آیا از اتاق مذاکرات هسته ای دودسفید برخواهد خاست یا دودسیاه؟
تقی روزبه

 

ماراتن مذاکرات هسته ای پس از نزدیک به دوسال مذاکرات فشرده و نفس گیر، برطبق زمان بندی مقرر، واردمهلت نهائی خودشده است. و این درحالی است که چالش ها و چانه زنی ها برسر گره گاه ها در پشت درهای بسته هم چنان ادامه دارد. معمولا در این گوئه مذاکرات پیچیده، ُروندهای های پایانی که نیاز به تصمیم های مهم دارد، سخت ترین مرحله مذاکره را تشکیل می دهد. چنان که دست یابی به توافق موقت ژنو و مشخصا تفاهم نامه بدون امضاء لوزان حول کلیات، در پی 8 شبانه روزمذاکرات فشرده و شبانه روزی همراه بود. طبیعی است که دست یابی به هدف اعلام شده یک توافق جامع و پایدارهسته ای که موضوع این دور از نشست ها را تشکیل می دهد و بیش از سه هفته است که معاونان و کمیته های تخصی بطورپیوسته مشغول تدارک آن هستند، پیچیده ترهم باشند. اکنون دیگر تمدیدضرب العجل مذاکرات لااقل برای چندروزدیگر اجتناب ناپذیر به نظر می رسد. عوامل قانونی محدودکننده بیرون از نشست هم، همچون سررسید9 ژوئیه که زمان تحویل توافقنامه برای بازبینی به کنگره آمریکاست نیز وجود دارند، و گرنه مهلت بازبنیی کنگره از 30 روز به 60 روز خواهد رسید و فراتر از آن اگر طبق زمان بندی کنگره توافق تا سپتامبر آماده نشود، کنگره اقدام به تصویب تحریم های تازه خواهد کرد. اساسا بدلیل شکل گیری یک جبهه مخالف و فعال توافقنامه- به عنوان یک توافق بد بجای یک توافق محکم- و افزایش تهدیدها علیه آن و نیز فرارسیدن نیمه دوم و پایانی عمردولت اوباما، و این واقعیت که معمولا در سال آخر رؤسای جمهور قادر به اتخاذ تصمیم های مهم نخواهند بود، مرور زمان به ضرردست یابی به توافق جامع هسته ای است. بطوری که مذاکره کنندگان ناچارند این فاکتورزمانی را در چانه زنی های خود منظور کنند.

در شرایط کنونی دو پرسش عمده میزان موفقیت دست یابی یه یک قراردادجامع و پی آمدهای آن در صورت موفقیت و یا شکست، ذهن همه گان را بخودمشغول می کند. چرا، که هرکس به تجربه می داند که وقوع یک رویدادهای مهم جهانی  قاعدتا با پی آمدهای مهم و تأثیرگذار برزندگی بسیاری بویژه در داخل کشور و منطقه، همراه خواهد بود.

اظهارنظرهای متناقضی توسط دست اندرکاران مذاکره کننده و یا نزدیک به آن ها پیرامون پرسش نخست بیان می شود که همه آن ها عموما به یک اگر ختم می شوند: می توان به نتیجه رسید اگر طرف زیاده خواهی نکند و اگر به حقوق ما احترام بگذارد، اگر اراده سیاسی حاکم باشد، اگر همه طرف ها آماده باشند که تصمیماتی سخت و مهم بگیرند.... . و هرچه هم  به زمان پایانی نزدیک می شویم، به عنوان بخشی از آداب و رموزاقدامات دیپلماتیک هم از اطلاع رسانی دقیق اجتناب می شود، و هم میزان بدبینی ها ودرجه فشارها از هر دوسو و نیز از جانب مخالفان توافق افزوده می شود. چنان که عراقچی از دبه در آوردن برخی طرف ها و نقض برخی موادلوزان صحب می کند. هم او هنوز از پرنشدن پرانتزهای اصلی که حاکی از حل نشدن اختلافات مهم تا لحظه ابرازنظر است سخن می گوید. اختلافات اساسا حول سه محورچگونگی لغوتحریم ها (زمان بندی تعلیق و حتی لغو آن ها و بازگشت خودکار آن ها در صورت بروزتخطی، و ز مان بندی کل قرارداد که شامل اعمال محدودیت های شدید بر پروژه هسته ای ایران است)، کم و کیف راستی آزمائی و نظارت ها که ناظربر دامنه دسترسی به تأسیسات هسته ای و نظامی مرتبط با آن است، و بالأخره کم و کیف مربوط به محدودیت تولید و تحقیق سانتریفوژها هستند. جان کری نیز از روی میز قرارداشتن مسائل و تصمیم های مهم و دشوار حرف می زند. فرانسه نیز شروط سه گانه ای را نه در اتاق مداکره بلکه در برابررسانه ها به زبان آورد که آشکارا جنبه تبلیغاتی آن بر سایروجوهش می چربد. در چنین شرایطی چه گونه می توان به ارزیابی  تاحدی واقع بینانه رسید؟. جدا از کسانی که به مددکشف و شهود و تکیه بر غریزه خوش بینی یا بدبینی و تمایلات خود پیشگوئی می کنند، بی تردید پاسخ قطعی و مسجل آری یا نه وجود ندارد. چرا که اساسا خودمسأله بدلیل پیچیدگی ها و کشاکش گرایش های ناهمخوان و دخیل در آن، ماهیت قطعی و تعین یافته ندارد. حتی می توان مدعی شد تا لحظه نهائی خوددست اندرکاران و تصمیم گیرندگان اصلی مذاکرات نیز نمی دانند که نتیجه قطعی چه خواهد بود. آنان که از نزدیک دستی برآتش دارند، حداکثر از امیدواری و خوش بینی های مشروط خود سخن می گویند.

صرفنظر از پیچیدگی ذاتی یک بحران مزمن هسته ای و دارای وجه جهانی -که ترکیب مذاکره کنندگان و دخیل بودن سازمان ملل و نیز حساسیت سایر دولت ها و رسانه ها و بازارهای جهانی نسبت به آن دلالت برهمین واقعیت دارد- و نیز صرفنظر از این که کل این مذاکرات در فضائی اکنده از بی اعتمادی طرفین به یکدیگر جریان دارد و بستری است با رؤیای مختلف که یافتن سنگ بنا های مشترک را دشوار می کند، و نیز عدم انتشاراطلاعات واقعی و دقیق از آن چه که در پشت پرده اتاق چانه زنی ها جریان دارد؛ دوعامل مهم دیگر نیز برابعاداین گونه ابهامات و پیچیدگی ها می افزاید که عبارتند از:

 اول آن که مذاکرات و مجادلات هسته ای در دوسطح موازی جریان دارند: در پشت میزمذاکرات و از پشت تریبون های عمومی. این دوسطح مذاکره و مجادله هم ارز نیستند و هرکدام استقلال نسبی خود را دارند، اما بی ارتباط و بی تأثیر هم نیستند. در موردمیزان این تأثیرگذاری ها تنها می توان با حدس و گمان و احتمال ابرازنظرکرد. چرا که معمولا بخشی از آن ها از زمره جنگ روانی و رجزخوانی پیش از دوئل نهائی محسوب می شوند و  به قصدافزایش قدرت چانه زنی مذاکراه کننده گان و یا برای خنثی کردن تریبون های تبلیغاتی موازی حریف و از جمله تعرض تبلیغاتی مخالفان توافق بکارگرفته می شوند. به مرگ گرفتن تا به تب راضی کردن تاکتیک شناخته شده این گونه دوئل های دیپلماتیک است که در آن پنهان کاری به جدرعایت می شود و هیچ طرفی دوست ندارد تا لحظه آخر دست خود را رو کند و میزان انعطاف و عقب نشینی خود را به نمایش بگذارد. علاوه بر آن برخی از این سخنان هم مصرف داخلی دارند و برای فریب و ساکت کردن مخالفان داخلی بکارگرفته می شود. به عنوان مثال از جانب حکومت ایران، تن دادن به برچیده شدن محترمانه بخش مهمی از آن چه که سالیان دراز به عنوان حماسه هسته ای عنوان می شده است و تبدیل شدن آن به یک دکورهسته ای و تأسیسات سترون شده، با آن هزینه های نجومی را، بدون بر پاکردن دیواری از گردوغبارتبلیغاتی چگونه می توان توجیه کرد؟. بخصوص که حفظ ابهت رهبری و پنهان ساختن پروپال در شکسته وی هم به طورتنگاتنگی با آن گره خورده باشد.

 افزایش کارشکنی و فشاردولت ها و جریان های مخالف مذاکرات که اکنون یک جبهه جهانی ضدمذاکره تشکیل داده اند نیز به نوبه خود برعدم قطعیت نتیجه می افزاید. به عنوان نمونه ناتانیاهو نخست وزیراسرائیل که علاوه برکانال های رسمی اطلاع یابی، با جاسوسی حتی اتاق مذاکره کنندگان را می پاید، دست وزیرخارجه فرانسه را با این پیام فشرد که در سرمیزمذاکره برای یک توافق محکم ایستادگی کند و هم او واپسین سخنان خود را با ادعای خیانت مذاکره کنندگان به خطوط قرمزخود و انجام یک توافق بد، بدرقه ُروندآخرمذاکره کنندگان کرده است. آیا هم زمانی قرادادهای نجومی چندده میلیاردی عربستان با فرانسه و یا طرح شروط سه گانه با تفسیرحداکثری در آستانه مذاکرات نهائی و جلوی دوربین های رسانه ها را می توان تصادفی تلقی کرد؟.

خلاصه آن که وجودیک قطب فعال جهانی که یک پایش در درون طبقه حاکم آمریکاست و پای دیگرش در اسرائیل و عربستان و برخی کشورهای دیگرمنطقه است و جملگی مخالف توافقنامه هسته ای برپایه محدودکردن تأسیسات هسته ای بوده و خواهان امحای زیربنای آن هستند، خواهی نخواهی در عدم تعین بخشیدن به نتیجه مذاکرات و اراده مذاکره کنندگان بویژه آمریکا و فرانسه مؤثرند و توضیح دهنده سخنان و واکنش های بعضا متناقض پایوران درگیردر مذاکرات هسته ای. البته در این سو و از جانب ایران هم دخالت چنین عواملی وجود دارند. چنان که خامنه ای در اعلام خط قرمزهای جدیدخود نیز تفسیرحداکثری از موضوعات موردمناقشه را اعلام داشته است که فی المثل رداعتبارراستی آزمائی توسط آژآنس یکی از آن ها بود و سایه سنگین این سخنان بر مذاکرات را نیز شاهدیم. بدیهی است که بدون پذیرفتن نقش آژانس که ساختاراجرائی پیمان نظارت هسته ای برآن استواراست، اگرهیئت ایرانی بخواهد بر آن اصرار ورزد، می توان بطورقطع گفت که هیچ توافقی بدست نخواهد آمد و حتی همین به تنهائی می تواند موجب شکست مذاکرات بشود.

نکته اصلی آن است که آیا این گونه خط قرمزکشیدن های خامنه ای واقعا عدول ناپذیرند یا او و هیئت ایرانی عملا از خط قرمزهای خودهم عبورمی کنند. می دانیم  که تا کنون او بارها از خط قرمزهای خودتعیین کرده عبورکرده و یا در برابرعبور از آن سکوت کرده است. مثل تأکیدبر توافق یک مرحله ای پیرامون کلیات و جزئیات و مخالفت با توافق دو و یا چندین مرحله ای که عملا خلاف آن صورت گرفت  و یا خواست انتشار فاکت شیت –گزاره برگ-  از سوی هیأت ایرانی در پی انتشارآن از سوی طرف آمریکائی که شورایعالی امنیت ملی بدلیل خطربسته شدن قدرت مانورمذاکره کنندگان و عدم مصلحت، از انتشارآن امتناع ورزید، یا لغویک باره همه تحریم ها که همگی در تفاهم نامه لوزان عملا نادیده گرفته شدند. در نمونه ای دیگر در حالی که او از ممنوعیت بازدید از هر گونه تأسیسات نطامی سخن می گوید، اما مذاکره کنندگان از بازرسی و نظارت مدیریت شده برطبق معاهده الحاقی که در لوزان پذیرفته شده است سخن می گویند. لغو و یا تعلیق تحریم ها نیز صرفنظر از تبلیغات، در عمل بدلیل ماهیت تدریجی اقدامات معطوف به تغییرکاربری و نظایران آن و بطریق اولی راستی آزمائی آن بطوراجتناب ناپذیر تدریجی خواهد بود. معضل اصلی در این حوزه همانا ماشه یا مکانیزم برگشت خودکارتحریم هاست که هم چون شمشیرداموکلسی بر بالای رژیم ایران و البته بر فراز سرمردم نیز، تا اطلاع ثانوی آویزان خواهد بود و اگر رژیم بر آن باشد که توافقی بکند- و می دانیم که رفع تحریم ها و فشارهای اقتصادی و در رأس آن خروج پرونده از شورای امنیت و نیز از ذیل فصل هفتم آن (همان کاغذپاره معروف!) و تحریم هائی که این نهادمقررکرده است و مشروعیت سایرتحریم ها نیز بر آن استواربوده است، انگیزه اصلی را تشکیل می دهد- از آن گریزی نخواهد داشت. در اصل و در حوزه عمل تعلیق تدریجی تحریم ها در برابرراستی آزمانی در کنارمجموعه کاملی از محدودیت های اعمال شده بر پروژه هسته ای و نظارت فوق العاده، سه ضلع ساختار نظام توافق جامع را تشکیل می دهند که در عین حال با حفظ دکوری از غنی سازی محدود و کنترل شده برای حفظ آبرو و باصطلاح سرخ نگهداشتن چهره، همراه است. برطبق گفته خامنه ای وقتی دولت آمریکا پذیرش غنی سازی محدود را داد دولت ایران در زمان احمدی نژاد حاضر به شروع دورجدیدی از مذاکرات شد. البته حفظ همین دکور وتولیدمحدود کنترل شده اورانیوم عنی شده  از مهم ترین موضوعات مناقشه بین موافقان و مخالفان را تشکیل می دهد که آن را در حکم برسمیت شناختن ایران بالقوه هسته ای و اشاعه سلاح هسته ای در منطقه می دانند.

به هرحال، تا آن جا که به پاسخ سؤال اول برمی گردد، با توجه به جنبه های گوناگون دخیل در آن، معادله هسته ای را باید  یک معادله چندمجهولی با نتیجه ماهیتا نامعین دانست که خروجی آن منتجه ای از عوامل برشمرده شده است. با این همه اهمیت این عوامل یکسان نیستند و با در نظرگرفتن وزن هرکدام می توان ارزیابی حدالامکان نزدیکی به حقیقت داشت. بر این اساس  و بر پایه نقش عوامل متضاددخیل، می توان از درجه احتمال وقوع هرکدام از دو سناریوی اصلی سخن گفت.

 

با در نظرگرفتن همه این عوامل و بنا بدلائلی که در پائین اشاره خواهد شد به نظر می رسد طرفین اصلی مذاکره مایل اند این مذکرات دوساله را به فرجام یک توافق باصطلاح جامع و پایداربرسانند. احتمال و شانس چنین توافقی- که چه بسا با  تمدیدهای کوتاه مدت مذاکرات هم همراه باشد از اعلام شکست آن بیشتر است. حتی اگر در این مرحله نیز نتوانند موفق نشوند، احتمالا تداوم مذاکره را بر اعلام شکست ترجیح خواهند داد.

  

مهمترین دلایل را می توان در محورهای زیرخلاصه کرد:

الف-فقدان بدیل جذاب و قابل دفاع  برای طرف های مذاکره کننده بویژه طرف آمریکا و ایران. این یکی از مهم ترین دلایلی است که اوباما و تیم مذاکره کننده او در دفاع از مذاکرات و سازش در قبال مخالفان خود از جمله جمهوری خواهان و اسرائیل اقامه کرده است. چرا که با توجه به آن که مدعی اند هرگاه ایران عزم کند، قادر است در طی دو یا سه ماه به سلاح هسته ای دست یابد، معنائی جز به استقبال یک جنگ فوری رفتن برای نابودی تأسیسات هسته ای ندارد. چنین جنگی با توجه به شرایط بحرانی منطقه و جهان و نیز گستره زیرساخت های هسته ای ایرن و بومی شدن دانش و تکنیک آن، ریسکی است بزرگ و با پی آمدهای نامطمئن و حتی ترغیب رژیم ایران به ساخت آن.  به گفته آن ها در بهترین حالت هم فقط می تواند حداکثر سه-چهارسال پروژه هسته ای ایران را به عقب بیاندازد. نباید فراموش کرد که اکنون بر اساس اطلاعات منتشرشده معلوم شده است که فرمان حمله ناتانیاهو به تأسیسات هسته ایران در سال گذشته صرفا بخاطرمخالفت و حتی نافرمانی سران ارتش اسرائیل و سران دستگاه امنیتی اسرائیل صورت نگرفته است!. از سوی دیگر تشدیدتحریم های اقتصادی هم پاسخ گوی رفع این خطر در کوتاه یا میان مدت نخواهد بود. در اصل هم بدیل واقعی اسرائیل و جنگ طلبان آمریکا جز حمله نظامی نیست و نابودی تأسیسات هسته ایران نیست. همانطور که برخی از کاندیدهای حزب جمهوری خواه هم آن را بر زبان می آورند.

ب-دومین دلیل مهم، خوددست آوردهای تاکنونی مذاکره است. بر طبق این دستاوردها حکومت اسلامی ایران نزدیک به دوسال است که عملا تؤسعه هسته ای خود را منجمدساخته و آن را شفاف و نظارت پذیرکرده است. علاوه بر آن توافق نامه لوزان در صورت اجرائی شدن، معنائی جزخلع سلاح بیش از نوددرصدی برنامه هسته ای ایران و توقف پروژه جاه طلبانه رژیم ایران نیست. کاهش 98 درصد از حجم اورانیوم غنی شده، نظارت های فوق العاده، اجرای پروتکل الحاقی و تغییرکاربری تأسیسات هسته ای و اعمال محدودیت طولانی در غیاب آلترناتیوواقعی، فی نفسه چنان دستاوردهای مهمی هستند که هیچ سیاستمدارحسابگری حاضرنیست به آسانی آن ها را فدای امتیازات نسیه و خیالی بکند.

ج- خطرفروپاشیدن نظام تحریم ها در صورت شکست. همانطور که مقامات دست اول آمریکا از جمله کری مطرح کرده اند با شکست این مذاکرات، بویژه اگر که  مسبب اصلی آن غرب و زیاده خواهی آن باشد، نه فقط روسیه و چین بلکه متحدین اروپائی نیز باین آسانی زیربارتحریم های جدید و تشدید آن ها و یا حمله نظامی نخواهند رفت و  خطر از دست رفتن اجماع کنونی بین مذاکره کنندگان وجود دارد. بویژه آن که دست اندرکاران ایران هم با وقوف به این فاکتور سعی دارند به نحوی رفتار کنند که برای چنین حالتی طرف مقابل مسئول شکست قلمداد شود. 

د- در شرایطی که منطقه باندازه کافی از بحران و جنگ اشباع شده است، و داعش رسما از سوی دولت اوباما و متحدین اش  به عنوان خطرعمده تلقی می شود، گشودن جبهه  دیگر و چه بسا پردامنه تر از کانون های بحرانی موجود، با هیچ عقل و منطقی بخصوص از جانب دولت ها و جناح هائی که مدافع منافع درازمدت سیستم بشمارمی روند، سازگاری ندارد. البته برای جناح های جنگ طلب و دولت افراطی اسرائیل که بیشتر بدنبال منافع مقطعی و اخص خود هستند و نه الزاما منافع عمومی و کلان سرمایه و تأمین ثبات منطقه، توسل به جنگ بخشی از پروژه گسترش سلطه و منافع آن ها محسوب می شود. حتی شاهدیم که جمهوری خواهان آمریکا در سایه بحران های انفجاری خاورمیانه و نا توانی اوباما در مهارآن ها که در اصل میراث نئوکان ها و پی آمدجنگ افروزی آن ها محسوب می شود، در صددبفراموشی سپردن پرونده عملکردخود بوده و زمزمه کاربردنیروی زمینی آمریکا در منطقه را سر داده اند. چنان که ائتلاف عملی دولت اسرائیل با داعش و مداوای زخمی های آن و یا ارسال اسلحه به آن ها با توجه به عمده کردن خطرایران و حزب اله بیانگرچنین رویکردی است. چنان که رابطه ترکیه و عربستان و قطر، دیگرمتحدین منطقه ای آمریکا با داعش امروزه  از پنهان کاری گذشته است.  

ه- با توجه به بحران اقتصادی غرب و اروپا، دست یابی بیشتر به اقتصاد و بازارایران برای سرمایه داران غربی، هم چنان  که برای چین و روسیه، اکنون به صورت یک وسوسه قوی در آمده و هم چون یک نیروی فشار برای حل بحران هسته ای عمل می کند. بازاربه اصطلاح نوظهوری با ظرفیت سرمایه گذاری نیم تریلیونی و چشم انداز عرصه صنعت گاز و نفت سرشار و بی بدیل ایران و با رتبه دوم جهانی، آن هم در شرایطی که روابط روسیه وغرب برسراکراین دچارتنش های زیادی شده و یا فقدان امنیت در کشورهای نفتی چون عراق و لیبی و... به دلیل جنگ ها و بحران های داخلی، بسیاری کمپانی ها و شرکت های بزرگ نفتی چون آکسون مبیل آمریکائی و یا کمپانی مهمی چون شل و ..... متوجه بازار ایران و گشودن باب مذاکره با مقامات اقتصادی ایران شده اند. رژیم ایران هم درباغ سبزنشان داده و از آن برای گشایش بحران هسته ای و گشایش های اقتصادی بهره می گیرد. اخیرا وزیرراه در فرانسه به مقامات فرانسوی هشدار داد که مبادا از بازار80 میلیاردی حمل و نقل ایران غفلت کنند.

 

و- نه فقط طرف های غربی، بلکه بیش از آن ها خودطرف ایرانی است که مشتاق گشایش اقتصادی است. اگر تشدیدبی سابقه تنگناها و بحران اقتصادی، و اجتناب از از خطرسقوط به نفطه صفرصادرات نفت که هدف تحریم  دولت آمریکا و کنگره بوده است، رژیم ایران تن به مذاکره برای محدودیت پروژه هسته ای خودداده است، همین عامل ضرورت دست یابی به یک توافق را  برای رژیم ایران به یک هدف مهم تبدیل کرده است. چنین گشایشی برای خروج رژیم ایران از بن بست همه جانبه و حتی تحقق جاه طلبی های منطقه ای خود به عنوان یک قدرت برتر الزام آورساخته است. چنان که بر طبق برنامه بلندمدت 20 ساله، بجای تبدیل شدن به قدرت اول اقتصادی منطقه، تمامی شاخص های اصلی نمایانگرعقب گرد و کاهش وزن مخصوص ایران و پیشی گرفتن قدرت هائی چون ترکیه است. نباید فراموش کنیم که وجودچنین بحرانی با سقوط نزدیک به هفت درصدرشدمنفی و تورم 40 درصدی باعث شد تا دولت محلل روحانی با دو مأموریت گشایش بحران هسته ای و بحران اقتصادی بر سرکارآید.

ز- سیاست قرن بیست و یکم دولت آمریکا مستلزم حل بحران های بازمانده از جنگ سردگذشته چون کوبا و ایران، در راستای انطباق با قطب بندی ها و آرایش های جدید قدرت های جهانی، بخصوص در شرق آسیا و پیشروی ناتو بسوی ارو آسیاست.  دورنگهداشتن ایران از الحاق به قطب های رقیب، که حکومت ایران بی میل به آن نیست، یکی از اهداف این تلاش است.

ح- شکست مذاکرات درعین حال به معنی شکست دولت روحانی و اصلاح طلبان و کاهش وزن آن ها در برابرجناح های تندرو سپاه خواهد بود. عروج احمدی نژاد و تندروان در پی شکست تلاش های دوره قبل، بویژه برای اروپائی ها و انگلستان انگیزه مضاعفی جهت دست یابی به یک توافق است.

 

اگر به این عوامل انگیزه دولت اوباما برای دست یابی به یک توافق جهت ارائه تصویری مثبت از بیلان سیاست های خارجی خود را که در شرایط کنونی منفی و ضعیف ارزیابی می شود و نیز سنجه افکارعمومی جهانی و داخلی آمریکا، حتی در میان یهودیان آمریکا مبنی براحتراز از جنگ تازه در منطقه و حل بحران هسته ای ایران از طریق نظامی را به آن بیافزائیم، آنگاه بر وزن مخصوص و چربش عواملی که به دست یابی یک توافق دلالت  دارند بهتر پی خواهیم برد. چنین عواملی ایجاب می کنند که حتی اگر نتوان در لحظه کنونی به یک توافق واقعا جامع دست یافت، به راحتی تن به شکست آن نداد. از قضا چه بسا تفاسیرحداکثری و زیاده خواهی های دو طرف نسبت به توافق لوزان و خطر از دست رفتن اصل آن توافقنامه باردیگر تعهد به آن را کانونی کند. حتی اگر طرفین ناچار شوند، که مذاکره را تمدید کنند و یا حتی وادارشوند که از سیاست تاکنونی همه یا هیچ فاصله بگیرند و حول نکات موردتوافق پیمان تازه و موقتی را با گشایش های مشخص و دوجانبه در دستورکارخود قرار دهند.

نباید فراموش کنیم که چالش های کنونی سوای وجهه جنگ روانی، بخشا بخاطرچانه زنی حول جزئیات مشخص و در چهارچوب عملیاتی کردن کلیاتی است که قبلا حول آن ها تفاهم صورت گرفته است. مثلا دعوا بر تفسیر تنگ یا باز از پروتکل الحاقی است و نه اصل آن. چنان که یک بار باهنر از دعوا حول به گفته وی فرصت 24 روزه، پس از درخواست آژانس برای بازدید از نقطه ای، سخن به میان آورد و این یعنی این که دعوا حول روزهاست و نه اصل بازرسی باصطلاح مدیریت شده. در موردمصاحبه با کارشناسان هسته ای هم (همان دانشمندان هسته ای) مناقشات اساسا پیرامون کم و کیف آن است و گرنه نفس مصاحبه حتی در زمان احمدی نژادهم صورت گرفته است. در مورداثبات ماهیت اقدامات هسته  گذشته رژیم صلح آمیز فعالیت های هسته رژیم در گذشته هم، هم خودجان کری و هم پیش از وی مدیرآژانس هسته ای، یوکیاآمانو، گفته اند که تمرکز برآن در این مرحله برای دست یابی به توافق یک مسأله کلیدی نیست و نباید توافق را به آن مشروط کرد. گواین که با گیردادن مخالفان به این سخن و نیزعدم بهره برداری طرف ایرانی، کری به رفع و رجوع آن پرداخت.

 

شکل گیری یک جبهه نیرومندجهانی علیه توافق هسته ای!

بحران هسته ای نه فقط با صف آرائی های جهان و بویژه منطقه ای گره خورده است، بلکه به نحوشدیدی با آرایش درونی بلوک قدرت در آمریکا نیز گره خورده است. چنان که بالأخره مجلس کنگره حق بازبینی توافقنامه را به تصویب رساند و متقابلا در ایران هم مجلس اسلامی هم برای ایجادموازنه، مصوبه الزام دولت به نظرمجلس و ارائه گزارش، به خطوط قرمز و مصوبات شورای امنیت را به تصویب رساند. البته مسآله اصلی در این نوع قرینه سازی ها، زیاده خواهی هاست تا تضعیف و یا درهم شکستن اصل مذاکرات و توافقنامه. گرچه در ایران به خاطروجودپربرکت پدیده ای بنام عمودخیمه نظام و فصل الخطاب بودن آن، در صورت تمایل حضرت اشان، این نوع منازعات بسهولت قابل جمع شدن هستند، اما در آمریکا اوضاع فرق می کند  و جمع کردن آن کاردشواری است. بهرصورت جنگ قدرت در بالاترین سطوح برای تصاحب قوه مجریه و پیرامون برخی سیاست های کلان داخلی و خارجی، و مشخصا منطقه ای، واقعیت دارد. در پرتوهمین شکاف هاست که اسرائیل با تمامی توان خود برای درهم شکستن مذاکرات بسیج شده است. و شماری از کشورهای عربی نیز در ائتلافی عملی با اسرائیل و جمهوری خواهان بلوک نیرومندی را علیه آن و مقابله دولت ایران بوجود آورده اند. کارشکنی حتی از مرحله دیپلماسی و تهدیدهای زبانی گذشته و آرایش جنگی- و از جمله جنگ های موسوم به نیابتی-  به خودگرفته است که بازتاب دهنده تقابل حاد دو استراتژی و دو رویکردمتضاداست. چنان که یک بلوک، ایران (و تشیع) را خطرعمده می داند و بلوک دیگر داعش را. مکین و بسیاری از سرکردگان جمهوری خواه رسما از ایران به عنوان خطرعمده نام می برند و دولت اوباما را متهم به عدم قاطعیت می کنند. دولت اسرائیل هم ایران را هزاربارخطرناک تر از داعش اعلام می کند. بزعم آن ها حل بحران هسته ای و گشایش های اقتصادی و سیاسی ناشی از آن موجب تقویت موقعیت حکومت ایران خواهد شد. وجودچنین شکاف ژرفی عملا و به طورهم زمان موجب گشایش دو نوع جبهه جنگی و ائتلافی در منطقه علیه داعش از یکسو و علیه ایران از سوی دیگرشده است که هرکدام نافی و خنثی کننده دیگری است. یکی از دلایل مهم شکست و یا ناکامی استراتژی اوباما و ائتلاف بین المللی او علیه داعش، وجود چنین شکافی در منطقه است. سخن عراقچی به کری که گفته بود حمله به یمن شلیک به مذاکرات هسته ای است، ناظربرهمین تخاصم و کشمکش است. اوباما که صراحتا اعلام داشته است خطرعمده کنونی را داعش تشکیل می دهد و نه ایران، عملا در نوسان و بندبازی بین دو این سیاست و فشارمتحدین منطقه ای خود گرفتارآمده و تاحدزیادی به نفس نفس افتاده است. گو این که پیشروی اخیرداعش در عراق و گسترش دامنه عملیات تروریستی در منطقه و کشاندن دامنه آن به درون کویت و عربستان و .... و نیز به قلب اروپا، تلنگری جدی به سیاست جنگ طلبان و حامیان داعش وارد آورده است.  

 

پی آمدها:

دست یابی به یک توافق و حل بحران هسته ای هم چون جنگ ایران و عراق  یک نقطه عطف در حیات جمهوری اسلامی و پوست اندازی آن محسوب می شود که دارای پی آمدهای داخلی و منطقه ای مهمی است.  پس لرزه های چنین توافقی حتی از جنگ ایران و عراق و پذیرش قطعنامه سازمان ملل بیشتربوده و در بهترین حالت یک نسل با پی آمدهای آن مواجه خواهند بود. چراکه متضمن یک عقب نشینی رسواکننده تر از جنگ و  در برگیرنده یک نظارت فوق العاده جهانی برای مدت طولانی است. ضمن آن که  کانون های دیگربحران فی مابین ایران و غرب و مشخصا آمریکا هم چنان باقی است و چه بسا بر دامنه آن ها افزوده هم بشود. باقی ماندن تحریم های مربوط به تسلیحات موشکی، تحریم سپاه و... تحریم های مربوط به حقوق بشر و یا پول شوئی و نظایرآن هم چون زخم لای استخوان  بوده و می تواندتحت رقابت های درونی جناح های درونی آمریکا و یا فشارمتحدان آمریکا که مخالف توافق و بر قراری سیاست آتش بس با جمهوری اسلامی هستند، هم چنان چالش برانگیز خواهند ماند.

در سطح داخلی هم به دلیل وجود منازعات جناحی و شکاف درونی، دارای پی آمدهای متفاوت و چه بسا متناقض خواهد بود. سیاست گشایش بحران هسته ای تا آنحا که به عزم خامنه ای و جناح اصول گرایان مربوط می شود، با سیاست انقباض داخلی و تشدیدسرکوب در همه حوزه های اجتماعی و فرهنگی و سیاسی و اقتصادی همراه است. تشدیداعدام ها و سانسور و ممانعت از هرگونه تجمع خارج از حیطه نفوذرژیم، فشاربه کارگران و فعالان و کنشگران سیاسی و اجتماعی، فراخوان خامنه ای به قوه قضائیه، یعنی نهادی که آشکارا اعلام داشته است مجوزهای دولت برای برگذاری کنسرت ها و مجامع عمومی را به رسمیت نمی شناسد و به مثابه چماق قانون در برابرمخالفان و "فتنه گران" عمل می گند، محکوم کردن فرزندرفسنجانی به ده سال زندان و مواردبی شماردیگر همه و همه نشان دهنده آن است که رژیم در عبور از گردنه بحران هسته ای و فشارهای خارجی، نگران خارج شدن اوضاع از کنترل خود بوده و بر آن است که با تشدیدفضای اختناق و سرکوب اوضاع را تحت کنترل خود نگهدارد. علی القاعده دست یابی به یک توافق یاید بتواند در شرایط عادی موقعیت روحانی و رفسنجانی و اصلاح طلبان را تقویت کند، اما در ایران با قواعدجوامع متعارف نمی توان اوضاع را تشریح کرد.

جناح رقیب که دست بالا در قدرت  را دارد و آن را حق انحصاری و مادالعمرخودمی داند، حاضراست جان بدهد اما سکان قدرت را از دست ندهد. از این رو با تمام قوا مصمم است که نتایج این پیروزی به سبدروحانی و اصلاح طلبان ریخته نشود و برهمین اساس چه بسا با افول نسبی نقش محللی دولت روحانی در پی حل بحران هسته ای و احساس بی نیازی به آن و با بهره گیری از منافع و منابع ارز  آزادشده و نیز سایر گشایش های محتمل، به فشارخود برای تضعیف جناح رقیب و قبضه کنترل مجلس شورای اسلامی و خبرگان در انتخابات پیش رو و تشدیدفضای اختناق برای ممانعت از جان گرفتن جنبش های اعتراضی بیافزاید. همانطور که اشاره شد پی آمدها نیز متناقض هستند و صرفا این رژیم نیست که می تواند از آن بهره بگیرد. در سوی مقابل هم علاوه بر تشدیدشکاف ها و کشمکش های درونی حاکمیت، زمنیه های تازه ای برای بازیگرانی چون افکارعمومی و جنبش های اعتراضی، و فشارهای جهانی معطوف به حوزه های حقوق بشر و سرکوب بوجودمی آیند که می توانند بر بسترروندوخامت آمیز یک بحران همه جانبه و مرکبی که رژیم گرفتارآن است و در شرایط انباشت انتظارات و مطالبات، نقش آفرینی کنند و  تهاجم اصول گرایان و جناح حاکم را که ذاتا شکننده و دارای ماهیت تدافعی است مهارکنند. این روندها مطلق نیستند بلکه بسته به چگونگی واکنش ها و توازن قوای داخلی و جهانی و بهره گیری از فرصت هائی که معمولا در عبور از این گونه نقاط عطف و بحرانی فراهم می شوند، می تواند متفاوت باشد. نباید فراموش کرد که معضل بحران هسته ای حتی اگر حل هم بشود با توجه به ماهیت آن چه که صورت می گیرد، چیزی جز بیان بن بست جمهوری اسلامی و رسوائی بزرگی برای حاکمان نخواهد بود و بنابراین سوای ظاهرتعرضی و فراربه جلوی رژیم و تلاش آن برای انسدادبیشترفضای تنفسی، اما در بن مایه خود دارای ماهیت تدافعی است.

از یکسو حذف فشارهای تحریمی و کاهش خطرحمله نظامی و سست شدن دوگانه دشمن و نظام موجب کندشدن حربه های کنترل رژیم خواهند شد و از جانب دیگر سوگیری دولت در سیاست های نئولیبرالی و روانه کردن دست آوردها به کیسه حاکمان و سرمایه داران، و به نوعی خداحافظی با دولت های رانتیرنفتی، و ریزش شتابان توهم تغییراوضاع، موجب دو قطبی شدن جامعه و کمانه کردن خواست ها و انتظارات انباشته شده بسوی حاکمان و عروج جنبش های اجتماعی و مطالباتی می شود. البته نباید این روندها را شسته ورفته در نظرگرفت. چرا که رژیم هم به سادگی از دوگانه دشمن و نظام صرفنظر نکرده و سعی خواهد کرد در شرایط جدید هم چنان بر طبل آن بکوبد و حتی خطرفرورفتن بیش از پیش در جنگ های منطقه ای نیزوجود دارد که مقابله و اجتناب از آن نیازمندهوشیاری همه کنشگران و مردم است. بطورکلی فرصت ها و تهدیدها پا به پای هم بوجود می آیند و این کنشگران و جنبش ها هستند که می توانند به این فرصت ها واقعیت مادی به بخشند و با تهدیدها مقابله کنند و گرنه اگر تصور بر تغییررفتاررژیم بطورخود به خودی باشد، گشایشی به سودمردم و جنبش ها و دموکراسی و برابری در کار نخواهد بود و این فرصت ها خواهند بود که به باد می روند.

گرچه بطورکلی در شرایط کنونی فاکتورهای عوامل مقوم توافق هسته ای بر عوامل منفی می چربد، اما همانطور که گفته شد، این تنها به معنی شانس بیشتر آن است و نه الزاما قطعی بودن آن. در صورت وقوع سناریوی شکست، و لاجرم جدی شدن تشدید تحریم ها و افزایش خطرجنگ، وضعیت در همه حوزه ها به مراتب بدتر و سیاه تر خواهدشد که پرداختن به آن ها خارج از حوصله این نوشته است.   

2015-06-30  09-04-1394

taghi-roozbeh.blogspot.com

منبع:پژواک ایران

اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:

facebook Yahoo Google Twitter Delicious دنباله بالاترین

   نسخه‌ی چاپی  

تقی روزبه

فهرست مطالب تقی روزبه در سایت پژواک ایران 

*چهاردلیل برای تهدیدمداوم ایران توسط ترامپ!‏ ‏
* ایران، نخستین آماج تهدیدهای ترامپ!‏
*آمریکا و نقل مکان سیاست به خیابان!‏
*درنگی به چند ویژگی گزارش امسال آکسفام
*خدمات رفسنجانی«متأخر» به نظام! اعتراضات در مراسم تشییع، و یک جمع بندی
* هیولای ولایت مطلقه، و نقش هاشمی رفسنجانی در برساختن آن!‏
*گورخوابی و پسوندمتجاهر!‏
*ادعای پیروزی رژیم در جنگ حلب و سیاست معطوف به باتلاق!‏
*نگاهی به دو رویداد:‏ روزدانشجو و چالش های جنبش دانشجوئی!‏
* بحران های جهانی و رویکردجدیدهاوکینگ!‏
*فیدل کاسترو، و تجربه قرن بیستم!‏ و نگاهی به برخوردبی بی سی با آن
* نگاهی به بحران انتخاباتی آمریکا از منظری دیگر و سه مطالبه اصلی بدیل!‏
*بازتابی از انتخابات آمریکا در میان صفوف چپ
*نگاهی فشرده به مختصات صحنه انتخاباتی آمریکا در روزهای پایانی
*انتخابات آمریکا و استریپتیزسیاسی!‏
* آیا دولت-ملت پدیده و مفهومی است ایستا یا در حال تحول و دگردیسی؟
*موسیقی به دار!‏
*نگاهی دو انتقاد به مقاله «همکاری گسترده رژوا و دولت آمریکا، و چالشی که این جنبش را تهدید می کند»
*ابداع واژه جدیدی بنام«ورزشکارنما»!‏
*پرونده جنایت کهریزک، با این نوع ترفندها پاک شدنی نیست!‏
*بررسی اهمیت سند شنیداری مربوط به فاجعه 67 برای جنبش دادخواهی، از ‏خلال نقد سه رویکرد به آن ‏
*نگاهی به ابعادبحران ترکیه و پی آمدها!
*چه کسی می گوید مسعودرجوی زنده نیست؟!
*آزاد شدن جعفرعظیم زاده، و درسهای یک آزمون موفق!
* نگاهی به همه پرسی بریتانیا و چالش های مترتب برآن!
*نگاهی به دو رویداد: گفتمان شلاق!
*فائزه و زندانی بهايی؛ صدای شکستن یک تابو!
*بحران ونزوئلا و فرجام خرده پارادایم سوسیالیسم دولتی سوار بر جنبش های اجتماعی!
*بحثی پیرامون بسط مبارزه طبقاتی به حوزه قدرت!
* چهارگزاره در بسط مفهوم مبارزه طبقاتی
*حفره های بزرگ یک تحلیل از انتخابات 7 اسفند-بخش اول
*جنبش دادخواهی و نقاط آسیب پذیر!
*بحران سرمایه داری و ضرورت خوانش جدید از رهائی!
* احساس خطرخامنه ای از کجا سرچشمه می گیرد؟!
*در زیرپوست تهران چه می گذرد: 7 اسفند و آن چه که در تهران بزرگ اتفاق افتاد! بخش1
*اندرمعنای کنشی بنام رأی دادن!
*انتخابات و اسب تروائی که قراراست حماسه بیافریند!
*ادعای انفعالی بودن تاکتیک تحریم و چندگزاره غلط!
*تناقضی به نام رأی اعتراضی و گفتگوئی دوجانبه پیرامون آن!
*تراب حق شناس و درس بزرگ زندگی!
*تاکتیک تحریم، پرسش ها و انتقادها!
* واقعا به چه کسی باید تبریک گفت؟!
* کم لطفی به اهمیت حربه مؤثری به نام تحریم!
*نقدانباشت قدرت و پاسخ به چندپرسش و انتقاد!
*بازگشت به گذشته، به مارکس، به 150 سال پیش، به چه معناست؟!
* نشست پاریس، و مانیفست «کنش برای توقف جنایات اقلیمی»
*جهان در لبه پرتگاه بحران زیست محیطی، و نگاهی به ریشه ها!
*گزارش آژانس، و حسرت حماسه هسته ای!
*داعش و فریاد آی دزد آی دزد رژیم!
*فاجعه پاریس، بحران سوریه، داعش، ریشه ها و بدیل؟
*اعتراف عجیب رفسنجانی، و دلایل این اعتراف؟
*بازهم در موردپارادوکسی بنام «دولت سوسیالیستی» و در پاسخ به یک مدافع آن!
*رژیم فعالان کارگری و مدنی را هدف گرفته است، با پیوستن به یکدیگر صدای اعتراض خود را بلندترکنیم!
*آیا قدرت ماهیت طبقاتی ندارد؟
*«دولت جهانی سوسیالیستی» یک تناقض تمام عیار!
*تراژدی بحران پناهندگی و ریشه ها!
*تضادبنیادی ولایت فقیه با حکومت قانون!
*پنج دلیل برای تبرئه رسوای سعیدمرتضوی!
*چهارمؤلفه جنگ قدرتی که در ورای دستگیری یک آقازاده جریان دارد!
*توده های مردم تاریخ سازند یا موجوداتی پراکنده و محکوم به لولیدن در گنداب ها؟!
*به نام چپ و به کام راست، نمایشنامه یک عروج و سقوط!
*آغازشمارش معکوس مذاکرات هسته ای در وقت اضافی!
*تصویب نسخه جدیدریاضت اقتصادی و این بار با طعم خودی!
*نه مردم یونان، جان تازه ای به رؤیای اروپای اجتماعی می دمد!
*نگاهی به پیچ و خم های همه پرسی یونان و ماهیت خرده پارادایم دولت های متکی بر جنبش های اجتماعی
*آیا از اتاق مذاکرات هسته ای دودسفید برخواهد خاست یا دودسیاه؟
*اخراج دسته جمعی خبرنگاران بخش کارگری ایلنا و نقش مافیائی "خانه کارگر"!
*مرعوب شدگی مدافعان سرنگونی یا تلاش برای سترون سازی اپوزیسیون انقلابی، کدامیک؟!
*آقای شهردار از «اوین جدید» چه خبر؟!
*اوج گیری جنبش مطالباتی و اهمیت هم بستگی بخش های مختلف نیروی کار!- بخش دوم
*درام واقعی که هرروز در برابرمان به نمایش در می آید!
*رویدادتاریخی یا ضدتاریخی؟!
*پیام این شعله های سرخ فام آتش؟!
*جنبش زنان وضرورت عبور از چندین گسست مهم!
*معضلات بزرگی که رهبرنظام اسلامی ناگزیراست در واپسین سال های عمرخود با وجودبیماری و کهولت سن با آن ها دست و پنجه نرم کند! بخش یک
*خودکامگی در اوجی تازه!
*جدائی دین از دولت یا دین از سیاست؟ کدامیک؟!
*پرش حزب چپ یونان -سی ریزا- به سکوی قدرت، و دام آخر!
*اسلاوی ژیژک فیلسوفی آزادیخواه یا اقتدارگرا؟- بخش پایانی
*شعارمحاکمه در«دادگاه قانونی» بازی در زمین جناح حاکم است!
*اسلاوی ژیژک فیلسوفی آزادیخواه یا اقتدارگرا؟
*روایت دیگری از ادعای مرگ جنبش دانشجوئی: دانشگاه مرد؛ زنده باد «دانش»گاه!
*جنبش دانشجوئی در ِاغماء؟!
*نگاهی به جنبش دانشجوئی در سه پرده!
*ما جزأ دموکراسی بی دولت را در روژاوا ایجادکرده ایم!
*جنبش ضدنژادپرستی در آمریکا، ژرفش شکاف ها و دو پیام مهم نهفته در آن!
*درنگی بر معنای سوگ و تجمع های گسترده مردم به مناسبت مرگ مرتضی پاشائی!
*انتخابات میان دوره ای آمریکا و چرخش به راست!
*سیاست اشاعه ترس و شوک درمانی رژیم را درهم بشکنیم!
*یک دقیقه سکوت برای سگی که آزاد زیست و آزادمرد!*
*احتمال وقوع فاجعه سقوط شهرکوبانی!
*در کشاکش بین وظایف دامادی و فرمان فیلترینگ، و پرده برداری از سه خطرعمدها
*آیا هشدار به احتمال وقوع جنگ جهانی سوم را باید جدی گرفت؟!
*کشف تؤطئه، و بحران جانشینی!
*دولت اسرائیل و «قدرت مشرف بر زندگی»
*برشی از شورش سیاهان آمریکا با شعار «دست ها بالا، شلیک نکن»!
*استیضاح وزیرعلوم: زورآزمائی دوجناح برای کنترل دانشگاه ها!
*رابطه سازمان یابی افقی ودموکراسی مستقیم ومشارکتی
*خاورمیانه و بحران زایمان!
*انتخابات پارلمان اروپا، زمین لرزه و پی آمدها!
*سخنان دور از انتظار فیروزآبادی و چالش های جدید!
*سخنان دور از انتظارفیروزآبادی و چالش های جدید!
*جنبش لغواعدام و گام های تازه!
*از تحرک «دلواپسان» تا فعال شدن دولت پنهان!
*آیا بسوی شکل گیری یک طبقه کارگر جهانی پیش می رویم؟!*
*تعرض ارتجاع حاکم به حقوق شهروندان را درهم بشکنیم!
*شکست حزب سوسیالیست فرانسه شوکی تازه به یک رویکرد کهنه!
*سال نو، پیام و ضدپیام ومحورهای پیشروی
*وجه بین المللی بحران اوکراین و پی آمدها
*تبعیض بر زنان و رابطه آن با سایرتبعیض های اجتماعی
*آیا دلایل ارائه شده برای تغییرنام سازمان کارگران انقلابی به سازمان راه کارگر پذیرفتنی هستند؟!
*انقلاب بهمن و سه سؤال کلیدی (بخش اول)
*رژیم ایران نگران شکسته شدن فضای امنیتی حاکم برجامعه!
*پرده برداری از یک هیولای واقعی!
*حضورچالش برانگیز هنرمندان در سخنرانی روحانی!
* آش چنان شورشد که فریادروحانی هم درآمد!
*قطعه ای از شیدائی و جنون جمعی برآمده از دخمه تاریخ!
*ایران در آئینه سال جدیدمیلادی!
*دعوای سرمایه داران آمریکا و «پاپ مارکسیست»!
*نگاهی به شرایط حاکم برجنبش کارگری
* 16 آذر و رویش جوانه های جنبش دانشجوئی!
*آن چه که در صد روزاول روشن شد!
*چالش های نفس گیرمذاکرات هسته ای و چشم اندازآن!
*کردستان را اعدام نکنید! بلوچستان را اعدام نکنید! ایران را اعدام نکنید!
*مکثی پیرامون دوموضوع: جعلیات سیزده آبان، و مدیریت لبخند دیپلماتیک برای خارج و خشونت در داخل!
*دامنه رسوائی و خشم ناشی از شنود فراگیرجهانیان هم چنان بالامی گیرد!
*نگاهی فشرده به دومسأله: بحران مهاجرت و یک شبه فتوای فاشیستی
*دور دوم مذاکرات هسته ای و چالش ها!
*جنگ قدرت، وزیرامورخارجه را روانه بیمارستان کرد!
*پس لرزه های تماس تلفنی اوباما و روحانی!
*تحولات اخیر و تأثیر«نرمش قهرمانه» برچالش هسته ای!
*دردفاع از فراخوان به کارگران برای چاره یابی و اهمیت این نوع فراخوان ها!
*از «جیمی کراسی» تا «روحانی کراسی»!
*یک پیروزی دیگر!
*به صدا درآمدن طبل جنگ و ضرورت فعال شدن جنبش ضد جنگ و ابرقدرت افکارعمومی!
*پایدار باد خاطره جان باختگان تابستان سیاه 67!
*شمارش معکوس برای حمله به سوریه؟
*از گفتمان«اصلاح طلبی» تا گفتمان«اعتدال» فاصله زیادی نیست!
*وضعیت مصر در حالت دراماتیک!
*سعیدحجاریان کاتولیک تر از پاپ و در نقش یک پنبه زن!
*بحران بازتولید و کابینه نجات!
*از مهندسی انتخابات تا مهندسی کابینه
*هنرِبرقدرت یا هم آغوش ِبا قدرت؟!
*«شگون» پیوند گفتمان اعتدال با روحانیت
*توپ در زمین کیست؟ رفسنجانی و اصلاح طلبان یا خامنه ای؟
*انقلاب مصردر فازجدید و سه ویژگی آن!
*نقش شبح تحریم در"انتخابات"
* نگاهی به صف آرائی ها و چالش های صحنه "انتخابات" در آستانه دقیقه 90
*پروازشبحی برفراز "انتخابات"!
*گفتگو با نشریه نگاه بخش نخست
*نقدی به یک گفتار تلویزیونی(2)
*پیرامون نظرخواهی بی بی سی درباره"مسأله اصلی انتخابات چیست"؟
*"انتخابات" و سه حلقه تاکتیکی مرتبط با آن
*"انتخابات" و به صحنه آمدن محتوای گندیده نظام!
*اتحاد جمهوری خواهان پس از ده سال
*نام نویسی رفسنجانی و شوک حاصل از آن درمیان صفوف حاکمیت!
*تحریم گسترده انتخابات یک گزینه واقعی و مؤثر!
*آیا بسوی تعین یافتن یک طبقه کارگر جهانی پیش می رویم؟!
*نگاهی به یک حرکت و تاکتیک موفق و الهام بخش!
*مرگ تاچر یا تاچریسم؟
*در پاسخ به دو انتقاد
* سازها راباید دوباره کوک کرد!
*پیام نوروزی خامنه ای، و«ضد پیام»!
*چه کسی مشغول تدارک «فتنه» ۹۲ است؟!
*درددل حضرت آقا!
*بازهم در اهمیت مطالبات معیشتی و جنبش مطالباتی
*انتخابات نمایشی و برچسب نافرمانی مدنی!
*بادبان ها را باید در کدام جهت برافراشت؟
*نگاهی به یگ گفتگو و دو رویکرد متضاد در برابر اتحادیه ها!
*در جمهوری اسلامی هتل ها به زندان ها رشک می برند!
*انتخابات ریاست جمهوری و نعل وارونه رژیم (بخش اول)
*پرتگاهی به نام شکاف بین حداقل دستمزد و خط فقر‎
*نقش روبه گسترش کارگران در جنبش مطالباتی- ضداستبدادی
*پاسخی کهنه به یک سؤال قدیمی :"آیا دوران سرمایه داری به پایان رسیده است"؟*
*انقلاب مصر، آموزه ها و مهم ترین ویژ گی ها
*تظاهرات کارگری هم زمان در 23 کشور اروپائی، و نقاط قوت و ضعف آن
* جرمش این بود که اسرار هویدا می‌کرد:
*تصویب برنامه بسته ریاضتی با وجود اعتصاب سراسری و محاصره پارلمان، و یک پرسش چالش برانگیز
*انتخابات آمریکا و کانونی شدن جدال ها حول طبقه متوسط!
*بحرانی که از کنترل سران حکومت خارج می شود!
*خود خوارگی، مهم ترین دشمن حکومت اسلامی!
*موج بلند بحران، ویژگی ها و پی آمدهای آن(1)
*حذف نام مجاهدین از لیست سازمان های تروریستی و ادعای بهم خوردن توازن قوا!
*اوج گیری جنگ قدرت و دستگیری فرزندان رفسنجانی!
*منشورها و بازارمکاره سیاست!
*چپ و چرخه بازتولید موقعیت بورژوازی!
*برای مقابله با بحران پراکندگی از کجا باید شروع کرد؟
*طناب دار بر گلوی دموکراسی!
*موقعیت چپ در ایران؟ بحران تئوریک؟ بحران هویت؟ پایگاه اجتماعی؟ گسست­ها و اتحادها؟ *
*یک استدلال و هزار اما و اگر
*نشست کلن: آزمون جدید؟ امیدها و چالش ها؟
*شکست طرح آتش بس کوفی عنان(نماینده سازمان ملل) وخطرگسترش جنگ داخلی در سوریه
*از"مرکوزی" تا "مرکولاند" وتوهماتی که به نام چپ رادیکال پراکنده می شود!
*جنبش های جدید حامل چه پارادایمی هستند؟
*چاووش خوان، و آوای مرگ جمهوری اسلامی!
*انتخابات فرانسه وچپ گروگان گرفته شده!
*تراژدی خودکشی داروسازبازنشسته یونانی،ادعانامه ای علیه نظام سرمایه داری!
*دخیل بستن رفسنجانی به خمینی درآستانه برگزاری مذاکرات هسته ای
*جدی میگم! سلاح هسته ای وحرمت فتوا!
*مارش جهانی روزکارگر با شعاراعتصاب عمومی و یک روزبدون نودونه درصدی ها!
*چگونه سالی ؟!
*نگاهی به چندچالش پیشاروی جنبش زنان
*بروزلحظه تاریخی درهمکاری اصلاح طلبان وسازمان اکثریت!
*پی آمدهای نمایش انتخاباتی رژیم!
*سخنی پیرامون اعتراضات 25 بهمن
*جنگ و تحریم گسترده به مثابه دواستراتژی متفاوت یا دووجه یک استراتژی؟
*اعتصاب یکپارچه ومیلیونی کارگران نیجریه دولت را واداربه عقب نشینی کرد!
*رابطه سازمان یابی افقی ودموموکراسی مستقیم ومشارکتی
*تقابل دواستراتژی: « تحریم گسترده نفتی وبانکی وتهدیدات نظامی» و «تهدید در برابر تهدید»
*پس از9 سال جنگ معلوم شد که طالبان دشمن آمریکا نبوده است!
*معترضان جهان؛ چهره سال مجله تایم؛ مردم سوژه گی!
*جنبش وال استریت وشعاراشغال کنگره!
* "انتخابات" مجلس شورای اسلامی واهمیت یک جنبش تحریم گسترده
*اقدام درخشان والهام بخش کارگران ایران خود رو دراعتراض به تغییرارتجاعی قانون کار
*به مناسبت يک ماهگی جنبش: جنبش وال استريت،ازتصرف فضا-مکان ها تا فلج سازی سازوکارهای سيستم!
*بار دیگر آوای شوم جنگ طلبی!
*سکولاریسم و"اسلام اخلاقی" آقای سروش!
*اهمیت کنشگری مادران پارک لاله
*آیا لیبی واقعا "آزاد"شد؟
*جنبش اشغال وال استریت، و برخی ویژگی های جنبش های جدید
*یک ارزیابی ازاعتصاب کارگران پتروشیمی ماهشهر واهمیت آن
*معلمان و شعاربرابری جنسیتی به عنوان شعارسال تحصیلی جدید
*جنبش دانشجوئی وضرورت درهم شکستن تهاجم رژیم به محیط های آموزشی!
*گفتمان «دموکراتیک» یا سوسیالیستی، کدامیک؟!
*اسپانیا، دموکراسی وتصویب برنامه ریاضت اقتصادی
*میراث خمینی برای جانشینان خود
*لیبی: باچشمی گریان وبا چشمی خندان!
*انگلیس: شورش طردشدگان وبه حاشیه رانده شدگان!
*دراهميت جنبش حق انتخاب سبک زندگی(1)
*گذشت آمنه وخشونت نهادی شده درقانون قصاص
*رابطه جنبش و "چه بایدکرد"!
*دیواربرلین ونعل وارونه سران گروه8 پیرامون تحولات منطقه
*زایش وزوال اسطوره ها درعصرنوین
*تاکتیک، وحکمت های نهفته در یک نظرسنجی!
*تاکتیک های گشاینده وتاکتیک های بازدارنده
*انقلاب پاسخ است یا سؤال؟
*جنبش با کدام گفتمان ؟
*"اوبامای" وال استریت و "اوبامای" مردم کوچه وخیابان
*یک نافرمانی باشکوه!
* آزمون جنبش زنان درمقابله با
*یک جمع بندی فشرده ازچالش های کارگری وراه های برون رفت ازآن
*"انتخابات"رسوا وپرازتقلب!
*مارش عظیم تحریم کنندگان ومعضل صندوق های خالی!