رئیس اتاق بازرگانی بین‌المللی روز چهارشنبه هشدار داد که جنگ جاری آمریکا و اسرائیل با ایران که به کل خاورمیانه گسترش یافته است، می‌تواند «بدترین بحران صنعتی در حافظه زنده» بشر را رقم بزند.

جان دنتون، رئیس اتاق بازرگانی بین‌المللی، در آستانه نشست وزرای سازمان تجارت جهانی در کامرون گفت: «رئیس آژانس بین‌المللی انرژی هشدار داده که جهان با بحرانی انرژی مواجه است که از شوک‌های نفتی دهه ۱۹۷۰ شدیدتر است.»

او افزود: «از دیدگاه کسب‌وکار، ما معتقدیم این وضعیت می‌تواند به بدترین بحران صنعتی در حافظه زنده تبدیل شود.»

او ادامه داد: «نه‌تنها به‌دلیل افزایش قیمت انرژی، بلکه به این خاطر که خود تولید صنعتی به‌دلیل کمبود گاز و سایر نهاده‌های ضروری دچار اختلال و جابه‌جایی شده است.»

افزایش شدید قیمت نفت خام از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در روز نهم اسفند سال گذشته، نگرانی‌ها دربارهٔ رکود جهانی را افزایش داده است، در حالی که تهران عملاً با محدود کردن تردد در تنگه راهبردی هرمز، صادرات نفت را مختل کرده است.

دنتون هشدار داد که وضعیت همین حالا هم نگران‌کننده است، چون انسداد عملی تنگه هرمز توسط ایران مانع از صادرات سوخت‌های فسیلی، کودهای شیمیایی و سایر کالاها از منطقه غنی از نفت خلیج فارس شده است.

او گفت: «ما هم‌اکنون شاهد هستیم که شرکت‌های بزرگ… تولید خود را کاهش داده‌اند، زیرا کمبودها در زنجیره‌های تأمین انرژی، مواد شیمیایی و دیگر بخش‌های حیاتی در حال گسترش است.»

رئیس اتاق بازرگانی بین‌المللی همچنین هشدار داد که پیامدها به صنعت محدود نمی‌شود و اعلام کرد: «اختلال در تجارت کودهای کشاورزی اکنون یک ریسک بسیار واقعی برای فصل برداشت بعدی ایجاد کرده است… به‌طوری‌که کشاورزان در سراسر جهان، و شاید به‌ویژه در آفریقا، با کمبود عرضه و افزایش قیمت‌ها مواجه هستند که ممکن است آن‌ها را مجبور به کاهش استفاده از مواد مغذی ضروری کند.»

دنتون گفت: «این وضعیت در نهایت و به‌طور اجتناب‌ناپذیر به کاهش قابل توجه تولیدات کشاورزی و تهدید امنیت غذایی در اواخر سال جاری منجر خواهد شد.»

رسانه‌های آمریکایی گزارش داده‌اند که حدود سه هزار چترباز ارتش ایالات متحده از لشکر ۸۲ هوابرد دستور کتبی برای استقرار در خاورمیانه دریافت کرده‌اند.

این استقرار، همراه با دو واحد اعزامی تفنگداران دریایی که در حال حاضر به سمت خلیج فارس در حال حرکت هستند، می‌تواند شش تا هشت هزار نیروی زمینی ایالات متحده را به نزدیکی ایران بیاورد.هزاران سربازی که به ده‌ها هزار سرباز دیگر که در منطقه هستند اضافه می‌شوند.

دربارهٔ راهبرد احتمالی ایالات متحده برای اعزام این نیروها، با فرزین ندیمی پژوهشگر ارشد در انستیتوی واشینگتن برای خاورنزدیک گفت‌وگو کردیم.

پرس تی‌وی، شبکه تلویزیونی انگلیسی‌زبان وابسته به صداوسیما روز چهارشنبه به نقل از یک «مقام ارشد سیاسی-امنیتی» اعلام کرد که ایران به پیشنهاد آمریکا برای پایان دادن به جنگ جاری پاسخ منفی داده است.

این مقام که نامش فاش نشده است، گفت: «ایران زمانی به جنگ پایان خواهد داد که خود تصمیم بگیرد و زمانی که شرایط خودش برآورده شود.»

دقایقی بعد یک مقام ارشد ایرانی دیگر به خبرگزاری رویترز گفت که پاسخ اولیه ایران به پیشنهاد آمریکا برای پایان دادن به جنگ «مثبت» نبوده، اما تهران همچنان در حال بررسی آن است. این مقام افزود که پاسخ اولیه تهران به پاکستان تحویل داده شده تا به واشینگتن منتقل شود.

رویترز پیش‌تر به نقل از یک مقام ارشد ایرانی اعلام کرده بود که پاکستان پیشنهادی از سوی ایالات متحده به ایران ارائه کرده است. روزنامه نیویورک تایمز هم نوشته بود دولت دونالد ترامپ طرحی ۱۵ بندی از طریق پاکستان به ایران ارائه داد.

با این حال پرس تی‌وی به نقل از مقام ارشد ایرانی اعلام کرد جمهوری اسلامی برای پایان دادن به جنگ پنج شرط اعلام کرده است.

این پنج شرط عبارتند از: «تجاوز و ترور توسط دشمن پایان یابد»، «شرایطی عینی ایجاد شود که جنگ بار دیگر تکرار نخواهد شد»، «پرداخت خسارت‌ها و غرامت جنگ تضمین شده و به روشنی تعیین تکلیف شود»، «خاتمه جنگ در همه جبهه‌ها و در مورد همه گروه‌های مقاومت که در این نبرد مشارکت داشتند، در سراسر منطقه به اجرا درآید»، «اعمال حاکمیت ایران بر تنگه هرمز حق طبیعی و قانونی ایران بوده و خواهد بود و نیز تضمین اجرایی شدن تعهدات طرف مقابل است و باید به رسمیت شناخته شود».

محتوای طرح ۱۵ ماده‌ای آمریکا به شکل رسمی اعلام نشده است، اما کانال ۱۲ اسرائیل گزارش داد این طرح شامل آتش‌بس یک‌ماهه، توقف غنی‌سازی و تحویل اورانیوم غنی‌شده است. در مقابل، تحریم‌ها علیه ایران لغو خواهد شد و تهران کمک‌هایی برای توسعه برنامه هسته‌ای غیرنظامی در بوشهر دریافت می‌کند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز سه‌شنبه با ابراز خوش‌بینی نسبت به پایان دادن به نزدیک به یک ماه درگیری، از ارسال طرحی برای صلح به ایران خبر داده بود.

صدراعظم آلمان روز چهارشنبه پنجم فروردین گفت که این کشور تمام تلاش خود را به کار می‌گیرد تا ایالات متحده و اسرائیل را متقاعد کند به جنگ با ایران پایان دهند.

فریدریش مرتس در پاسخ به پرسش‌ها در پارلمان گفت آلمان آماده است پس از پایان درگیری‌ها به تلاش‌های بین‌المللی برای ایجاد ثبات در منطقه بپیوندد، اما افزود هرگونه عملیات مستلزم دریافت مجوز از سوی سازمان ملل خواهد بود.

صدراعظم آلمان تأکید کرد که منابع مالی عمومی نمی‌توانند شوک ناشی از افزایش قیمت انرژی به‌دلیل جنگ در ایران را جبران کنند و بهترین راه برای کنترل قیمت‌ها، پایان دادن به درگیری‌هاست.

او گفت که «اقداماتی هست که می‌توانیم برای کاهش فشار در نظر بگیریم»، اما افزود: «نمی‌توانیم هر روند قیمتی را از طریق اقدامات مالیاتی یا اقداماتی که از بودجه فدرال تأمین می‌شوند، جبران کنیم.»

آقای مرتس اعلام کرد: «بهترین راه برای بازگرداندن قیمت‌ها به کنترل، پایان دادن به جنگ در ایران است.»

آلمان و سایر کشورهای مهم عضو ناتو در روزهای گذشته درخواست‌های دونالد ترامپ برای مشارکت در باز کردن تنگه هرمز را رد کردند که این موضوع باعث خشم رئیس‌جمهور آمریکا شد.

توقف حرکت کشتی‌ها در این آبراه پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، قیمت انرژی در بازرهای جهانی را افزایش داده استو

شورای حقوق بشر سازمان ملل روز چهارشنبه طرحی را تصویب کرد که حملات «عمدی و بی‌جهت» ایران را محکوم کرده، خواستار جبران خسارت از سوی ایران شده و از مقام ارشد حقوق بشر سازمان ملل خواسته است وضعیت را زیر نظر بگیرد.

پیش از تصویب این طرح، کشورهای عربی حوزه خلیج فارس به این شورا گفتند که با «تهدید وجودی» ناشی از حملات ایران به زیرساخت‌هایشان مواجه هستند؛ حملاتی که به گفته مقام ارشد حقوق بشر سازمان ملل ممکن است مصداق جنایت جنگی باشد.

حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران که از روز نهم اسفند آغاز شد، موجب واکنش گسترده ایران در قالب حملات پهپادی و موشکی به زیرساخت‌های انرژی و غیرنظامی در کشورهای خلیج فارس شده که به کشته شدن غیرنظامیان و افزایش قیمت نفت انجامیده است.

سفیر کویت به این شورا در ژنو گفت: «ما شاهد تهدیدی وجودی برای امنیت بین‌المللی و منطقه‌ای هستیم. این رویکرد تهاجمی، حقوق بین‌الملل و حاکمیت را تضعیف می‌کند.»

دیگر کشورهای خلیج فارس گفتند اقدامات ایران با هدف گسترش ترس انجام می‌شود و جمال جمعه المشراق، سفیر امارات متحده عربی، «تلاش ایران برای بی‌ثبات کردن نظم بین‌المللی از طریق ماجراجویی‌های بی‌پروا و توسعه‌طلبانه» را محکوم کرد.

ایران از اقدامات خود دفاع کرد و گفت تاکنون بیش از ۱۵۰۰ غیرنظامی در حملات آمریکا و اسرائیل کشته شده‌اند. علی بحرینی، سفیر ایران در سازمان ملل در ژنو، با اشاره به اسرائیل گفت: «ما از جانب همه شما علیه دشمنی می‌جنگیم که اگر امروز مهار نشود، فردا دیگر قابل مهار نخواهد بود.»

این در حالی است که ایران با حمایت چین، قرار است روز جمعه نشست اضطراری خود را دربارهٔ حمله مرگبار به مدرسه ابتدایی در شهر میناب در شورای حقوق بشر سازمان ملل برگزار کند.

فولکر تورک، مقام ارشد حقوق بشر سازمان ملل، از کشورها خواست به درگیری با ایران پایان دهند و وضعیت را بسیار خطرناک و غیرقابل پیش‌بینی توصیف کرد.

او به شورا گفت: «حملات به غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی باید متوقف شود. اگر این حملات عمدی باشند، ممکن است مصداق جنایت جنگی محسوب شوند.»

در حالی که کشورهای خلیج فارس روز چهارشنبه حمایت گسترده‌ای در شورا دریافت کردند، «سرویس بین‌المللی حقوق بشر»، یک سازمان غیردولتی مستقل، نسبت به «خشم گزینشی» هشدار داد و خواستار تمرکز بر نقض‌ها توسط همه طرف‌ها شد.

ارتش اسرائیل روز چهارشنبه ۵ فروردین از حمله به یک مرکز توسعه زیردریایی در اصفهان خبر داد و این مرکز را «تنها سایت ایران که مسئول طراحی و توسعه زیردریایی‌ها و سامانه‌ها برای نیروی دریایی ایران است» توصیف کرد.

مقامات تهران هنوز به این خبر واکنشی نشان نداده‌اند، اما روز گذشته و امروز گزارش‌های پراکنده از موجی از حملات هوایی به اصفهان منتشر شده بود.

در بیانیه ارتش اسرائیل آمده است که در چارچوب این عملیات، نیروهای این کشور با هدایت اطلاعات نیروی دریایی، «مرکز تحقیقات زیرسطح دریایی» متعلق به حکومت ایران در اصفهان را هدف قرار داده‌اند.

ارتش اسرائیل همچنین ادعا کرده است که در این محل انواع مختلفی از «شناورهای بدون سرنشین» تولید می‌شده است.

اسرائیل روز سه‌شنبه نیز گفته بود که «موجی گسترده از حملات» را در اصفهان انجام داده است.

رسانه‌های بریتانیا گزارش می‌دهند که لندن و پاریس طی هفته جاری، ریاست مشترک مذاکراتی با حضور «حدود ۳۰ کشور» را بر عهده خواهند داشت که هدف آن ایجاد یک «مأموریت ائتلافی» برای «بازگشایی» تنگه راهبردی هرمز است.

تنگهٔ هرمز از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان که حدود یک‌پنجم صادرات جهانی نفت خام و گاز مایع از آن عبور می‌کند، عملاً از روز آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴ مسدود شده و تنش‌ها بر سر کنترل آن افزایش یافته است.

روزنامه گاردین چهارشنبه پنجم فروردین به نقل از یک مقام دفاعی که به نام او اشاره‌ای نشده، نوشت که این نشست شامل وزرای دفاع، «اواخر هفته جاری» برگزار خواهد شد.

این مقام افزوده که «انتظار دارم در آینده نزدیک نوعی کنفرانس امنیتی درباره تنگه هرمز برگزار شود.»

روزنامه تایمز نیز نوشته که بریتانیا پیشنهاد داده میزبان نشستی برای بررسی جزئیات و شکل‌گیری ائتلاف برای بازگشایی تنگه هرمز باشد.

بر اساس این گزارش‌ها که خبرگزاری فرانسه نیز آن‌ها را منتشر کرده، این ائتلاف به‌دنبال کسب اطمینان از این موضوع است که این آبراه «به محض فراهم شدن شرایط مناسب» دوباره بازگشایی می‌شود.

با این حال خبرگزاری فرانسه به نام این کشورها که قرار است در این نشست شرکت کنند، اشاره نکرده است.