نفثه المصدور
محمود طوقی

تفتیش عقیده و جرم سیاسی در زمان شاهرخ

صاین الدین علی تُرکه از علمای اصفهان بود .جد او سید محمد ترک بوداز اهالی خجندو به همین خاطر به تُرکه معروف بود .

ابتدا نزد برادر بزرگ خودکه از فقهای بزرگ بود تحصیل می کرد بعد به امر برادرش بمدت ۱۵ سال جهت تحصیل علوم به شام و حجاز و مصر رفت .و در محضر شیخ سراج الدین تلمذ کرد .

صاین الدین علی در علوم معقول و منقول ،تصوف ،علوم قدیمه وغریبه چون علم نقطه و علم حروف و علم اعداد و جفر استاد بود .

بعد ازفتح اصفهان توسط امیر تیمور به سمر قند کوچانده شد.

پس از بازگشت از عراق به اصفهان رفت . و در سال ۸۰۸به دعوت میرزا پیر محمد والی فارس به شیراز رفت و بعد از مرگ او وحکومت میرزا اسکندر برادرش در خدمت او بود.

در سال ۸۱۷ اسکندر بر شاهرخ طغیان کرد و شاهرخ اصفهان و فارس گرفت و صاین الدین علی که از نزدیکان اسکندر بود در مظان اتهام قرار گرفت .

او سفر به خراسان کرد و در سفر دوم، شاهرخ او را برای قضاوت به یزد فرستاد.

اما مدتی بعد ،همچنان که خود در نفثه المصدور می گوید ؛نوشته ای از دوران جوانی اش در مورد تصوف بهانه شد و او را به هرات که پایتخت بود فرا خواندند.

دیوان یارغو

در این رساله بسیار زیبا و موثر صاین الدین علی در دفاع خود نوشته که مشرب او صوفیگری نیست . ضمن آن که تصوف شاخه ای از علوم اسلامی است .،بلکه برای اطلاع دیگران در جوانی رساله ای در باب تصوف نوشته است .

او از دیوان یارغو اسم می برد که دستگاه شکنجه و عذاب متهمان بوده است .

ترور شاهرخ

در سال ۸۳۰ در شهر هرات احمد لر،یکی از مریدان فضل الله استر آبادی موسس فرقه حروفیه ،شاهرخ تیموری را کارد زد که کاری نیفتاد . احمد کشته شد .و بگیر و ببند آغاز شد .

شاه قاسم انوار از بزرگان صوفیه که درمظان اتهام بودبه ماوراء النهر رفت. اما صاین الدین علی دستگیر و به سختی شکنجه شد و اموال او مصادره گشت .

صاین الدین علی خود در مورد این واقعه چنین می نویسد :

»ناگاه یک روز آوای موحشی بگوش رسید . مشعر بدانکه

ذات مبارک خسروانی را از نوایب حدثان تشویشی رسیده…

نا گه شخصی از قلعه رسید که ایلچی آمده است و به حضور شما

احتیاج دارند جهت مشورت….

روان شدن همان بود

ودیگر نه خانه رادیدن و نه فرزندان و عیال را دیدن..

مگر بدترین اوضاع و احوال

بارید بباغ ما تگرگی                               وزگلبن ما نماند برگی

هرکس روزی سلامی بدین فقیر کرده بود روی سلامت ندید

همه را به تعذیت گرفتند و خانه را مُهرکرده

بنده را در قلعه بجایی محبوس داشتند

و هیچ آفریده ای را نمی گذاشتندکه پیش فقیر آید….

بعد از آن که چند روز تعذیت کردند

باجمعی روانه گردانیدند…«

 

                                                                                        نفثه المصدور ثانی

                                                                                      خطاب به میرزا بایسنقر

 

——————————————————————————————————————-

نفثه المصدوربه دو معناست:

-حقیقی:خلطی که بیمار از سینه بیرون کند و بعد نفسی به آرامش بکشد

-مجازی:بازگو کردن غم و اندوهی درونی که گوینده بعد از بیان آن به آرامش برسد .

ما دو نفثه المصدورداریم :

۱-نفثه المصدور: تالیف شهاب الدین محمد خرندزی زیدری نسوی است که در قرن هفتم می زیسته است .

۲-نفثه المصدور اول و ثانی به قلم ابو محمد صائن الدین علی بن محمد ترکه اصفهانی است که در قرن نهم هجری می زیست.

-حروفیه فرقه ای مذهبی بودند که افکار آنان بر علم حروف نهاده شده بود و موسس آن فضل الله استر آبادی بود .که در روزگار تیمور گور کانی می زیست .

حروفیه بر این باور بودند که اسماء خداوند که بوجود آورنده جهان اند مرکب از حروف است پس حروف در حقیقت تشکیل دهنده همه عوالم و ارواح عالم اند .

فضل الله استر آبادی با بیان معانی شگفت انگیز برای آیه های قرآن، مذهب جدیدی بوجود آورد.و بنیاد تفسیر های خودرابر اصالت حروف نهاد . امیر تیمور فرمان به قتل او داد. او به پسر تیمور میرانشاه پناه برد ولی میرانشاه او را کشت .بین سالهای ۸۰۴-۷۹۶

منبع:پژواک ایران


فهرست مطالب محمود طوقی در سایت پژواک ایران 

*شرحی بر«حدیث بر دار کردن حسنک وزیر»۱‏  [2018 Dec] 
*فرقه دموکرات دفتر دوم بخش سوم  [2018 Dec] 
*روشنفکران در آراء و اندیشه های جلال آل احمد بخش پنجم [2018 Dec] 
* فرقه دموکرات دفتر دوم بخش دوم روايت جهانشاهلو از تاريخ  [2018 Nov] 
*فراز و فرود یک نهضت؛فرقه دموکرات آذربایجان/ دفتر دوم / بخش اول [2018 Nov] 
*قوام السلطنه و حمید شوکت در ترازوی داوری بخش سوم  [2018 Nov] 
*قوام السلطنه و حمید شوکت ؛در ترازوی داوری قسمت دوم نهضت دمکراتیک آذربایجان [2018 Nov] 
*قوام السلطنه و حمید شوکت در ترازوی داوری  [2018 Nov] 
*علی و محمد تربیت؛مجاهدان صدر مشروطه  [2018 Oct] 
*نامه‌هایی برای فصل‌های نیامده قسمت چهارم [2018 Oct] 
*نامه هایی برای فصل های نیامده قسمت سوم  [2018 Oct] 
* محمود اعتماد زاده؛به آذین ووصیت نامه اش  [2018 Sep] 
* فرقه دمكرات آذربايجان  [2018 Sep] 
*پرنس موناکو؛ پرنس احمد آباد؛پرنس سرخ [2018 Sep] 
*مروری کوتاه به خاطرات مهدی خانبابا تهرانی  [2018 Sep] 
*آذربايجان‎ ‎در‎ ‎آستانۀ‎ ‎تشكيل‎ ‎فرقه [2018 Sep] 
* نگاهی به زندگی مهدی خانبابا تهرانی [2018 Sep] 
*فرقه دموکرات فراز و فرود یک نهضت ‏ بخش نخست  [2018 Sep] 
*نامه هایی برای فصل های نیامده [2018 Aug] 
*دو اعلامیه و دو شاه [2018 Aug] 
*کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی (اتحادیه ملی) [2018 Aug] 
*مزدک بامدادان [2018 Aug] 
*یازده تز فوئر باخ و موش های جونده تاریخ [2018 Aug] 
*کودتای ۲۸ مرداد؛ جبهه ملی و حزب توده روز شمار کودتا [2018 Jul] 
* نگاهی به آرا و اندیشه های پوپر [2018 Jul] 
*چند مشکل تاریخی ‏ [2018 Jul] 
*چند مشکل تاریخی ‏ [2018 Jul] 
*آواز میهنی؛باز خوانی یک شعر  [2018 Jul] 
*شمه‌ای در مورد تاریخ انسان [2018 Jul] 
*راز ماندگاری [2018 Jul] 
*شعر کودتا [2018 Jul] 
*تنقیح متن؛ عارف‏نامه ایرج میرزا  [2018 Jun] 
*نفثه المصدور [2018 Jun] 
*نامه های نیما به لادبُن؛برادرش [2018 Jun] 
*داستان یک شعر؛جهانگیرخان صوراسرافیل [2018 Jun] 
*تمامی داروندار یک چریک؛ حمید مومنی [2018 Jun] 
*بیژن جزنی ومهدی اخوان ثالث در خوان هشتم  [2018 Apr] 
*تاریخ را درست بخوانیم ودرست هم بنویسیم [2018 Mar] 
*پدیده ای بنام امیر حسین فطانت [2018 Mar]