شاهکار سردار ویرانگری (1)
کریم قصیم

                         

جمله ای مشابه حرفهای پاریس خمینی   

به چند خبر و تفسیرکوتاه زیر - به عنوان نمونه از انبوه اخبار و گزارشهای مشابه- توجه کنید:

-  سایت كانون ديده بانان زمين ،  تشكلي غير دولتي ، زيست محيطي و غير انتفاعي در ايران:

آزاد راه تهران- شمال،طرح بيابان سازی تهران– شمال[دراثرجنگل تراشی گسترده]

- مشرق، اردیبهشت 93 ،

به گزارش مشرق، صدوق به اشتباهات زیست محیطی کشور اشاره کرد و ابراز داشت: آزادراه تهران-شمالاشتباه بزرگ سازمان حفاظت محیط زیست کشور بود،  اقدامی که در آن شش شهرکشور حذف شد تا این جاده و این بزرگراه در کشور احداث شود، درست مثل اینبود که یک انسان کلیه اش را بفروشد تا برای خانه اش ویدئو بخرد.  

- خبرگزاری مهر- 8 آبان 93  :

رانش آزادراه تهران- شمال عامل بروز سیلاب در نوشهر و چالوس و سقوط دامنه ها... به گفته وی پیمانکار آزادراه تهران- شمال در این منطقه تمهیدات لازم را برای مهار دامنه های لغزشی که بر اثر جاده کشی در آن ناحیه ایجاد شده را انجام نداده به همین دلیل بارندگی های اخیر موجب لغزش و رانش آن شده است.

                                                                +++

حدود 18 سال پیش، سالی پس از شروع پروژه مذکور، برای نخستین بار دراپوزیسیون خارج کشور موضوع فوق را مورد سنجش و روشنگری قرار دادم. آن نوشته نسبتاً طولانی هنوز هم می تواند در توضیح علل و عوامل این  فاجعه برای خوانندگان علاقمند به حفظ محیط زیست ایران مفید و کمک کار باشد. احداث «آزاد راه تهران - شمال»، درکنارسدسازیهای بی رویه (فاقد ارزیابی اکولوژیک) «سردارسازندگی»، یکی ازپروژه های اصلی غارتگری / ویرانگری محیط زیست شمال ایران و عامل نابودی عرصه های جنگلی، فرسایش خاکها ورانش زمینها ، سیل و خرابی محیط  و آلودگی رودها طی دو دهه اخیر بوده است.

 آن نوشته بلند را(*) دردو سه نوبت تقدیم می کنم . تیرماه 1394- کریم قصیم

                                                                +++  

اسفند 76/فروردین 77 : با اين نوشته، نخست مي‌خواهم توجه خوانندگان را به يك‌ واقعه شدیداً مخرّب و مبرم محيط زيست ایران جلب كنم. بعلاوه، توسط همین روشنگری مي‌توان به چند  ‌مسألهٌ مهم ديگر نيز آگاه شد.

 اصل موضوع، كه جنبهٌ حادّي هم دارد، از حدود 15‌ماه پيش در محافل دانشگاهي ايران، همين‌طور بين مردم و علاقمندان محيط زيست، بحثها و نگرانيهاي شديدي برانگيخته عبارت است از مسألهٌ احداث «آزاد راه تهران‌ـ شمال» و عواقب وخيم آن.

همين‌جا اشاره كنم كه سابقه و حتي برنامه‌ريزي اوليهٌ اين طرح به‌زمان رضاشاه برمي‌گردد، اما در به‌روز شدن، پروسهٌ تصويب و عمليات اجرايي اين «شاهراه» اكنون چنان رگه‌هاي ضخيمي از سود و سياست آخوندي به‌هم تابيده كه دلواپسي اوليهٌ محيط زيستي، خيلي زود ما را به‌فهم حقايق مهم ديگري راهنمايي مي‌كند.

همان‌طور كه اشاره كردم، طرح اوليهٌ اين پروژه 60‌سال در بايگاني وزارت راه گرد‌و‌خاك مي‌خورد. هر‌بار هم كه روي ميز می آمده، مردود به‌گوشهٌ آرشيو برمی گشته است، از‌جمله در سال‌72 در كابينهٌ اول رفسنجاني. منتها از چند‌سال پيش بدین سو محافل قدرتمندي از بالاترين سطوح رژيم روي اين طرح انگشت گذاشته و ول‌كن هم نبوده اند.

 سرانجام در سال‌74 اول آن را به‌تصويب مجلس رساندند و بعد «آش خاله» را گذاشتند جلو دولت.دردورهٌ دوم رفسنجاني، بالاخره در‌مورداجراي اين طرح بين جناحهاتوافق شدو باعقد قراردادی ، سرمايه‌گذاري و بهره‌برداري از آن به «بنياد مستضعفان» واگذار شد.

اين طرح نمونهٌ شاخصي است از سلطه ی سوداگری بر اوضاع و احوال کشور. مظهری از نوع "سرمايه‌گذاريهاي" بزرگ و ویرانگر در عین بي‌اعتنايي دولت ومسئولان طرحها به الزامات محيط زيستي و حتي زیرپا گذاشتن آشکار قوانين و مقررات خودشان.

 پيگيري روند و رویدادهای اين پروژه، جنبه های تكان‌دهنده‌يي ٌ را نيز به‌ما نشان مي‌دهد:

 ـ امور و سمتگيري تعيين‌كنندهٌ ضد محیط زیست، يا به‌طور كلي راه و چاه حفاظت محيط زيست ايران، اساساً در سياستهاو طرحهاي كلان- اعم از نهادها و دولتها - تعيين تكليف مي‌شود.

ـ نظام/نهادها و دولتهاي حاكم از ابتدا عامل اصلي تخريب محيط زيست ايران بوده اند.

ـ مانورهاي دولت خاتمي ـ‌و سوگلي كابينه‌اش، معصومه ابتكار‌ـ از‌سر عجز و ناتواني صورت مي‌گيرد و جز اشاعهٌ توهم، خاک پاشیدن به چشم مردم، درعین تشديد و گسترش تخريب محيط زيست كشور، محصولي ندارد. اساساً نظام در امر اصلاحات عقيم و طبعاً جناههانیز عاجزاند.

 

فاجعه ای درشرف تکوین

پروژهٌ ايجاد «آزاد‌راه تهران‌ـ شمال» كه به اعتراف بعدي مدير اجراييش ـ‌در روزنامهٌ سلام، 2تير76‌ـ «يك‌طرح محرمانه» بوده، با مراسم و تشريفات ويژه در اواخر پاييز سال‌75 «به‌دست پربركت سردار سازندگي» افتتاح مي‌شود. حجم گستردهٌ اخبار و گزارشهاي تبليغاتي و مجيزگويانه، با عكس و تفصيلات حضور آخوندهاي كله‌گنده در اين برنامه‌ها، جملگي مبيّن اين است كه دولت، با پشتيباني «مقام ولايت»، مي‌خواسته فيلي هوا كند:

 

«همزمان با خجسته سالروز بعثت حضرت رسول اكرم(ص) عمليات اجرايي آزادراه تهران‌ـ شمال، به‌عنوان بزرگترين طرح راهسازي كشور، با حضور نمايندهٌ ولي‌فقيه در استان مازندران، نمايندهٌ مردم مازندران در مجلس خبرگان، استاندار مازندران، امام‌جمعهٌ چالوس و فرماندار شهرستانهاي نوشهر و چالوس، در مرزن‌آباد مازندران آغاز شد. همزمان …مراسم ديگري در انتهاي كمربندي غربي تهران برگزار شد و رئيس‌جمهوري با حضور در اين مراسم از‌طريق ارتباط تلفني دستور آغاز عمليات اجرايي اين مسير از مقصد را صادر كرد» (روزنامهٌ ايران، 5‌دي75).

همين نشريه با تيتر درشت طرح مزبور را«تبلور مديريت آگاهانهٌ رئيس‌جمهوري و عزم ملي در دوران توسعه و سازندگي كشور» نام گذاشته بود. در‌واقع با يك كار‌زار سنگين تبليغاتي، كه سران دو‌جناج مهم آن‌زمان  پشت آن بودند، مي‌خواستند اين پروژه را، خارج‌از دعواهاي جناجي، به‌مثابه «يك طرح عمران و آباداني كشور» و کل نظام به‌خورد مردم دهند. ولی محتوای طرح به همت اساتید و کارشناسان دلسوز از مدتها پیش لو رفته بود و به رغم تبلیغات نمایشی در باب "عزم ملی سردارسازندگی" و . . . مخالفتهاوافشاگریهائی انتشار یافته و اهل علم و دانش طیّ نامه ها و شرح و تفصیلهای متعدد، از "فاجعه ای درشرف تکوین" خبرمی دادند:

 «اين طرح بزرگترين مخاطره‌يي است كه ممكن است بخشي از جنگلها و مجموعهٌ به‌هم‌بستهٌ زيست‌محيطي شمال را نابود كند… فاجعه‌يي در‌شرف تكوين است… وانمودكردن طرح به‌عنوان بيسابقه‌ترين طرح آباداني و عمران موجبي كافي براي حصول مشروعيت و قانونيت آن نمي‌تواند باشد.» (اطلاعات، 27‌بهمن‌75)

 ولی به اشاره سران جناحها و صاحبان قدرت قاهره نظام،

 آن موج تبليغاتي که با افتتاح طرح شروع شده بود تا‌پايان دورهٌ رفسنجاني نيز ادامه یافت. یک نمونه:

 «آزادراه تهران‌ـ شمال ـ‌بزرگترين پروژهٌ راهسازي در طول تاريخ كشورمان‌ـ به‌مرحلهٌ اجرا درآمد… اين راه كمك مؤثري به‌توسعهٌ پايدار و امنيت نيز هست.»

 (گزارش ويژهٌ روزنامهٌ همشهري، 17ارديبهشت‌76)

 

فقدان ارزيابي زيست‌محيطي و ديگر همدستيها

تخريب فزايندهٌ جنگلهاي شمال و پيامدش فرسايش خاك و  سيلهاي شديد، كه هربار خرابيهاي گسترده و خسارتهاي كمرشكن به‌بار مي‌آورد، سالهاست مردم و كارشناسان را نسبت‌به مسائل محيط زيست  شمال حساس كرده است. سطح آگاهي مردم از علل و عوامل  سوداگرانه و سياستهاي مخرب آخوندي به‌كلي با گذشته فرق كرده است. مردم به‌مسائل محيط زيست توجه پيدا كرده‌اند. يك قلم فقط رسانه‌هاي راديو تلويزيوني مقاومت، از 3‌سال پيش مرتب بخشهاي گوناگون بحران محيط زيست و دلايل سياسي و سودجويانهٌ آن را شرح داده‌اند. بنابراين در اين رابطه يك پتانسيل اعتراضي وجود داشت، به‌خصوص در‌بين كارشناسان دلسوز و استادان دانشگاه و كارمندان محافظ جنگلها و مراتع و پناهگاههاي حيات‌وحش. همين پتانسيل، از يك‌طرف محيط غيردولتي را برمي‌انگيخت و از‌سوي ديگر تضادهاي دروني دستگاههاي ذيربط دولتي را فعال مي‌نمود. لذا به‌مجرد علني شدن طرح مذكور، هنوز كلنگ آن به‌زمين نخورده، موج نامه‌هاي اعتراضي، اعلام نگراني و مخالفت و غيره به‌راه افتاد و چيزي نگذشت كه انتقادهاي كارشناسان در درون سازمان حفاظت محيط زيست بالا گرفت، به‌خصوص كه تصويب‌كنندگان و مجريان طرح آشكارا پا روي «قانون» گذاشته و با بي‌محلي اهانت‌آميزي، ادارهٌ «محيط زيست استان تهران» را نيز دور زده بودند:

«مديركل محيط زيست استان تهران گفت: احداث آزادراه تهران‌ـ شمال، توجيه زيست‌محيطي ندارد… در بند‌يك تبصرهٌ‌82 قانون برنامهٌ دوم توسعهٌ اقتصادي‌ـ اجتماعي كشور نيز آمده است كه "طرحها و پروژه‌هاي بزرگ خدماتي بايد قبل‌از اجرا و در مرحلهٌ انجام مطالعات ِ امكان‌سنجي و مكان‌يابي، بر‌اساس الگوهاي مصوب شورايعالي محيط زيست مورد ارزيابي زيست‌محيطي قرار بگيرد و سپس اجرا شود" كه توسعه به ضد‌توسعه تبديل نشود

 متأسفانه سازمان محيط  زيست هيچ‌گونه اطلاعاتي از چگونگي مطالعات فني، اكولوژيكي و اقتصادي پروژه در اختيار ندارد و مشخص نيست اگر چنين مطالعاتي صورت گرفته چرا نتايج آن به سازمان محيط زيست ارائه نشده است… به‌رغم تماسهاي مكرر با مسئولان اجرايي و دست‌اندركاران امور برنامه‌ريزي كشور، هيچ‌گونه پاسخي در اين‌زمينه دريافت نشده است. سازمان محيط زيست با اجراي اين پروژه با شرايط موجود مخالف است.»

 (اطلاعات، 14‌آذر75)

جالب است كه فقدان «ارزيابي زيست‌محيطي»، پيش‌از شروع عمليات اجرايي،آن هم توسط يك‌مقام رسمي و مسئول مستقيم اداري به ‌صراحت اعلام مي‌شود. با‌وجوداين، نه‌كسي جلو عمليات را مي‌گيرد و نه متخلفان به موضعگيري رسمي مزبور محل مي‌گذارند.

 پروژهٌ «غيرقانوني» توسط بالاترين مقام قوهٌ اجرايي رژيم، به‌همان صورتي كه در بالا اشاره كرديم، با بوق و كرناي تبليغاتي افتتاح مي‌شود.

اصلاً ماجراي «قانوني بودن» اين طرح به‌نوبهٌ خود يك‌رسوايي بزرگ و مصداق نوع درك ورفتار بالاترين مسئولان رژيم نسبت ‌به قوانين خودشان است.جوانب ديگر اين فساد هم، پس‌از شروع كار رفته‌رفته رو‌مي‌آيد. مديرعامل «شركت آزاد‌راه تهران‌ـ شمال»، كه ظاهراً پشتش به بالابالاها گرم است و به‌عنوان همه‌كارهٌ عمليات اجرايي، با رسانه‌ها وحتي كارشناسان مخالف نيز طرف مي‌شود،در ‌برابر شمار زيادي از استادان دانشگاه چنین مدعی می شود:

«اين طرح دو‌بار در هيأت وزيران مطرح شده است. وزارت راه و ترابري و سازمان محيط زيست آن را تأييد كرده اند.»

(همايش آزادراه تهران‌ـ شمال،8بهمن‌75،ماهنامهٌ صنعت حمل‌و‌نقل،فروردين‌76)

 

بنابراين، با‌توجه به موضعگيري آشكار مديركل «محيط زيست استان تهران»دربارهٌ فقدان ارزيابي زيست‌محيطي وغيرقانوني بودن آن، تأييد به‌دست‌آمده درهيأت دولت نه بر‌پايه رعايت قوانين جاري خودشان،بلكه با نوعي توافق وهمدستي وزارتخانه‌ها و رياست سازمان محيط زيست كسب شده است. شايد به همين علت هم خود طرح مُهر «محرمانه» مي‌خورد؟!

 در اواخر ديماه‌75، يعني يك‌ماه بعد‌از آغاز عمليات خاكبرداري در جنگلهاي شمال، رئيس سازمان جنگلها و مراتع كشور در پاسخ به پرسش خبرنگار روزنامهٌ سلام، راجع به آثار مخرّب اين پروژه بر‌ جنگلهای شمال، مدعي مي‌شود: «من هنوز نقشهٌ طرح آزادراه تهران‌ـ شمال را نديده‌ام» (سلام، 29دي‌75).

در‌حالي كه چندي بعد، همان آقاي مديرعامل شركت، طي يك «گزارش ويژهٌ» تبليغاتي، صريحاً به‌موافقت سازمان جنگلها و مراتع نيز اشاره مي‌كند:

 «اين طرح با هماهنگي سازمان جنگلها و مراتع كشور[تحت مسئوليت وزارت سازندگي] و سازمان حفظ محيط زيست به‌تصويب رسيده است.» (همشهري، 17ارديبهشت76)

علاوه بر تصويب غيرقانوني اين پروژه توسط «هيأت دولت»، بنا به‌گفتهٌ مديرعامل مذكور، مجلس آخوندي هم  محرمانه بر آن صحه گذاشته بوده: «در سال1374 هم مجلس شوراي اسلامي اين طرح را به‌تصويب رساند» (ماهنامهٌ صنعت حمل‌و‌نقل، ارديبهشت‌76).

باتوجه به سرمايه‌گذاري بنیاد مستضعفان، معناي گفته‌های مزبور روشن است. تصميم به اجراي اين طرح، خارج از ضوابط قانوني خودشان، با همدستي هر‌دو‌جناح حكومتي در بالاترين سطح به‌تصويب رسيده بوده و به همين علت طرح محرمانه تلقي مي‌شده است.

 

- ادامه دارد -

 

منبع:پژواک ایران


کریم قصیم

فهرست مطالب کریم قصیم در سایت پژواک ایران 

*به یاد دکترآدمیت ، دردهمین سالگرد سفر ابدی اش  [2018 Apr] 
*کرم شبتابی در خیل بردگان [2018 Feb] 
*دو‌‌‌پرسش ازکریم قصیم در گفتگو با روشنفکر  [2016 Sep] 
*آسیبهای زیست محیطی ایران طی دو دههِ نخستِ حکومت اسلامی - (بخش سوّم) [2016 Apr] 
*آسیبهای زیست محیطی ایران طی دو دههِ نخستِ حکومت اسلامی - (بخش دوّم)  [2016 Apr] 
* آسیبهای زیست محیطی ایران طی دو دهه نخست حکومت اسلامی - (بخش یکم) [2016 Apr] 
*مارگارت میچرلیش-آینده نقش از زنان دارد-مترجم: [2016 Mar] 
*درسوگ عباس فریاد مشترکم!  [2016 Jan] 
*تالاب انزلي جان می کند، به دادش برسید! [2015 Aug] 
*دریغست ایران که ویران شود [2015 Jul] 
*شاهکار سردار ویرانگری (2) [2015 Jul] 
*شاهکار سردار ویرانگری (1) [2015 Jun] 
*بحران پيش‌بيني‌شده و رژيم درمانده* [2015 Jun] 
*شتاب تخریب و تاراج جنگلهای ایران [2015 Jun] 
*تداوم بحران کم آبی و بي‌عملي فاجعه‌بار رژيم [2015 Jun] 
*در سوگ تالابهای ایران . . .  [2015 Jun] 
*زنگ خطر بحران كم آبي(2) [2015 Jun] 
*بحران کم آبی ایران- سه دهه جرم ملی مسئولان جمهوری اسلامی [2015 Jun] 
*مرگ و مير جنگلهاي زاگرس با جمهوری اسلامی شروع شد [2015 May] 
*هامون، آه هامون... زنده بمان! [2015 May] 
*ديناميسم فاجعه ، از نگاهِ 20 سال پیش! [2015 May] 
*سه هشدار در باب آلودگی آبهای ُشرب آلودگي آبهاي آشاميدني کریم قصیم. شماره 3  [2015 May] 
*جمهوری اسلامی = سه دهه قتل و غارت جنگلها [2015 May] 
*سی سال افزایش فرسايش خاك  [2015 May] 
* پیرامون مساله هژمونی (بحثی دردیسکورس جنبش چپ) [2015 Apr] 
*پیرامون مساله هژمونی (7) [2015 Mar] 
*پیرامون مساله هژمونی (6) (بحثی دردیسکورس جنبش چپ) [2015 Mar] 
*پیرامون مساله هژمونی (5) [2015 Mar] 
*پیرامون مساله هژمونی (4) [2015 Mar] 
*پیرامون مساله هژمونی (3) [2015 Mar] 
*پیرامون مساله هژمونی (2) [2015 Mar] 
*پیرامون مساله هژمونی  [2015 Mar] 
*قدرشناسی مسعود رجوی یا انتقام کشی؟ (3) [2015 Feb] 
*قدرشناسی مسعود رجوی یا...؟ (2) [2015 Feb] 
* قدر شناسی مسعود رجوی یا...؟ (1) [2015 Feb] 
*گفت و شنود با دکتر کریم قصیم (۳)اوضاع عوض شده، عوض شده، عوض شده... [2014 Nov] 
*بادهای تند تاریخ(بخش پایانی) [2014 Nov] 
*بادهای تند تاریخ (3) [2014 Nov] 
*بادهای تند تاریخ (۲) [2014 Oct] 
*بادهای تند تاریخ*(1) [2014 Oct] 
*گفت و شنود با دکتر کریم قصیم (۲) امرِ واقع‌(فاکت)، بایستی تاوانش پرداخته شود [2014 Oct] 
* تاکید و هشدار - آبان ۱۳۵۷ [2014 Oct] 
*گفت‌ و ‌شنود با دکتر کریم قصیم (۱ ) آزادیِ نظر را به بهایِ «احترامِ شخصی» نباید فروخت  [2014 Sep] 
*خشونت و قدرت در فلسفه سياسي هانا آرنت(3) [2014 Jul] 
* خشونت و قدرت در فلسفه سياسي هانا آرنت (2) [2014 Jul] 
*خشونت و قدرت در فلسفه سياسي هانا آرنت(1) [2014 Jul] 
*هشداری از سر خیرخواهی و اصلاح طلبی  [2014 Apr] 
*زندگی ساده ما و انحطاط آن آقا !  [2014 Feb] 
*اقتدار و عرصۀ ناخودآگاه [2014 Feb] 
*برای اطلاع رسانی و ثبت در سینه تاریخ : هشداری عبث؟  [2013 Nov] 
*سربسته ! [2013 Nov] 
*خطاب به آنها که بی دنده و ترمز «واکنشی» شده اند [2013 Nov] 
*چماق هتّاکی و قطعنامه و توطئه، چرا؟ [2013 Oct] 
*اهمیت نقد بی پرده سیاسی برای خروج از بحران [2013 Oct] 
*استعفای ما آزمایش آنهاست !  [2013 Sep] 
*متن استعفا نامه محمدرضا روحانی و کریم قصیم از شورای ملی مقاومت ملی ایران محمدرضا روحانی [2013 Sep] 
*توجه دادن به آنان که در خطر اخته فکری اند  [2013 Sep] 
*«پهلوانی» یک پهلوان! [2013 Aug] 
*شورش علیه آن «پیامها» برحق است! [2013 Aug] 
*مصاحبهء شتابزده با کریم قصیم  [2013 Aug] 
* بازی با شکافهای بالا شورا شکنی بوده و هست! [2013 Jul] 
*عذرخواهی از آقای ایرج شکری [2013 Jul] 
*خامنه اي آمر جنايت و.... اوباما؟ [2013 Jun] 
*برائت ازمشركين تكليف شرعي است! بشتابيد, دستجمي اش صواب بيشتري دارد!  [2013 Jun] 
*در رابطه با اطلاعیه‌ی شورا [2013 Jun] 
*استعفاء از يك تشكيلات سياسي خود يك اقدام سياسي است [2013 Jun] 
*چهارشنبه سوري , فرازي درخشان از پيكارآزادي [2010 Mar] 
*شكست «رهبري» برغم حضور مردمي [2010 Feb] 
* اقتدار و عرصه ناخودآگاه [2010 Feb] 
*سابقه اصل تفکیک / مضمون اصلی لائیسیته [2010 Feb] 
*ناقوس مرگ استبداد (7)  [2010 Jan] 
*ناقوس مرگ استبداد – 6 – يادداشت هفتگي [2010 Jan] 
*ناقوس مرگ استبداد – 5 –  [2010 Jan] 
*ناقوس مرگ استبداد – 4 [2010 Jan] 
* پيام ضعف نه, پيام قدرت، نكاتي در باره « مصاحبه» ايرج مصداقي راجع به مجاهدين/ عراق  [2009 Dec] 
*ناقوس مرگ استبداد(2)  [2009 Dec] 
*ناقوس مرگ استبداد [2009 Dec] 
*سياوشان پيروز به اشرف بازگشتند [2009 Oct] 
*خيانت بزرگ، گفتگو با دکتر کریم قصیم در مورد حمله به اشرف [2009 Aug] 
*جنايت و خيانت بزرگ  [2009 Jul] 
*تعليق ِ سياست اَپيزمنت (مماشات) [2009 Jul] 
*گفتگو با دکتر کريم قصيم، دفاع از اشرف را گسترش دهيم [2009 Apr] 
*” بَدان را ز بد دست كوته كنيم ” [2009 Apr] 
*تداعي : پاسخ هيتلر به روزولت [2009 Mar] 
*بارکش غول بیابان [2008 Oct] 
*به ياد دكتر فريدون آدميت [2008 Apr]