|
در خبرها آمد رسیدگی به پرونده کهریزک پایان یافته است. حجت الاسلام محمد مصدق, معاون قضایی و حقوقی سازمان قضایی نیروهای مسلح کشور و قاضی پرونده کهریزک اعلام کرده که این پرونده دوازده متهم دارد که یازده نفر نظامی و یک نفر غیر نظامی است ولی تا این لحظه نامی از سعید مرتضوی که متهم ردیف اول این پرونده است و نیز سردار احمدرضا رادان برده نشده! رسیدگی به این پرونده در مغایرت با اصل لزوم علنی بودن محاکم – بدون دلیل موجه- به صورت غیر علنی انجام گردیده است. ظاهرا طی روزهای آتی حکم دادگاه صادر خواهد شد.
زندان کهریزک نام بازداشتگاه غیر استانداردی است که بعد از اعتراضات مردمی به نتیجه انتخابات ریاست جمهوری خرداد ۸۸، محل بازداشت تعداد زیادی از معترضان بود که در آن مکان به شیوه ای خارج از استانداردهای قانونی و انسانی نگهداری می شدند و در آن مدت مورد شکنجه های سخت قرار گرفتند. این شکنجه ها نهایتا به مرگ حداقل سه نفر منجر گردید۱٫ متعاقب فاش شدن جرایم صورت گرفته در آن مکان، رهبر دستور بستن آن و پیگیری موضوع را داد و مجلس شوری اسلامی نیز کمیته تحقیق و تفحصی در این خصوص تشکیل داد که به بررسی موضوع و پیگیری آن بپردازد. این کمیته نیز با ارائه گزارشی۲ نظرات خود را اعلام نمود و نهایتا چند حلسه دادگاه هم برای رسیدگی به متهمان این پرونده در زمستان ۸۸ برگزار گردید. ولی متهمان اصلی این پرونده که سعید مرتضوی- دادستان سابق تهران- و احمد رضا رادان – فرمانده نیروی انتظامی تهران- هستند به دادگاه فراخوانده نشدند. از آنجا که ابهامات و قصورهای فراوانی در خصوص این پرونده وجود دارد، رسانه ها، حقوقدانان و صاحبنظران کماکان پیگیر سیر رسیدگی قضایی آن هستند. در همین راستا، چندی پیش خبرنگاری در حاشیه برگزاری جلسه علنی مجلس شورای اسلامی روز چهارشنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۳۸۹، از موسی قربانی نماینده شهرستان قائنات در مجلس شوای اسلامی پرسید که رسیدگی به پرونده کهریزک به کجا رسیده است و قربانی در پاسخ به وی گفت: این موضوع دیگر تمام شده است و چون ظاهرا این جواب خبرنگار مربوطه را قانع نکرده بود، مجددا از فرایند رسیدگی به آن پرسید که با واکنش تند و عصبی قربانی مواجه شد که با فریاد و هتاکی، وی را تهدید به معرفی به حراست و توبیخ نمود.۳ این خبر کوتاه نشانه آشکاری از اراده ای برای بایگانی نمودن و به فراموشی سپردن پرونده کهریزک دارد که البته تا الان هم پنهان نبوده و سیر رسیدگی به این پرونده در دادگستری و نیز غیبت متهمان اصلی به وضوح بیانگر این اراده پنهانی بوده است. ولی اظهارات این نماینده مجلس آن نیت پنهان را آشکار نمود. برای تاکید بر پایان نیافتن پرونده کهریزک و یادآوری اهمیت آن، طی سلسله مقالاتی آن را مورد بازخوانی – خصوصا از منظر حقوقی – قرار می دهیم.
۱- لزوم بازخوانی و پیگیری حقوقی پرونده کهریزک
پرونده بازداشتگاه کهریزک و اعمال ارتکاب یافته در آن از چنان اهمیتی برخوردار است که می تواند و می بایست از جنبه های مختلف از جمله حقوقی، جامعه شناختی، روانشناختی، دینی و . . . مورد بررسی و مداقه قرار گیرد. ولی از آنجا که بعد حقوقی آن مهمتر از سایر ابعاد آن است، لذا نگارنده از مدخل حقوق به بازخوانی آن می پردازد.
بازداشتگاه کهریزک در نوع خود در تاریخ معاصر ایران کم بدیل است. البته این بدان معنا نیست که قبل از آن شکنجه و نقض حقوق زندانیان وجود نداشته است و یا همه زندانها و بازداشتگاه ها استاندارد بوده اند. ولی شاید این تنها بازداشتگاهی است که مقامات بالای حکومتی، از جمله رهبر کشور، به غیر استاندارد بودن آن و ارتکاب جرایم متعدد در آن اعتراف کرده اند و کار به جایی رسید که رهبر فرمان پیگیری موضوع را داد۴٫ در این بازداشتگاه موارد متعدد نقض فاحش قوانین و مقررات اعم از داخلی و بین المللی یکجا اتفاق افتاده است و همین امر است که این پرونده را از سایر موارد متمایز می کند. در این پرونده زیرپا گذاشتن تعهدات حقوقی داخلی و بین المللی دولت ایران، توسط حکومت و ارگانهای زیر مجموعه آن، در حدی است که با اندکی مسامحه می توان گفت چنین حجمی از نقض قوانین و مقررات و تعهدات – نه به لحاظ کمی که به لحاظ کیفی- بی نظیر بوده است. موضوع بازداشتگاه کهریزک و وقایع آن با مباحثی در ارتباط است که از اهمیت بنیادین برخوردار است و چشم پوشی از آنان ممکن نیست و دقیقا به دلیل همین پیوستگی و ارتباط آن با این موارد است که علیرغم اراده پنهانی حاکمیت، این پرونده پایان نیافته است. مهمترین این موضوعات موارد ذیل هستند:
- وضعیت عدالت گستری در دستگاه قضایی ایران
چگونگی رسیدگی حقوقی به پرونده کهریزک محک خوبی برای بررسی وضعیت دادگستری و عدالت ورزی در ایران است. قوه قضائیه به موجب اصل ۱۵۶ قانون اساسی «عهده دار وظایف زیر است : ۱ – رسیدگی و صدور حکم در مورد تظلمات، تعدیات، شکایات، حل و فصل دعاوی . . . ۲ – احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادیهای مشروع. ۳ – نظارت بر حسن اجرای قوانین. ۴ – کشف جرم و تعقیب و مجازات و تعزیر مجرمین . . . ».
همانگونه که به درستی از این اصل مستفاد می شود، اجرای عدالت، به کیفر رسانیدن مجرم و احقاق حق از وظایف و کارکردهای اولیه و بلکه مهمترین و اصلی ترین کارکرد این دستگاه عریض و طویل اداری- حقوقی است. راه های مختلفی برای بررسی وضعیت عدالت محوری در دستگاه قضایی هر کشور وجود دارد. گاه آمار به کمک این بررسی می آید، گاه بررسی پرونده های خرد و کم اهمیت و در کنار هم گذاردن آنها ما را به نتیجه می رساند و گاهی نیز پرونده ای مهم و سنگین محک مناسب و تعیین کننده این بررسی می گردد. پرونده کهریزک از نوع سوم است که بررسی روند رسیدگی به آن، ما را تا حد زیادی به جایگاه و ارزش عدالت و توجه به عدالت گستری در سیستم قضایی ایران رهنمون می کند.
- بی طرفی و استقلال قوه قضائیه
مهمترین اصلی که در هر سیستم قضایی باید مورد توجه و رعایت قرار گیرد، استقلال و بیطرفی این دستگاه – از صدر تا ذیل – است. استقلال قوه قضائیه در واقع روحِ کالبد این دستگاه است که بدون آن، این قوه به جسد بی جان شباهت دارد. صدر اصل ۱۵۶ قانون اساسی نیز در این خصوص اشعار می دارد: «قوه قضاییه قوه ای است مستقل که پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی و مسئول تحقق بخشیدن به عدالت . . .» است. یکی از معیارهای بی طرفی دستگاه قضایی در هر کشور، وجود قدرت و اراده به دادگاه کشاندن متهم در هر منصب و مقام است. پرونده کهریزک از آن جهت در این خصوص اهمیت دارد که متهمین اصلی آن، صاحب منصبان قضایی، اداری و نظامی در کشور هستند که حتی بعد از اتهامات وارده به آنها، کماکان در پستهای اجرای، انتظامی و قضایی بالا مشغول به کارند. شیوه مواجهه قوه قضائیه با این متهمان که همگی به نوعی از حاشیه امنیتی بالا برخوردارند، درجه بی طرفی و استقلال این قوه را به وضوح نمایش می دهد.
- نقض فاحش قوانین داخلی
اتفاقاتی که در بازداشتگاه کهریزک افتاده است و اعمالی که امر به انجام آنها داده شده و مجوز انجامشان صادر گردیده، مطابق قوانین و مقررات داخلی وصف مجرمانه دارد و از قضا این اوصاف مجرمانه از سنگین ترین جرائم هستند و در ایران و نیز تمام سیستم های حقوقی، اشد مجازات برای آنها در نظر گرفته شده است. قتل، شکنجه منجر به مرگ و نقص عضو و تجاوز جنسی که مهمترین جرایم ارتکاب یافته در کهریزکند، همگی از جرایم مشمول حدّ هستند که در سیستم حقوق کیفری ایران که منبعث از فقه اسلامی است، بالاترین مجازات برای آنها پیش بینی شده است.
- نقض فاحش مقررات بین المللی موضوع تعهد دولت ایران
دولت ایران نیز مانند هر دولت دیگر عضو جامعه بین المللی، تعهدات بین المللی دارد که موظف به رعایت و اجرای آنهاست. فرایند ایجاد تعهد بین المللی بر ذمه یک دولت، مکانیسم حقوقی خاصی دارد که بحثی تخصصی است و از موضوع این ن خارج است. ولی به همین اشاره بسنده می کنیم که دولت ایران مکلف به رعایت کامل مفاد اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاقین حقوق بشر ۱۹۶۶ است و نقض هر یک از مقررات مندرج در این اسناد بین المللی، موجب بروز مسئولیت بین المللی دولت خواهد شد.
- وضعیت قربانیان کهریزک
اهمیت رسیدگی به وضعیت قربانیان کهریزک هم به لحاظ اجتماعی و هم به لحاظ حقوقی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. وجدان ملتهب و زخمی جامعه از طریق جبران خسارت قربانیان تشفی می یابد گو اینکه وسعت و عمق جرایم صورت گرفته به حدی است که بعضا امکان جبران خسارت به نحو کافی وجود ندارد. ولی با اینهمه باید از قربانیان این جرایم و نیز خانواده هایشان دلجویی گردد و از مهمترین راههای آن، مجازات مجرمان این پرونده – اعم از مباشر و معاون و آمر و مامور- و نیز عذرخواهی رسمی از قربانیان و خانواده های آنان و تکریم کشته شدگان آن است.
مادام که طی دادرسی عادلانه به اتهامات متهمان واقعی این پرونده رسیدگی نشود، این پرونده حقیقتا مختومه نخواهد شد. حتی اگر قوه قضائیه در ظاهر و با برگزاری دادگاههای فرمایشی هم این کار را انجام دهد، این قضیه همواره در اذهان مردم، حقوقدانان و صاحبنظران مفتوح خواهد ماند تا زمانی که عدالت پیاده شود
علت گشوده و طرح شدن پرونده ای موسوم به پرونده بازداشتگاه کهریزک در قوه قضائیه، رسیدگی به اعمال غیر قانونی و جرایم و تخلفاتی است که از سوی ماموران انتظامی و غیر انتظامی در این بازداشتگاه بر عیله زندانیان صورت گرفته است. به همین سبب بررسی جرایم ارتکاب یافته در کهریزک شروع مناسبی برای بازخوانی این پرونده است.
کهریزک بازداشتگاهی بود که برخی زندانیان و بازداشتیان در آنجا نگهداری می شدند و بنا به گفته سعید مرتضوی – دادستان وقت تهران- آن بازداشتگاه مخصوص اراذل و اوباش طراحی شده بود[۱]. بررسی اینکه دلیل مورد استناد مرتضوی در خصوص وضعیت غیر استاندارد کهریزک چقدر به لحاظ حقوقی بی اعتبار و سست و مغایر موازین حقوق بشری است، مجال دیگری می طلبد ولی همین احتجاج بی پایه، حاکی از اعتراف ضمنی به وضعیت نامتعارف و غیر استاندارد آنجاست.
در کهریزک تخلفات فراوانی انجام یافته و رفتارهای متعددی در مغایرت با قوانین و مقررات اعم از داخلی و بین المللی صورت گرفته است. برخی اعمال انجام شده در کهریزک مطابق با قوانین جاری در ایران به نحو مستقل وصف مجرمانه دارند و ازینرو جرم تلقی می شوند. مانند قتل، تجاوز، ضرب و جرح، . . . برخی از این جرایم به این علت که بر علیه فرد زندانی انجام گرفته اند، وصف مجرمانه مضاعف هم می یابند. مانند ضرب و جرح که وقتی بر علیه زندانی صورت بگیرد، عنوان شکنجه می یابد.
در این قسمت به بررسی اجمالی این جرایم می پردازیم.
۱- قتل
متعاقب حوادث پس از انتخابات و نیز در جریان دستگیریهای ۱۸ تیر ۸۸ تا زمان بسته شدن کهریزک در ۶ مرداد ۸۸ ، چندین نفر از بازداشتیان در کهریزک به علت ضرب و شتم و شکنجه و عدم مداوا جان باختند. کشته شدن حداقل سه نفر ( محسن روح الامینی، امیر جوادی فر و محمد کامرانی) مورد تایید خود حکومت نیز قرار گرفته است[۲]. اما مدافعان حقوق بشر و سایت های خبری مستقل تعداد کشته شدگان این بازداشتگاه غیر استاندارد را بیش از این می دانند[۳]. علت مرگها، ضرب و شتم و شکنجه شدید زندانیان و عدم رسیدگی به وضعیت آنان حتی بعد از شکنجه ها و آسیب های شدید فیزیکی از یک سو و غیر استاندارد بودن بازداشتگاه و شرایط بسیار نامساعد و غیر بهداشتی آن برای زندگی از سوی دیگر بوده است. ابتلا به عفونت در نتیجه شکنجه های سخت فیزیکی و امتناع مسئولان از ارائه خدمات و مراقبتهای پزشکی بعد از شکنجه و ضعف و ناتوانی و سوء تغذیه در زندان، از مهمترین عواملی است که نهایتا موجب جان باختن بازداشتیان شده است.
با مطالعه اتفاقات و حوادث کهریزک درمی یابیم عناصر شاکله جرم قتل به روشنی وجود دارند. یعنی هم عنصر مادی( اعمال خلاف منجر به مرگ) وجود دارد و هم عنصر معنوی که همانا نیت مرتکب (اعم از مستقیم و غیر مستقیم) بر انجام قتل است و « نوعا کشنده بودن عمل »[۴]، معیار احراز آن است. در کهریزک، فعل و ترک فعلهایی که وصف مجرمانه دارند صورت گرفته و آن اعمال «نوعا» کشنده نیز بوده اند. به عنوان مثال بدیهی است فردی با خصوصیات طبیعی که مورد شکنجه سخت و ضرب و شتم شدید منجر به خونریزی قرار می گیرد و متعاقب آن دچار خونریزی و عفونت حاد می شود و از مداوای وی جلوگیری به عمل می آید و دارو و نیز غذای کافی به وی داده نمی شود و در گرمای بالای چهل درجه در فضایی غیر بهداشتی و آلوده و متعفن به حال خود رها می گردد، در نهایت کشته می شود. کسی که مرتکب این اعمال شده نمی تواند مدعی شود که قصد سوء نداشته و نمی خواسته مقتول کشته شود!!!
۲- ضرب و شتم
بنا بر اظهارات آزاد شدگان از کهریزک، بازداشتیان آنجا اعم از کشته شدگان و جان بدربردگان از مرگ، همگی به کرات و دفعات مورد ضرب و شتم قرار گرفته اند. این در حالی است که نه تنها آزار فیزیکی و روانی رساندن به فرد بازداشت شده جرم است[۵]، بلکه مطابق قانون نگه داشتن بیش از ۲۴ ساعت فرد در بازداشت ممنوع است[۶].
از آنجا که ضرب و شتم زندانیان عملی متخلفانه است و مرتکبین این عمل، خارج از حدود اختیارات و صلاحیت های قانونی خود رفتار نموده اند، لذا رفتارشان مجرمانه است و به سبب اینکه عمدا موجب ایجاد جراحت و زخم شده اند، مستوجب مجازات هستند و می توانند با تقاضای قربانی مورد قصاص قرار گیرند[۷]. ماده ۶۱۴ قانون مجازات اسلامی در این خصوص چنین مقرر می دارد:
« هرکس عمدا” به دیگری جرح یا ضربی وارد آورد که موجب نقصان یا شکستن یا از کارافتادن عضوی از اعضاء یا منتهی به مرض دایمی یا فقدان یا نقص یکی از حواس یا منافع یا زوال عقل مجنی علیه گردد . . . به دو تا پنج سال حبس محکوم خواهد شد و در صورت درخواست مجنی علیه مرتکب به پرداخت دیه نیز محکوم می شود.»
ارتکاب جرم توسط ماموران، رافع مسئولیت کیفری آنان نیست. زیرا آنان خارج از حدود اختیارات خود و در مغایرت با قوانین اقدام به ضرب و شتم زندانیان نموده اند. ماده ۶۲۶ قانون مجازات اسلامی حتی مقاومت در برابر چنین رفتارهای خلاف قانون را مجاز می شمرد و اشعار می دارد:
« در مورد هر فعلی که مطابق قانون، جرم بر نفس یا عرض یا مال محسوب می شود ولو اینکه از مامورین دولتی صادرگردد، هرگونه مقاومت برای دفاع از نفس یا عرض یا مال جایز خواهد بود. »
از سوی دیگر کتک زدن و آزار فیزیکی زندانیان، مصداق بارز شکنجه نیز هست که مطابق با اصل ۳۸ قانون اساسی مطلقا ممنوع است.
۳- تجاوز جنسی
تجاوز به زندانیان از شدیدترین شکنجه های جسمی و روحی بود که در کهریزک انجام گرفت و چندین قربانی این جرم نیز در این خصوص شهادت داده اند[۸]. نامه های معروف مهدی کروبی[۹] در خصوص فاش کردن این موضوع با انکار مسئولان و مقامات مربوطه و واکنشهای تند حکومتی و تهدید قربانیان مواجه گردید.
تجاوز با احراز شرایطی از جمله جرایمی است که مطابق قانون مجازاتشان اجرای حد (قتل) [۱۰] یا تعزیر (صد ضربه شلاق)[۱۱] است.
۴- جرایم مربوط به سوء عملکرد مامورین و مقامات
بنا بر گزارش های متعدد و نیز شهادت شاهدانی که خود از بازداشتیان و قربانیان کهریزک هستند، اعمال غیر قانونی وغیر انسانی بسیاری در کهریزک اتفاق افتاده است که از یک سو از مصادیق شکنجه هستند[۱۲] و از سوی دیگر وصف مجرمانه دیگری را نیز به موجب ماده ۵۷۰ قانون مجازات اسلامی، دارا هستند. این ماده مقرر می دارد:
«هر یک از مقامات ومامورین وابسته به نهادها و دستگاههای حکومتی که برخلاف قانون ، آزادی شخصی افراد ملت راسلب کند یا آنان را از حقوق مقرر در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران محروم نماید علاوه بر انفصال از خدمت و محرومیت یک تا پنج سال از مشاغل حکومتی به حبس از دو ماه تا سه سال محکوم خواهد شد. »
ماده ۵۷۸ نیز به آزار و اذیت زندانی در زندان می پردازد و مرتکبین آن را علاوه بر قصاص و دیه، مستوجب حبس نیز می داند:
« هر یک از مستخدمین و مامورین قضائی یا غیر قضائی دولتی برای آنکه متهمی را مجبو به اقرار کند، او را اذیت وآزار بدنی نماید علاوه بر قصاص یا پرداخت دیه حسب مورد به حبس ازشش ماه تا سه سال محکوم می گردد و چنانچه کسی دراین خصوص دستورداده باشد فقط دستور دهنده به مجازات حبس مذکور محکوم خواهد شد واگر متهم بواسطه اذیت و آزار فوت کند مباشر مجازات قاتل و آمر مجازات قتل را خواهد داشت .»
۵- هتک حرمت اشخاص
آزار و شکنجه روحی بازداشتیان نیز از جمله تخلفات رایج در کهریزک بوده است. تحقیر زندانیان در کهریزک به شیوه های مختلف انجام می گرفته است از جمله موارد ذیل که در گزارش گزارشگران حقوق بشر درج گردیده است:
« زندانیان در بدو ورود به کهریزک، برهنه فقط با یک زیرشلواری مجبور بودند روی سنگ و خار و خاشاک و آسفالت سینه خیز بروند و همزمان مورد ضرب و شتم قرار میگرفتند یا تا حد ضعف «بشین پاشو» و «کلاغ پر» میرفتند. . . هر زندانی میتوانست فقط در ساعتهای ۱۰ صبح و ۱۰ شب ۳ دقیقه از دستشویی استفاده کند و به شرط کتک خوردن و سینه خیز رفتن و عوعو کردن مانند سگ، از آب استفاده کند. البته در ۲۰ روز اول در را باز نمیکردند و بازداشتیها مجبور بودند همانجا که زندگی میکنند جلوی هم ادرار و مدفوع کنند. . . گاهی برای تحقیر و وحشت، عورت آنها را جلوی دیگر زندانیان نشان داده و با باتوم و شیشه به آنها تجاوز میکردند و در صورتی که زندانی می پذیرفت تا فحشهای بسیار رکیکی به خود دهد، شکنجه متوقف میشد. گاهی زندانیان به تخت سربازان بسته میشدند و دیگران باید روی آنها ادرار میکردند . . .»[۱۳]
علاوه بر مجازات مربوط به ضرب و شتم و تخلفات مصداق شکنجه ، ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی ذیل عنوان مجرمانه « هتک حرمت اشخاص»، برای مرتکبین آن مجازات خاصی در نظر گرفته است:
« توهین به افراد از قبیل فحاشی واستعمال الفاظ رکیک چنانچه موجب حد قذف نباشد به مجازات شلاق تا ( ۷۴ ) ضربه و یاپنجاه هزار تا یک میلیون ریال جزای نقدی خواهد بود.» بدیهی است زندانیان نیز – جز در مورد محرومیت های منتج از مجازات قانونی خود - از حقوق انسانی برخوردارند و مشمول این مقرره قرار می گیرند.[۱۴]
موارد فوق شرح ساده، مختصر و اجمالی جرایم ارتکاب یافته و مستندات قانونی آنها بود که در بازداشتگاه کهریزک اتفاق افتاده است. ولی این موارد، تمامی تخلفات از مقررات و قوانین نیست! بلکه صرفا مواردی است که در قوانین ایران، وصف مجرمانه مستقل دارد. بررسی سایر تخلفات قانونی انجام گرفته در کهریزک مجال دیگری می طلبد که به آن نیز خواهیم پرداخت.
سپیده کلانتریان
--------------------------------------------------------------------------------
[۱] . http://www.tabnak.ir/fa/pages/?cid=81592
[2] . http://alef.ir/1388/content/view/61410/
[3].http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87_%DA%A9%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9
[4] .بند ب ماده ۲۰۶ قانون مجازات اسلامی
[۵] . اصل ۳۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
[۶] .اصل ۳۲ قانون اساسی جمهوری اسلامی و ماده ۲۴ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور کیفری
[۷] . ماده ۲۶۹ قانون مجازات اسلامی
[۸] . http://www.youtube.com/watch?v=80SxQbBztBE
http://www.radiofarda.com/content/F7_Ebrahim_Sharifi_IV_on_his_condition_in_Iran_Prison/1826527.html
[9] . http://www.dw-world.de/dw/article/0,,4737926,00.html
[10] . ماده ۱۱۰ قانون مجازات اسلامی
[۱۱] . ماده ۱۲۱ قانون مجازات اسلامی
[۱۲].http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87_%DA%A9%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9
[13] . همان.
[۱۴] .اصل ۳۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
اگر عضو یکی از شبکههای زیر هستید میتوانید این مطلب را به شبکهی خود ارسال کنید:
نسخهی چاپی
ارسال مقاله به دوستان
No press releases currently available
|
جمعه ۱۹ شهريور ۱۳۸۹
۱۰ سپتامبر ۲۰۱۰ |
مقاله
تازهترین مطالب |
|
|
|
Facebook
Yahoo
Google
Twitter
Delicious
دنباله
بالاترین
