کرمان؟  [2020 Jan] 
*علت قطع طولانی اینترنت در سیستان و بلوچستان  [2019 Dec] 
* نقدی بر رادیو فردا: حیاط خلوت اصلاح طلبان و ملی ‏مذهبی ها  [2019 Nov] 
* سکوت در جنگ نابرابر بین ملت و رژیم جابر جایز نیست  [2019 Nov] 
*چرا بعد از ٤٢ سال از هر نوع فعالیت سیاسی کناره گیری می کنم  [2019 Nov] 
*چرا و چگونه بریتانیا در برزخ برگزیت گرفتار آمد؟  [2019 Oct] 
*توهین مدیرکل شورای مدیریت گذار به ٩٩ درصد اپوزیسیون  [2019 Oct] 
*حکایت یک شهر و دو قصهء تلخ اپوزیسیون ایرانی [2019 Oct] 
*نقدی گذرا به شورای مدیریت گذار (از تصور تا توهم) [2019 Sep] 
*در نقد اتهامات مطرح شده توسط رضا علیجانی و سهم خواهی بیشتر  [2019 Aug] 
*آیا توهین به اهل سنت بخشی از باورهای مذهب شیعه است؟ [2019 May] 
*نژادپرستی مامورین سپاه بر علیه کودکان بلوچ [2019 May] 
*سقوط دیکتاتور سودان و درس هایی برای ایرانیان [2019 May] 
*بازی ماهرانه عمران خان در زمین جمهوری اسلامی [2019 Apr] 
*سقوط دیکتاتور سودان و درس‌هایی برای ایرانیان [2019 Apr] 
*استاندار بلوچستان, گرگی در لباس میش برای دریدن استان  [2019 Mar] 
*شارلاتانیسم حشمت رئیسی و بی پرنسیبی تلویزیون کانال یک [2019 Mar] 
*نقدی بر بیانیه رضا پهلوی در چهل‌سالگی حصر.. [2019 Feb] 
*نامه سرگشاده اپوزیسیون به وزیر خارجه آمریکا در مورد کنفرانس لهستان [2019 Jan] 
*آیا کوه اتحاد چپ ء جمهوریخواه موش زائید؟  [2019 Jan] 
* دفاع صادق زیباکلام از شکنجه در ایران [2019 Jan] 
* نقشه فقر استانهای کشور [2018 Dec] 
* نقش تلویزیونهای تکفیری در بمبگزاری چابهار  [2018 Dec] 
*کالبدشکافی معضل اعتیاد در سیستان و بلوچستان  [2018 Dec] 
*سخنی صادقانه با هنرمندان دلواپس بر علیه تحریم ها [2018 Nov] 
*گروگانگیری جیش العدل و دروغپردازی خبرگزاری جمهوری اسلامی  [2018 Oct] 
*سیاست “نسل کشی فرهنگی” عامدانه جمهوری اسلامی در بلوچستان [2018 Oct] 
*کشتار اهواز و عکس العمل سردرگم سازمانهای اتنیکی ایران [2018 Sep] 
* بندر چابهار تا یک ماه آینده به هند واگذار می‌شود [2018 Sep] 
*نامه سرگشاده به مولوی عبدالحمید در مورد ضرورت اجرای شریعت اسلام [2018 Aug] 
*حضور «استقلال طلبان» و «فدرالیست ها» در کنگره ملی ایرانیان در ساختمان کنگره آمریکا | [2018 Jun] 
*نقدی بر نوشته دکتر علیرضا نوری‌زاده و کنفرانس واشنگتن، عبدالستار دوشوکی [2018 Jun] 
*دلیل دشمنی و اتهام زنی اصلاح طلبان برعلیه اپوزیسیون چیست؟  [2018 Jun] 
*موضوع: توهین یک استاد دانشگاه به بلوچها و تظاهرات اعتراضی مردم  [2018 May] 
* سیاست دوگانه دولت در قبال بی آبی در سیستان و بلوچستان  [2018 May] 
*مطلبی در مورد ادعای اولیه و سپس تکذیب صادق زیبا کلام  [2018 May] 
* ارتش آزاد سوریه یا سربازان پیاده نظام ترکیه؟ [2018 Jan] 
*نباید شعارهای ملت را به نفع سلطنت مصادره یا تحریف کرد [2018 Jan] 
* حمایت صریح و تمام قد مولوی عبدالحمید (رهبر اهل سنت ایران) از تجمعات اعتراضی مردم [2018 Jan] 
* توهین نادرست اصلاح‌طلبان به مردم عاصی و معترض ایران [2017 Dec] 
* مهستان یا کودکستان بزرگسالان «خبرگان رهبری سکولارها»  [2017 Dec] 
*ایران: ملتی پریشان و سرگردان بین پاسارگاد و کربلای معلی [2017 Nov] 
* آی ملت، به داد ما برسید [2017 Sep] 
*نامه مولوی عبدالحمید و جواب آیت‌الله خامنه‌ای [2017 Sep] 
*چرا از سخنان حسن روحانی باید حمایت کرد [2017 Jul] 
*طرح توسعه سواحل مکران یا نابودی بلوچستان؟ [2017 Jul] 
*شکست مفتضحانه اپوزیسیون در انتخابات  [2017 May] 
*چرا اهل سنت و اقوام نباید به روحانی رای بدهند [2017 May] 
*چرا در ایران روز جهانی زبان مادری جشن گرفته نمی شود؟  [2017 Feb] 
*بلوچها بعنوان اجنبی از حق اجاره منزل در بیدخون عسلویه محروم شدند [2016 Dec] 
*دلیل مخالفت با فراکسیون اقوام در مجلس چیست؟ [2016 Nov] 
*چرا بلوچها با امکانات و شرایط ۱۰۰ سال قبل زندگی می‌کنند؟ [2016 Oct] 
*رفراندوم بریتانیا و رای خروج از اتحادیه اروپا  [2016 Jun] 
*نظر زیگموند فروید در مورد حسام‌الدین آشنا مشاور روحانی [2016 Apr] 
*سفر بی ثمر رئیس جمهور به پاکستان  [2016 Mar] 
*مهندسی گسترده در انتخابات زاهدان [2016 Feb] 
*سخنی کوتاه با معاون رئیس جمهور در مورد اعدام مردان یک روستا [2016 Feb] 
*پایان دوران حسینعلی شهریاری در زاهدان و بهارستان [2016 Feb] 
*چرا باید انتخابات را تحریم و حامیان آن را نفی کرد؟ [2016 Feb] 
*چرا هموطنان در مقابل «رنج بلوچستان» بی تفاوت هستند؟ [2015 Dec] 
*رانتخواری بیسابقه وزیر صنعت در پروژه های منطقه آزاد چابهار [2015 Sep] 
*چرا توافق هسته ای به سود منافع استراتژیک ملت ایران است؟ [2015 Jul] 
*جام زهر هسته ای با نرمشی واقع بینانه [2015 Apr] 
*روز جهانی زبان مادری: فارسی را پاس بداریم بقیه زبانها را زاپاس [2015 Feb] 
*ترسیم فقر مطلق مردم بلوچستان در آغاز «دهه زجر» [2015 Jan] 
*بی‌اطلاعی يا تبليغات سوء بر عليه بلوچ‌ها؟ [2014 Dec] 
*هویت ایرانی به روایت دکتر عطاالله مهاجرانی [2014 Dec] 
*فتوای جدید جبهه ملی: تشیع از ارکان مهم ملیت ایرانی است [2014 Nov] 
* روشنفکر ایرانی به روایت مسعود بهنود؟  [2014 Nov] 
*نقدی بر عملکرد صدا و سیما، آیا بلوچ ایرانی نیست؟ [2014 Sep] 
*بلوچ ها و روز جهانی قربانیان ناپدید شدن های اجباری [2014 Aug] 
*احتمال تجزیه عراق، سوریه، پاکستان و افغانستان و عواقب آن برای ایران [2014 Jun] 
*نقدی بر عملکرد و اهداف درازمدت بخش فارسی بی بی سی و صدای آمریکا [2012 Dec] 
*نقدی بر فرهنگ بهتان و بدعت گذاری [2011 Oct] 
*سکولاریسم نو ! نواختن شیپور از سر گشاد آن [2011 Sep] 
*به یاد مـاشـاءالله بــامـری موسقی‌دان بلوچ که امروز به خاک سپرده شد [2011 Jul] 
*پروژه الماس فریب، درس آموزنده ای برای اپوزیسیون [2011 Jun] 
*در ذهـن بمبگذار انتحاری بلوچ چه میگذرد؟ [2011 May] 
*آمدند، نشستند و گفتند و رفتند ! [2011 Apr] 
*اعدام ۱۱ بلوچ و انتقامجویی جمهوری اسلامی از بمبگزاری چابهار [2010 Dec] 
*کشتار چابهار توسط جندالله وعکس‌العمل بلوچ‌ها [2010 Dec] 
*حقایق زندگی عبدالمالک ریگی از صعود تا سقوط  [2010 Jun] 
*نقدی برمنشور جنبش سبز و موضع اپـوزیـسـیـون سـکولار برونمرزی [2010 Jun] 
*فتواي تكان دهنده شيخ در مورد صدها ميليون مسلمان سنی مذهب [2009 Feb]