تازه‌ترین نمونه استفاده جمهوری اسلامی از اخبار جعلی برای بی‌اعتبار کردن منتقدان
بابک تقوایی

jali_112221.jpg
شبکه‌های اجتماعی یکی از مهم‌ترین ابزارهای ارتباطی بین خبرنگاران رسانه‌های مستقل در خارج از ایران با جامعه داخل کشور است. اخبار و اطلاعات در زمینه‌های مختلف سیاسی و اجتماعی همواره از این طریق به این خبرنگاران منتقل و متعاقباً در رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از ایران منعکس می‌شود. این امر برای دستگاه‌های اطلاعاتی و امنیتی رژیم جمهوری اسلامی پوشیده نمانده و راهکارهایی را جهت مقابله با آن اتخاذ کرده‌اند.
بسیاری از خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای خارج از کشور قابلیت راستی‌آزمایی اخبار و اطلاعات دریافتی خود را از طریق منابع دیگر خود در ایران دارند، اما هستند کسانی که به علت ناآشنایی با اصول خبرنگاری و یا تلاش برای خبررسانی سریع دست به انتشار اخباری جعلی می‌زنند.
این مسئله فرصتی را برای ارگان‌های امنیتی چون سازمان اطلاعات سپاه و وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی فراهم کرده تا با ارسال اخباری جعلی که در حوزه تخصصی خبرنگار یا رسانه موردنظر است، از اعتبار آن‌ها نزد جامعه و یا رسانه‌ای که با آن همکاری دارند، بکاهند.
 
تازه‌ترین نمونه
روز ۲۰ آبان ۱۴۰۰، برخی رسانه‌های فارسی‌زبان و پیرو آن شماری از رسانه‌های عربی کشورهای حاشیه خلیج فارس اخباری مبنی بر حمله سایبری اسرائیل به پایگاه سوم شکاری نیروی هوایی ارتش منتشر کردند. آن‌ها مدعی شدند که این حمله سایبری باعث از کار افتادن سامانه‌های هدایتی جنگنده‌های این پایگاه شده بود.
پیشتر در روز ۱۸ آبان، این خبر برای نگارنده و پس از آن شماری از خبرنگاران مستقل و منتقد خارج از ایران ارسال شده بود که عمدتاً با توجه به عدم امکان راستی‌آزمایی خبر و یا پی بردن به غیرواقعی بودن آن از انتشار آن خودداری کرده بودند.
خبر جعلی حمله سایبری اسرائیل به پایگاه سوم شکاری نیروی هوایی ارتش ایران
نگارنده این مطلب در طول فعالیت رسانه‌ای خود در فراسوی مرزها بارها با اخبار جعلی‌ای مواجه شده که به‌طور اختصاصی در اختیارش قرار گرفته است. اخباری ساخته‌شده توسط ارگان‌های امنیتی و اطلاعاتی که انتشار آن‌ها توسط وی می‌توانست نه تنها اعتبار خوش بلکه اعتبار رسانه‌هایش را نیز کاهش دهد.
صبح روز ۱۸ آبان ۱۴۰۰، نگارنده پیامی خصوصی از چند کاربر ناشناس در شبکه‌های اجتماعی دریافت کرد که حاوی خبری درباره یک حمله سایبری توسط اسرائیل به پایگاه سوم شکاری بود. در این گزارش ادعا شده بود که هکرهای اسرائیلی از طریق نفوذ به دوربین‌های نظارتی این پایگاه موفق به مختل کردن سامانه هدایت جنگنده‌های اف-۴ئی فانتوم ۲ آن شدند. جنگنده‌هایی که که این گزارش ادعا می‌کرد، در راه رزمایش ذوالفقار ۱۴۰۰ در جنوب شرق ایران بودند.
از آن‌جا که سامانه هدایت جنگنده اف-۴ فانتوم ۲ از نوع مکانیکی و پشتیبانی‌شده توسط سامانه هیدرولیک است و فاقد هرگونه کامپیوتر، امکان تحت‌تأثیر قرار دادن آن با یک حمله سایبری غیرممکن است. همچنین از آن‌جا که هک دوربین‌های نظارتی یک پایگاه نظامی نمی‌تواند امکان دسترسی هکر‌ها به جنگنده‌های آن پایگاه را که فاقد ارتباط فیزیکی و سایبری با این سامانه‌ها هستند فراهم کند، به‌طور قطع این خبر ساختگی بوده است.
 
انتشار این خبر ساختگی در بازه زمانی کنونی بی‌ارتباط با نبرد سایبری بین ایران و اسرائیل نیست. در هفته‌های گذشته گروه‌های هکری وابسته به دولت اسرائیل موفق به انجام حملات سایبری به برخی زیرساخت‌های غیرنظامی ایران شده‌اند. از حمله به سامانه هوشمند سوخت کشور که منجر به توقف فعالیت ۴۲۰۰ پمپ بنزین در سراسر کشور شد تا حمله‌ای که پیشتر به شبکه قطار‌های بین شهری شرکت راه‌آهن ایران صورت گرفته بود.
در پاسخ به آن‌ها هکرهای وابسته به فرماندهی پدافند سایبری سپاه پاسداران نیز تحت عنوان گروه هکری «عصای موسی» دست به حملاتی به وب‌سایت‌های شرکت‌های مهم اسرائیلی زدند و همچنین اطلاعات محرمانه درباره برخی از پرسنل نیروی دفاعی اسرائیل را منتشر کردند.
انتشار اخبار موفقیت حملات سایبری هکرهای اسرائیلی به برخی زیرساخت‌های ایران توسط رسانه‌های اسرائیلی و همچنین مستقل فارسی‌زبان در خارج از ایران برای برخی از مقامات جمهوری اسلامی ناراحت‌کننده است. برای مثال پس از حمله موفقیت‌آمیز به شبکه هوشمند سوخت کشور، احمد وحیدی، وزیر کشور، ابتدا صحت اخبار مربوط به آن را رد و تلاش کرد علت اختلال در شبکه سوخت را نقص فنی اعلام کند.
این احتمال وجود دارد که ارگان‌های امنیتی با ساخت و انتشار اخبار جعلی در مورد حملات سایبری اسرائیل به ایران در تلاش جهت بی‌اعتماد کردن جامعه به اخباری مشابه در آینده باشند. همچنین این مسئله به بی‌اعتمادسازی رسانه‌ها و خبرنگاران مستقل نسبت به اخبار واقعی حملات سایبری اسرائیل به ایران نیز کمک می‌کند.
سابقه ارسال اخبار جعلی به رسانه‌های منتقد
قدمت ارسال اخبار جعلی به رسانه‌های خارج از ایران و تکذیب این اخبار توسط ارگان امنیتی ارسال‌کننده دست‌کم به سال‌های آغازین دهه ۱۳۸۰ خورشیدی به‌خصوص پس از اعتراضات دانشجویی تابستان ۱۳۸۲ بازمی‌گردد. ارسال این اخبار جعلی اهداف مختلفی را دنبال می‌کرد که مهمترین آن‌ها بی‌اعتمادسازی مخاطبان رسانه‌های سیاسی مخالف رژیم جمهوری اسلامی نسبت به اخبار منتشرشده توسط آن‌ها بود.
ارسال اخبار جعلی و متعاقباً تکذیب آن‌ها توسط توسط ارگان‌های امنیتی پس از انتشار در رسانه‌های منتقد و مخالف جمهوری اسلامی پس از انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۳۸۸ و اعتراضات عمومی به نتایج آن دوچندان شد. به دنبال قتل برخی معترضان به نتیجه انتخابات توسط ارگان‌های امنیتی چون نیروی انتظامی، سپاه پاسداران و نیروهای بسیج، تصاویر و فیلم‌های مربوط توسط رسانه‌های مستقل و مخالف رژیم جمهوری اسلامی منتشر شد و پیامدهای منفی سیاسی در عرصه بین‌المللی برای این رژیم به همراه داشت.
ارسال اخبار مربوط به کشتار خشونت‌آمیز معترضین از داخل ایران به رسانه‌های مخالف و مستقل سبب شد تا ارگان‌های امنیتی با ساخت اخبار جعلی در این موارد و سپس تکذیب آن‌ها سعی کنند اعتماد مخاطبان این رسانه‌ها را به این‌گونه اخبار کاهش دهند. این روند در سال‌های اخیر نیز ادامه یافته و حتی در جریان کشتار معترضان به گرانی سوخت در آبان ۹۸ هم تکرار شد.
این امر از طریق حساب‌های توئیتری ناشناس و به‌ظاهر مخالف رژیم جمهوری اسلامی صورت گرفت. این حساب‌های توییتری تصاویر افرادی را که در قید حیات بودند به‌عنوان کشته‌های اعتراضات ضدحکومتی در کنار تصاویر کشته‌های واقعی منتشر کردند. متعاقباً به‌دنبال انتشار این تصاویر توسط برخی از رسانه‌های مخالف جمهوری اسلامی در خارج از کشور، رسانه‌های حکومتی با فرد یا افرادی که تصاویر آن‌ها به‌عنوان کشته‌های اعتراضات منتشر شده بود مصاحبه کردند.
از این طریق ارگان‌های امنیتی در تلاش بودند اخبار قتل صدها معترض را غیرواقعی نشان دهند و یا دست‌کم اعتماد عمومی به این‌گونه اخبار را کاهش دهند.

منبع:رادیو فردا


فهرست مطالب بابک تقوایی در سایت پژواک ایران 

*اشباح ۵۳ساله نیروی هوایی ارتش در رزمایش ذوالفقار ۱۴۰۰ [2021 Dec] 
*تازه‌ترین نمونه استفاده جمهوری اسلامی از اخبار جعلی برای بی‌اعتبار کردن منتقدان [2021 Nov] 
*خرید مخفیانهٔ هواپیماهای تشریفاتی توسط شرکت وابسته به خامنه‌ای [2021 Aug] 
*چگونه سپاه پاسداران در پوشش حمل مسافر هواپیماهای ترابری‌اش را افزایش می‌دهد؟  [2021 Aug] 
*چرا خبر بمبگذاری در پارک ملت تهران جهت انهدام یک ساختمان دولتی ساختگی بود؟ [2021 Jul] 
*نیروی هوایی ارتش؛ یاری‌رسان قربانیان بی‌آبی یا سرکوبگر آنها؟ [2021 Jul] 
*سپاه بار دیگر به یک هدف اشتباه حمله کرد  [2021 Jul] 
*فرماندهان معتمد خامنه‌ای چگونه نیروی دریایی ارتش را به ورطه نابودی کشانده‌اند؟ [2021 Jun] 
*صندلی‌های پران غیر استاندارد جان دو خلبان دیگر نیروی هوایی ارتش را گرفت  [2021 Jun] 
*بمب‌هایی که بنا بود تاسیسات اتمی ایران را هدف قرار دهند، تونل‌های حماس را منهدم می‌کنند! [2021 May] 
*دلیل قدرت‌نمایی نیروی دریایی سپاه و ارتش برای نیروی دریایی آمریکا  [2021 May] 
*آندره میلن، نظریه پرداز توطئه کیست و ادعای او در رابطه با پرواز 752 اوکراینی چقدر صحیح است؟ [2021 Apr] 
*چه بلایی بر سر بویینگ ۷۳۷ ارمنی حین عبور بر فراز ایران آمده است؟  [2021 Feb] 
*چگونه جمهوری اسلامی بال‌های «هما» را شکست؟  [2021 Feb] 
*حمله راکتی «شبه‌نظامیان وابسته به سپاه قدس» به محل استقرار نیروهای آمریکایی [2021 Feb] 
*چگونه میراث شاه در جنگ با عراق از آسمان ایران محافظت کرد  [2021 Feb] 
*چگونه سپاه اف-۱۴ نیروی هوایی ارتش را به اشتباه ساقط کرد  [2021 Jan] 
*حمله به تاسیسات ساخت راکت سپاه و کتائب حزب‌الله در جرف الصخر  [2021 Jan] 
* محافظان گمنام وطن و مدافعان پرآوازۀ حرم  [2020 Oct] 
*آذربایجان و تهدید منافع ملی ایران در دریای خزر [2020 Oct] 
*آیا پهپادهای سپاه می‌توانند ناوگان دریایی آمریکا را تهدید کنند؟ [2020 Sep] 
*عملکرد فرماندهان سپاه در جنگ؛ بی‌تجربه و ناتوان اما پرادعا  [2020 Sep] 
*انتقام و کمان-۹۹، پاسخی غافلگیرکننده به دیکتاتور بغداد [2020 Sep] 
*ادعای دروغ مدیران دفاعی جمهوری اسلامی با اعتراض شرکت نظامی روسی روبه‌رو شد [2020 Sep] 
*تخریب نمادهای عقاب در پایگاه‌های نیروی هوایی ارتش [2020 Aug] 
*سبقت کشورها برای کمک‌رسانی به لبنان؛ سهم ایران چقدر است؟ [2020 Aug] 
*جزئیات جدید از حمله اسرائیل به انبار تسلیحات سپاه قدس در فرودگاه دمشق  [2020 Jul] 
*پشت پرده پنهان‌کاری جمهوری اسلامی در باره انفجار نطنز [2020 Jul] 
*انفجار در قلبِ صنایع موشکی ایران در خجیر  [2020 Jun] 
*نقش‌آفرینی پایگاه شکاری نوژه همدان در جنگ لیبی  [2020 Jun] 
*رازهای ناگفته از سانحه شناور کنارک، فاجعه‌ای در خفا  [2020 May] 
*هواپیماهای تشریفاتی ماهان در خدمت فرماندهان سپاه قدس  [2020 Apr] 
*جنگنده‌های آمریکایی که در حمله احتمالی به سپاه شرکت می‌کنند  [2020 Apr] 
*هدایای چندین میلیون دلاری ماهان به صنعت هوایی ونزوئلا و سوریه  [2020 Mar] 
*هما در آستانه صعود یا در حال سقوط؟ [2016 Oct]