تلاش میانجی‌ها برای جلوگیری از جنگ؛ «جی‌دی ونس برای محسن رضایی نامه فرستاده است»
رسانه‌های آمریکایی روز چهارشنبه ششم آبان گزارش دادند با افزایش احتمال ازسرگیری دور جدید حملات آمریکا به ایران، کشورهای منطقه تلاش‌ها برای رسیدن به توافقی دیپلماتیک میان واشینگتن و تهران را شدت داده‌اند.
از سوی دیگر روزنامه وال استریت جورنال شامگاه همین روز به وقت تهران به نقل از مقام‌های آمریکایی و افراد آگاه به موضوع نوشت جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، برای احیای مذاکرات صلح با دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی وارد تعامل شده است.
بر اساس اظهارات این منابع، ونس نامه‌ای به محسن رضایی ارسال کرده است. رضایی که بعد از محمدباقر ذوالقدر دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران شد، پیشتر طولانی‌ترین دوره فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را بر عهده داشته است.
آقای ونس در جریان چند دور گفت‌وگوها بین واشینگتن و تهران بعد از جنگ ۴۰ روزه برای رسیدن به توافق پایان درگیری‌ها، مذاکره‌کننده ارشد دولت دونالد ترامپ بود. بر اساس گزارش‌ها، او یکی از اصلی‌ترین حامیان استفاده از دیپلماسی برای رسیدن به توافق با ایران است و در عین حال چند بار از دشواری تصمیم‌گیری درون ساختار جمهوری اسلامی برای رسیدن به نتیجه صحبت کرده است.
وب‌سایت اکسیوس نیز در همین روز به نقل از سه منبع آمریکایی، اسرائیلی و منطقه‌ای، خبر داد میانجی‌های منطقه‌ای به رهبری قطر و با حمایت پاکستان، عربستان سعودی، مصر و ترکیه در تلاشند این توافق مانع از آغاز مجدد جنگ پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا شوند.
بر مبنای این گزارش، میانجی‌گران قطری در تلاشند ایران را متقاعد کنند تا در ازای کاهش برخی تحریم‌ها از سوی ایالات متحده، اجازه دهد بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده این کشور بازدید کنند.
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا روز چهارشنبه در گفت‌وگو با اکسیوس گفت که مذاکرات با ایران از طریق میانجی‌ها در جریان است، اما تأکید کرد که نمی‌داند آیا این گفت‌وگوها به نتیجه‌ای خواهد رسید یا خیر.
او روز اول آبان در یک گردهمایی انتخاباتی گفته بود: «ممکن است یک عملیات خشم حماسی کوچک دیگر انجام دهیم.» ترامپپ با اشاره به نام عملیات نظامی قبلی آمریکا علیه ایران، احتمال حملات تازه را مطرح کرد، اما دربارهٔ زمان یا اهداف احتمالی آن توضیح بیشتری نداد.
یک منبع منطقه‌ای که در جریان مذاکرات قرار دارد، به اکسیوس گفت که طرف قطری پیشنهادهایی را برای پر کردن شکاف میان خواسته‌های دو طرف ارائه کرده است؛ از یک سو ایالات متحده خواهان آن است که ایران ذخایر اورانیوم غنی‌شده خود را واگذار کند، و از سوی دیگر ایران اصرار دارد که ایالات متحده ابتدا باید محاصره دریایی را لغو کرده و دارایی‌های مسدودشده ایران را آزاد کند.
این منبع منطقه‌ای و یک مقام آمریکایی اظهار داشتند که میانجی‌ها به ایران گفته‌اند پذیرش این پیشنهادها ممکن است تنها راه برای جلوگیری از «حملات سنگین» پس از انتخابات میان‌دوره‌ای باشد.
مقامات امنیتی عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان نیز چند روز پیش در جریان سفر به تهران، بر همین پیام تأکید کردند. به گفته یک منبع منطقه‌ای، طرف ایرانی پاسخ داد که طی چند روز آینده، برای بررسی این ایده‌ها به دنبال کسب تایید مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، خواهد بود.
ساعتی پیش از انتشار گزارش اکسیوس، یک مقام ارشد ایرانیِ حاضر در گفت‌وگوها که نامش اعلام نشده به خبرگزاری رویترز گفته بود که قطر تنها «ایده‌هایی غیرقابل‌قبول» ارائه کرده و نه یک «پیشنهاد». او تأکید کرد که سیاست تهران مبنی بر عدم نشان دادن هیچ‌گونه انعطافی درباره مسئله هسته‌ای، همچنان بدون تغییر باقی مانده است.
دفتر رئیس‌جمهور ترکیه نیز روز چهارشنبه اعلام کرد رجب طیب اردوغان در تماس تلفنی با دونالد ترامپ برای حل‌وفصل دیپلماتیک مسائل مربوط به تنگه هرمز و یمن تلاش می‌کند.
طرح پیشنهاد بازگشت به «توافق قاهره» توسط گروسی، با هدف نظارت بر فعالیت هسته‌ای ایران
اکسیوس می‌گوید که یکی از ایده‌های مطرح‌شده، بازگشت به توافق سال گذشته میان ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در قاهره است که به بازرسان سازمان ملل اجازه می‌داد تا بازدیدهای خود را از تاسیسات هسته‌ای ایران از سر بگیرند.
این توافق پس از آنکه شورای امنیت سازمان ملل یک ماه بعد تحریم‌های ایران را از طریق مکانیسم بازگشت خودکار تحریم‌ها یا «اسنپ‌بک» مجدداً اعمال کرد، از سوی ایران به حالت تعلیق درآمد.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، روز سه‌شنبه به شورای امنیت سازمان ملل گفت که احیای توافق قاهره می‌تواند چارچوبی برای ازسرگیری بازرسی‌ها از تاسیسات هسته‌ای ایران فراهم کند.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، بارها گفته است واشینگتن تأسیسات هسته‌ای کوه کلنگ در نزدیکی نطنز را زیر نظر دارد و ممکن است آن را هدف قرار دهد. سه مرکز هسته‌ای عمده ایران شامل نطنز، فردو و اصفهان در جریان جنگ ۱۲ روزه بین ایران و اسرائیل توسط بمب‌افکن‌های ارتش آمریکا بمباران شدند.
منبع منطقه‌ای طرف گفت‌وگو با اکسیوس گفته است که اگر ایران با بازدید بازرسان سازمان ملل از تاسیسات هسته‌ای‌اش موافقت کند، ممکن است معافیت‌هایی برای فروش نفت دریافت کرده و بخشی از دارایی‌های بلوکه‌شده‌اش برای خرید مواد غذایی و سایر اقلام بشردوستانه آزاد شود.
همزمان با این تلاش‌ها، اکسیوس گزارش داده که ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، روز دوشنبه با برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام)، گفت‌وگو کرد تا هماهنگی‌های لازم را برای حملات احتمالی علیه ایران انجام دهند.
مقامات آمریکایی و اسرائیلی می‌گویند انتظار می‌رود چنین عملیاتی شامل یک هفته حملات گسترده علیه رهبران ایران و همچنین اهداف مربوط به بخش‌های انرژی، هسته‌ای و زیرساختی باشد.
آمریکا به کشورهای خلیج فارس درباره حمله به ایران «اطلاع داده است»
روزنامه وال‌استریت جورنال ساعاتی پیشتر در گزارشی دیگر به نقل از افراد آگاه خبر داد که ایالات متحده به چند کشور عربی خلیج فارس اعلام کرده است که پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا برای یک کارزار نظامی کوتاه‌مدت اما شدید آماده باشند.
به نوشته این روزنامه، ارتش آمریکا در حال انتقال یک سامانه پدافند موشکی پاتریوت از تگزاس برای تقویت توان دفاع موشکی خود است و در چارچوب آمادگی برای تشدید درگیری ها، نیروهایش را از پایگاه‌های اطراف ایران که در معرض آسیب پذیری قرار داشتند، خارج کرده است.
افراد مطلع به وال‌استریت جورنال گفتند نیروهای آمریکایی در منطقه در حال تجدید ذخایر مهمات خود هستند و جنگنده‌ها نیز برای انجام حملات آماده می‌شوند.
پاراگراف اول؛ آیا همسایگان ایران برای توقف جنگ تلاش می‌کنند؟
همزمان با این تحولات، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، چهارشنبه شب با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «در حالی که نیروهای مسلح دلاور ما کاملاً برای دفاع از میهن آماده‌اند، ایران همچنان به دیپلماسی فرصت می‌دهد تا به نتیجه برسد.»
به نوشته او «ما برای بررسی ایده‌هایی که بتواند طرح هفت روزه را، حتی در مدتی کمتر از یک هفته، اجرا کند، به ارتباط نزدیک و مستمر خود با میانجی‌ها ادامه خواهیم داد.»
اشاره عباس عراقچی به طرح هفت روزه به شروطی مربوط می‌شود که ایران در جریان برگزاری مجمع عمومی سازمان ملل متحد مطرح کرد. آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران، لغو تحریم‌های نفتی ایران و پایان محاصره دریایی آمریکا در ازای بازگشایی تنگه هرمز و پایان جنگ در تمام جبهه‌ها از جمله این شروط است.
اکسیوس در گزارش خود خبر داده است دونالد ترامپ روز چهارشنبه در چارچوب جلسه دریافت گزارش‌های اطلاعاتی، با تیم امنیت ملی خود پیرامون موضوع ایران به بحث و تبادل نظر پرداخت.
جنگ ۴۰ روزه‌ای که در پی حملات مشترک آمریکا و اسرائیل از ۹ اسفند سال گذشته رخ داد، به کل خاورمیانه گسترش یافته و باعث افزایش قیمت انرژی و سوخت در کشورهای مختلف جهان شده است.
ایران طی این مدت رفت و آمد کشتی‌ها در تنگه هرمز را دچار اختلال کرده و از سوی مقابل، آمریکا در دو نوبت دست به محاصره دریایی بنادر ایرانی زده که دور دوم آن همچنان ادامه دارد و همراه با تشدید تحریم‌ها باعث سقوط ارزش ریال، توقف صادرات نفت ایران و وخامت اوضاع اقتصادی در این کشور شده است.
منبع:رادیو فردا