انهدام تونل‌هایی که سپاه برای مرکز تحقیقات دفاعی سوریه ساخته بود
بابک تقوایی

برخلاف حمله ۲۰ فروردین، در حمله روز جمعه نیروی هوایی اسرائیل به مصیاف، نیروی پدافند هوایی ارتش عربی سوریه در آماده‌باش کامل به سر می‌برد و به همین دلیل موفق شد شمار قابل‌توجهی از موشک‌های هوابه‌سطح شلیکی از جنگنده‌های اسرائیلی را منهدم کند اما نتوانست مانع از موفقیت این حمله هوایی شود. در نتیجه درگیری سامانه‌های پدافندی سوری با جنگنده‌های اسرائیلی، این جنگنده‌ها با استفاده از موشک‌های کروز دلیله شماری از آن‌ها را هدف قرار دادند و در نتیجه پنج افسر نیروی پدافند ارتش عربی سوریه را کشتند. در این گزارش، به بررسی این حمله هوایی و مراحل آن می‌پردازیم.
هدف از ساخت تاسیسات زیرزمینی در مصیاف چه بود؟

نخستین حمله نیروی هوایی اسرائیل به تاسیسات موشک‌سازی مصیاف در تاریخ ۱۹ شهریور ۱۳۹۶ صورت گرفت. در جریان آن حمله، یک مرکز ساخت و مونتاژ موشک‌های بالیستیک در چهار کیلومتری شمال شرق مصیاف هدف موشک‌های کروز دلیله قرار گرفت و ۹ سوله، یعنی حدود ۵۰ درصد از تاسیسات این مرکز، با استفاده از حداقل ۱۰ موشک کروز منهدم شدند. پس از آن، یگان‌های مهندسی اعزامی از طرف سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ساخت تاسیساتی زیرزمینی در نزدیکی آن مرکز را آغاز کردند.

هدف از ساخت تاسیسات زیرزمینی در تاسیسات موشک‌سازی مصیاف محافظت از دست‌کم بخشی از تاسیساتی بود که همواره در معرض خطر حملات هوایی اسرائیل قرار دارند. با قراردادن این تاسیسات در زیر کوه‌های غرب مصیاف می‌شد از آن‌ها در برابر حملات هوایی اسرائیل محافظت کرد؛ اما دیری نپایید که نیروی هوایی اسرائیل پس از کشف عملیات ساخت‌وساز در زیر یکی از کوه‌های منطقه، در تاریخ ۱۳ شهریور ۱۳۹۷ به آن‌ها حمله کرد و در نتیجه آن، یک سازه که روی ورودی این تونل‌ها قرار داشت هدف اصابت موشک‌های هوابه‌سطح قرار گرفت. این حمله هوایی تنها توانست این سازه را تخریب و ورودی این تونل‌ها را به‌وضوح به نمایش بگذارد اما به داخل این تاسیسات آسیبی نرسید.

پس از آن دیری نپایید که سازه پنهان‌کننده عملیات ساخت‌وساز زیرزمینی و همچنین ورودی تونل‌ها بار دیگر روی آن‌ها ساخته و روند ساخت‌وساز این تاسیسات زیرزمینی از سر گرفته شد. با وجود آنکه نیروی هوایی اسرائیل چهار بار دیگر به مصیاف حمله کرد، همچنان به این تاسیسات آسیبی نرسید. امری که می‌تواند ناشی از دشواری هدف گرفتن آن به علت موقعیت جغرافیایی محل ورودی تونل‌های این تاسیسات زیرزمینی باشد.

ورودی این تاسیسات زیرزمینی روی دامنه کوه و درون دره‌ای واقع در جنوب غرب شهر مصیاف قرار دارد. امکان هدف قرار دادن آن‌ها با موشک کروز دلیله به‌راحتی وجود دارد؛ موشکی که با برنامه‌ریزی در سامانه ناوبری، می‌توان امکان پرواز آن در مناطق کوهستانی و داخل دره‌های شمال لبنان و غرب سوریه را ممکن کرد؛ اما سر جنگی ۱۸۷ کیلوگرمی این موشک نمی‌تواند سازه پوشاننده آن را کاملا تخریب کند. بنابراین برای این هدف به استفاده از یک یا چند موشک هوا به سطح با سر جنگی بزرگ‌تر یا یک یا چند بمب قدرتمند نیاز است.

احتمال آن وجود دارد که جنگنده‌های شرکت‌کننده در این عملیات با استفاده از موشک‌های هوابه‌سطح پاپ آی (PopEye) که دارای سر جنگی قدرتمند ۳۴۰ تا ۳۶۰ کیلوگرمی‌اند، این تاسیسات را هدف قرار داده باشند. اگر به جای بمب از چنین موشکی استفاده شده باشد، جنگنده‌های شرکت‌کننده در عملیات باید در فاصله ۷۸ کیلومتری از هدف و از زاویه و ارتفاع مناسب موشک خود را شلیک کرده باشند. همچنین پس از شلیک موشک باید در ارتفاعی که ناوبر در کابین عقب جنگنده بتواند با سامانه ارتباطی با موشک ارتباط برقرار کند پرواز کنند. افسر ناوبر در کابین عقب جنگنده می‌تواند در فاز نهایی برخورد موشک به سازه، سمت و جهت آن را در صورت نیاز اصلاح کند. این امر از طریق دوربین فروسرخ تعبیه‌شده روی دماغه موشک ممکن است.

انهدام و سرکوب پدافند هوایی سوریه در جریان حمله به مصیاف

به دلیل اجرای رزمایش یک ماهه نیروی دفاعی اسرائیل به نام ارابه‌های آتش (Chariots of Fire) با هدف شبیه‌سازی یک جنگ تمام‌عیار با ایران و نیروهای نیابتی سپاه قدس، نیروی پدافند هوایی ارتش عربی سوریه در آماده‌باش کامل قرار داشت. نیروهای مسلح سوریه حمله هوایی به اقصی نقاط سوریه به‌خصوص تاسیسات مراکز تحقیقات، توسعه و ساخت موشک‌های بالیستیک و سایر تسلیحات سوریه در منطقه مصیاف را پیش‌بینی می‌کردند.

در سال‌های اخیر، سامانه‌های پدافند موشکی سوریه تنها توانست در یک مورد و آن هم در تاریخ ۲۱ بهمن ۱۳۹۸ به یک فروند جنگنده اف-۱۶ آی سوفا به شماره ۸۶۸ از اسکادران ۲۰۱ نیروی هوایی اسرائیل آسیب برساند. به همین دلیل، نیروی هوایی اسرائیل عملیات سرکوب یا انهدام پدافند سوریه را پیش و در حین عملیات‌ هوایی خود در خاک سوریه با جدیت بسیار اجرا کرد.

در جریان این عملیات‌ها، ناوبرهای جنگنده‌های ضربتی شرکت‌کننده در حملات هوایی اعم از اف-۱۵ آی‌رآم (F-15I Ra’am) و اف-۱۵ آی سوفا (F-16I Sufa) با استفاده از سامانه‌های جنگال (جنگ الکترونیک) تعبیه‌شده روی جنگنده‌هایشان خود را در برابر موشک‌های هدایت فعال و نیمه‌فعال راداری پدافندی و هوا‌به‌هوا مصون می‌کنند. بنابراین این جنگنده‌ها در برابر خطر موشک‌های زمین به هوای برد متوسط چون اِس-۱۲۵ پچورا-۲ام (S-125 Pechora-2M) و بوک ام۲ئی (Buk M2E) و بردبلند چون اِس-۲۰۰ وی‌ئی (S-200VE) و اس-۳۰۰ پی‌ام۲ (S-300PM-2) سوریه در امان‌اند. اما بازهم در صورت پرواز در ارتفاع پست، در برابر سامانه‌های پدافندی کوتاه‌بردی چون پنتسیر اِس۱ئی و نمونه پیشرفته‌تر آن چون اِس۲ئی آسیب‌پذیرند.

جنگنده‌های اسرائیلی معمولا موشک‌های هوا‌به‌سطح و کروز خود را از شمال لبنان و خارج از برد سامانه‌های پدافندی ارتفاع پست و بردکوتاه پانتسیر شلیک می‌کنند و به همین دلیل از گزند پانتسیرها در امان‌اند. اما از آنجا که این سامانه‌ها بیشتر برای مقابله با موشک‌های کروز و تسلیحات نقطه‌زن هواپرتاب استفاده می‌‌شوند، لذا می‌توانند موشک‌های شلیک‌شده جنگنده‌های اسرائیلی را منهدم کنند و مانع از برخوردشان به هدف شوند.

به دلیل آنکه سامانه‌های پانتسیر می‌توانند مانعی جدی در برابر حملات هوایی اسرائیل باشند، در صورت مشاهده آن‌ها در منطقه عملیات در جریان فاز سرکوب یا انهدام پدافند هوایی ارتش عربی سوریه، همواره با استفاده از نوعی موشک کروز دلیله مجهز به دوربین فروسرخ در دماغه‌ آن منهدم می‌شوند. نخست آنکه با شلیک موشک‌های کروز مشقی یا هدف، موقعیت سامانه‌های پدافندی پانتسیر کشف‌ می‌شود و پس از آنکه این سامانه‌ها تمام یا بخشی از ۱۲ موشک ۵۷ئی۶ یا نمونه بردبلند آن یعنی ۵۷ئی۶ئی خود را برای انهدام اهداف پرنده کاذب یا موشک‌های واقعی تلف کردند، در نهایت نیروی هوایی اسرائیل آن‌ها را با استفاده از یک موشک کروز دلیله منهدم می‌کند.

این امر در جریان حمله هوایی روز جمعه رخ داد و در مجاورت روستایی به نام السويده در پنج کیلومتری جنوب شرق ورودی تاسیسات زیرزمینی مرکز تحقیقات و توسعه مصیاف، یک سامانه پدافند موشکی پانتسیر اِس۲ئی نیروی پدافند ارتش عربی سوریه با یک موشک کروز دلیله اسرائیلی منهدم شد و سه نفر خدمه این سامانه کشته شدند. همچنین شماری دیگر از این موشک‌های کروز برای از کار انداختن یا انهدام سامانه‌های پدافندی دیگر در منطقه شلیک شدند که به مرگ دو افسر دیگر پدافندی ارتش عربی سوریه منجر شد.

برای نگارنده مشخص نیست آیا نیروی هوایی اسرائیل قصد انهدام دیگر تاسیسات مجموعه کارخانه‌ها و مراکز تحقیقات و توسعه تسلیحات سوریه در منطقه مصیاف را داشت یا خیر اما آنچه مشخص است این نیرو دست‌کم توانست ورودی تاسیسات زیرزمینی آن را با موفقیت هدف قرار دهد؛ تاسیساتی که رژیم جمهوری اسلامی ایران میلیون‌ها دلار بودجه برای ساخت آن‌ها در سوریه هزینه کرد و حالا در حمله هوایی اسرائیل به‌شدت آسیب‌دیده‌اند؛ آسیبی که به‌طور قطع به صرف مبالغ هنگفت دیگری برای بازسازی‌ دوباره آن‌ها در آینده منتهی خواهد شد.

منبع:ایندیپندنت


فهرست مطالب بابک تقوایی در سایت پژواک ایران 

*انهدام تونل‌هایی که سپاه برای مرکز تحقیقات دفاعی سوریه ساخته بود [2022 May] 
*دستگیری اعضای سپاه توسط نیروی دلتا ارتش آمریکا در عراق [2022 Apr] 
*رژه نیروی هوایی ارتش تنها با پنج فروند جنگنده! [2022 Apr] 
*انهدام مسکوا؛ ضربه‌ای سنگین به نیروی دریایی روسیه [2022 Apr] 
*چرا خلبانان جنگنده‌ای که در تبریز سقوط کرد بیرون نپریدند؟ [2022 Feb] 
*تلاش ترکیه برای بهبود روابط با اسرائیل از راه نمایش دشمنی با رژیم جمهوری اسلامی ایران  [2022 Feb] 
*چرا و چگونه پهپادهای آمریکایی قاسم سلیمانی را شکار کردند؟  [2022 Jan] 
*آیا نیروی هوایی ارتش ایران صاحب جنگنده های فوق پیشرفته سوخو-۳۵ مصری خواهد شد؟ [2021 Dec] 
*تضعیف سه‌برابری توان رزمی ارتش ایران در نتیجه چپاول بودجه توسط سپاه [2021 Dec] 
*چرا خمینی و خلخالی از شهریار شفیق وحشت داشتند و دستور ترور او را صادر کردند؟ [2021 Dec] 
* بسته‌های برنج ایرانی یا محموله سلاح، اسرائیل چه چیزی را در لاذقیه منهدم کرد؟ [2021 Dec] 
*اشباح ۵۳ساله نیروی هوایی ارتش در رزمایش ذوالفقار ۱۴۰۰ [2021 Dec] 
*تازه‌ترین نمونه استفاده جمهوری اسلامی از اخبار جعلی برای بی‌اعتبار کردن منتقدان [2021 Nov] 
*خرید مخفیانهٔ هواپیماهای تشریفاتی توسط شرکت وابسته به خامنه‌ای [2021 Aug] 
*چگونه سپاه پاسداران در پوشش حمل مسافر هواپیماهای ترابری‌اش را افزایش می‌دهد؟  [2021 Aug] 
*چرا خبر بمبگذاری در پارک ملت تهران جهت انهدام یک ساختمان دولتی ساختگی بود؟ [2021 Jul] 
*نیروی هوایی ارتش؛ یاری‌رسان قربانیان بی‌آبی یا سرکوبگر آنها؟ [2021 Jul] 
*سپاه بار دیگر به یک هدف اشتباه حمله کرد  [2021 Jul] 
*فرماندهان معتمد خامنه‌ای چگونه نیروی دریایی ارتش را به ورطه نابودی کشانده‌اند؟ [2021 Jun] 
*صندلی‌های پران غیر استاندارد جان دو خلبان دیگر نیروی هوایی ارتش را گرفت  [2021 Jun] 
*بمب‌هایی که بنا بود تاسیسات اتمی ایران را هدف قرار دهند، تونل‌های حماس را منهدم می‌کنند! [2021 May] 
*دلیل قدرت‌نمایی نیروی دریایی سپاه و ارتش برای نیروی دریایی آمریکا  [2021 May] 
*آندره میلن، نظریه پرداز توطئه کیست و ادعای او در رابطه با پرواز 752 اوکراینی چقدر صحیح است؟ [2021 Apr] 
*چه بلایی بر سر بویینگ ۷۳۷ ارمنی حین عبور بر فراز ایران آمده است؟  [2021 Feb] 
*چگونه جمهوری اسلامی بال‌های «هما» را شکست؟  [2021 Feb] 
*حمله راکتی «شبه‌نظامیان وابسته به سپاه قدس» به محل استقرار نیروهای آمریکایی [2021 Feb] 
*چگونه میراث شاه در جنگ با عراق از آسمان ایران محافظت کرد  [2021 Feb] 
*چگونه سپاه اف-۱۴ نیروی هوایی ارتش را به اشتباه ساقط کرد  [2021 Jan] 
*حمله به تاسیسات ساخت راکت سپاه و کتائب حزب‌الله در جرف الصخر  [2021 Jan] 
* محافظان گمنام وطن و مدافعان پرآوازۀ حرم  [2020 Oct] 
*آذربایجان و تهدید منافع ملی ایران در دریای خزر [2020 Oct] 
*آیا پهپادهای سپاه می‌توانند ناوگان دریایی آمریکا را تهدید کنند؟ [2020 Sep] 
*عملکرد فرماندهان سپاه در جنگ؛ بی‌تجربه و ناتوان اما پرادعا  [2020 Sep] 
*انتقام و کمان-۹۹، پاسخی غافلگیرکننده به دیکتاتور بغداد [2020 Sep] 
*ادعای دروغ مدیران دفاعی جمهوری اسلامی با اعتراض شرکت نظامی روسی روبه‌رو شد [2020 Sep] 
*تخریب نمادهای عقاب در پایگاه‌های نیروی هوایی ارتش [2020 Aug] 
*سبقت کشورها برای کمک‌رسانی به لبنان؛ سهم ایران چقدر است؟ [2020 Aug] 
*جزئیات جدید از حمله اسرائیل به انبار تسلیحات سپاه قدس در فرودگاه دمشق  [2020 Jul] 
*پشت پرده پنهان‌کاری جمهوری اسلامی در باره انفجار نطنز [2020 Jul] 
*انفجار در قلبِ صنایع موشکی ایران در خجیر  [2020 Jun] 
*نقش‌آفرینی پایگاه شکاری نوژه همدان در جنگ لیبی  [2020 Jun] 
*رازهای ناگفته از سانحه شناور کنارک، فاجعه‌ای در خفا  [2020 May] 
*هواپیماهای تشریفاتی ماهان در خدمت فرماندهان سپاه قدس  [2020 Apr] 
*جنگنده‌های آمریکایی که در حمله احتمالی به سپاه شرکت می‌کنند  [2020 Apr] 
*هدایای چندین میلیون دلاری ماهان به صنعت هوایی ونزوئلا و سوریه  [2020 Mar] 
*هما در آستانه صعود یا در حال سقوط؟ [2016 Oct]