تشدید جنگ لفظی ایران و آمریکا در آستانهٔ اعلام تحریمهای تازه ایالات متحده
ایالات متحده و ایران در آستانه اعلام مجموعه تازهای از تحریمهای اقتصادی واشینگتن علیه تهران، پیامهای تند و متقابلی ردوبدل کردهاند؛ تحریمهایی که میتواند شرکای عمده تجاری جمهوری اسلامی، بهویژه چین، را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، قرار است روز دوشنبه جزئیات آنچه واشینگتن «سختترین تحریمهای تاریخ» علیه ایران خوانده است اعلام کند. دولت دونالد ترامپ همچنین از چین خواسته است در افزایش فشار اقتصادی بر تهران با واشینگتن همکاری کند.
بر اساس دادههای شرکت کپلر، چین در سال ۲۰۲۵ خریدار بیش از ۸۰ درصد نفت صادراتی ایران از مسیر دریا بود. پکن در واکنش به تشدید فشارهای آمریکا، بر لزوم حل اختلافها از راه دیپلماسی تأکید کرده است.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، روز شنبه ۳۱ مرداد تحریمهای در راه آمریکا را به منزله «تلاش برای اعمال حاکمیت فراسرزمینی آمریکا بر کلیه دولتهای مستقل عضو سازمان ملل متحد» دانست و گفت تحریمهای ثانویه واشینگتن «هیچ مبنایی در حقوق بینالملل ندارند».
روز شنبه همچنین دو مقام نظامی جمهوری اسلامی بار دیگر بر تغییر دکترین نظامی ایران از «تدافعی» به «تهاجمی» و امکان حملات پیشدستانه تأکید کردند.
محمد اکرمینیا، سخنگوی ارتش، حمله ایران به پایگاه آمریکا در اردن را نمونه این رویکرد دانست؛ حملهای که ۱۷ ژوئیه به کشته شدن سه نظامی آمریکایی انجامید.
همزمان، یحیی رحیمصفوی، مشاور عالی رهبر جمهوری اسلامی، گفت پاسخ ایران به هر تهدیدی میتواند «پیشدستانه» باشد. اکرمینیا نیز گفت هر حمله به ایران بلافاصله پاسخ داده خواهد شد و این پاسخ ممکن است گستردهتر از حمله اولیه باشد.
دونالد ترامپ نیز روز جمعه گفت واشینگتن تحولات جنگ را زیر نظر دارد و درباره ایران افزود: «آنها خیلی دوست دارند توافق کنند، اما به نظر من هنوز آماده توافق درست نیستند.» رئیسجمهور آمریکا پیشتر هشدار داده بود کشورهایی که «هر نوع راه نجاتی» برای ایران فراهم کنند، با پیامدهای اقتصادی روبهرو خواهند شد.
تشدید جنگ لفظی در شرایطی است که با گذشت نزدیک به شش ماه از جنگ، دو طرف در حال حاضر مستقیماً به یکدیگر حمله نمیکنند، اما مذاکرات صلح نیز متوقف مانده است.
ورود «عملیات تهاجمی» به ادبیات نظامی ایران؛ جنگ لفظی یا راهبرد واقعی؟
همزمان، تردد نفتکشها در تنگه هرمز به شدت کاهش یافته است. دادههای ردیابی کشتیها نشان میدهد روز پنجشنبه تنها چهار کشتی حامل کالا از این تنگه عبور کردند و هیچیک نفتکش بزرگ یا حامل گاز طبیعی مایع نبودند.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، گفته است با کمک ارتش این کشور، میانگین هفتروزه انتقال نفت از تنگه هرمز به حدود هشت میلیون بشکه در روز رسیده؛ رقمی که پیش از آغاز جنگ بیش از ۲۰ میلیون بشکه در روز بود.
اختلال در تردد هرمز همزمان به افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی دامن زده است. نفت برنت روز جمعه در قیمت ۹۴ دلار و ۳۹ سنت در هر بشکه بسته شد.
آمریکا با محاصره دریایی، صادرات نفت ایران را نیز به شدت محدود کرده است. برآوردها نشان میدهد صادرات نفت ایران در ماه اوت به حدود ۵۳۴ هزار بشکه در روز کاهش یافته، در حالی که میانگین آن در سال گذشته حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه بود.
در سطح منطقهای، برخی کشورهای عضو ناتو و همچنین فرانسه و بریتانیا در حال بررسی راههایی برای کمک به حفاظت از کشتیرانی در تنگه هرمز هستند.
در تهران، مقامهای جمهوری اسلامی در کنار تهدید به پاسخ نظامی، درباره پیامدهای اقتصادی جنگ نیز هشدار دادهاند. علی عبداللهی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، روز جمعه گفت ایران به تهدیدهای دشمن با پاسخهایی «کوبنده، تنبیهی و ویرانگر» پاسخ خواهد داد.
در مقابل، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، بار دیگر از پایان جنگ از راه دیپلماتیک حمایت کرد و گفت بهتر است جنگ «امروز» و در شرایطی که به گفته او ایران از موضع قدرت برخوردار است، پایان یابد.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و مذاکرهکننده اصلی ایران در گفتوگوهای میانجیگریشده با آمریکا، نیز در دیدار با فعالان اقتصادی ایرانی و عراقی به صراحت از فشار اقتصادی سخن گفت و تأکید کرد که «هرچقدر قدرت نظامی داشته باشیم»، بدون گردش مالی، رشد اقتصادی و تولید ملی کشور دوام نخواهد آورد.
فشار محاصره دریایی بر بازار انرژی ایران؛ اختلاف بر سر افزایش قیمت بنزین
در همین حال، پیامدهای محاصره دریایی آمریکا بر اقتصاد و بازار انرژی ایران پررنگتر شده است.
مسعود پزشکیان روز جمعه با اشاره به محدودیتهای ایجادشده در صادرات و واردات، بار دیگر از فروش بنزین با قیمت یارانهای انتقاد کرد و گفت دولت بنزین را با هزینهای بسیار بالاتر تهیه میکند اما آن را با قیمت ۱۵۰۰ تومان در اختیار مصرفکنندگان میگذارد؛ موضوعی که به گفته او منابع لازم برای پرداختهای رفاهی و تعهدات مالی دولت را محدود کرده است.
اظهارات رئیسجمهور ایران در شرایطی مطرح میشود که گزارشهایی از کمبود بنزین در برخی نقاط کشور منتشر شده و مقامهای دولتی نیز از محدودیت در واردات سوخت و برداشت قابلتوجه از ذخایر بنزین خبر دادهاند.
در مقابل، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، با افزایش قیمت بنزین مخالفت کرده و آن را در شرایط کنونی «تدبیری حسابشده» ندانسته است.
شاهزاده رضا پهلوی نیز در پیامی تازه در شبکه ایکس افزایش قیمت سوخت را «اشتباهی نابخشودنی» خوانده و مشکلات بازار انرژی را نتیجه ناکارآمدی ساختاری جمهوری اسلامی دانسته است.
همزمان، رویترز گزارش داده است عرضه نفت خام ایران به خریداران چینی در پی محاصره دریایی آمریکا کاهش یافته و رئیسکل بانک مرکزی ایران نیز تأیید کرده صادرات نفت کشور به دلیل محدودیتهای اعمالشده بر بنادر متوقف شده است.
منبع:رادیو فردا