یکشنبه ها می آیند و می روند
اشرف علیخانی (ستاره)

 
یکشنبه ها  روز ملاقات در اوین است. خانواده ها از صبح زود به مقابل زندان میروند و پس از ساعتها انتظار در بیرون زندان و بعد در داخل سالن انتظار، حوالی ساعت یک بعد از ظهر به سالن ملاقات خوانده میشوند. خانواده ها برای دیدار هفتگی با عزیزان دربندشان ، ناچارند یک مسافت طولانی را در داخل همان قسمت طی کنند.

یکشنبه ها که میشود، وجودم را بیقراری پر میکند. بارها و بارها دستم بطرف تلفن می رود تا گوشی را برداشته و به خانوادهء همبندیهایم زنگ بزنم و خبری از آنها بگیرم.

یکشنبه ها  روز ملاقات در اوین است. خانواده ها از صبح زود به مقابل زندان میروند و پس از ساعتها انتظار در بیرون زندان و بعد در داخل سالن انتظار، حوالی ساعت یک بعد از ظهر به سالن ملاقات خوانده میشوند. خانواده ها برای دیدار هفتگی با عزیزان دربندشان ، ناچارند یک مسافت طولانی را در داخل همان قسمت طی کنند. یک عالمه پله که گاه بطرف بالا و گاه بسمت پایین است. یعنی پلکانی مرموز که جهت خاصی ندارد ولی در نهایت به سالن ملاقات منتهی میشود. هرگز نفس نفس زدنهای مادرم را در چند نوبت ملاقات فراموش نخواهم کرد. او که با شرایط سخت بیماری طوری که بیش از پنج دقیقه ، قادر به راه رفتن حتی سرپا ایستادن نیست، وقتی در برابر شیشهء کابین ملاقات نشست و گوشی تلفن را برداشت نای صحبت کردن نداشت و بعد از یک سلام و احوالپرسی مختصر گوشی را به خواهرم داد تا نفس تازه کند. و پدرم که آخرین بار در دستش عصا دیدم و آنقدر شوکه شدم که خیال کردم مبادا پایش شکسته یا بلای دیگری سرش آمده ، اما گفت که پاهایش درد میکند و نمیتواند اینهمه پله و مسیر واقعا" سخت داخل زندان را تا سالن ملاقات طی کند. و برای اینکه مبادا من غصه بخورم و نگرانش شوم کلی پز عصایش را داد و گفت که آنرا روز پدر هدیه گرفته.

من خودم آنسوی سالنها و راهروها را ندیده ام. اما از خانوادهء خود و دیگر خانواده ها ، وصف مسیر داخلی سالن ملاقات را شنیده ام ، و سوالی که دارم اینست که با اینهمه زندانی اعم از سیاسی و عادی که تقریبا" تمام روزهای هفته بجز پنجشنبه و جمعه  در چند نوبت ملاقات های بیست الی سی دقیقه ای دارند ( هر بند فقط یکبار و در یک روز و ساعت خاص)، آنهم  با آن گوشی های خراب و خش دار و از پشت آن شیشه های دو جدارهء کثیف و هوای خفه و نفسگیر داخل سالن، چرا برای خانواده ها که اغلب پدران و مادران در سنین بالا که با صد جور بیماری و مشکل مواجهند  لااقل یک آسانسور نمیگذارند تا خانواده ها بویژه والدین با کهولت سن و درد و رنج دوری و دلواپسی از فرزند ، یا همسر و برادر و خواهری که مشتاقانه به دیدار عزیزشان آمده اند ، یا فرزندانی که با دیده ای اشک آلود و بغض و دلتنگی برای در آغوش گرفتن مادر یا پدر خود از پس شیشه ء دو جداره ، شش روز از هفته را، و هر روز ساعتها و هر ساعت دقایق را به انتظار نشسته اند، لااقل در آن بیست الی نیم ساعت  نفس و رمق داشته باشند که بنشینند ( البته اگر صندلی خالی پلاستیکی - هر چند کثیف -  پیدا شود ! ) و با عزیز محبوسشان صحبت کنند. مگر هزینهء نصب آسانسور چقدرست؟

راه دیگر اینست که  یک راهروی کوتاه و بدون آنهمه پله های عجیب و غریب درست کنند. اما اینکه به فکر تسهیل در مسیر سالن ملاقات نیستند، نهایت کم کاری است و بنظر من ظلم.

بهرحال...یکشنبه ها یاد  همبندیهایم و خانواده هایشان  تمام ذهنم را پر میکند و تصاویر روزهای ملاقات در برابر چشمم رژه میروند. یگانه فرزند صدیقه مرادی آن دختر نازنین و همچون گل یاس لطیف و شکننده  با دنیایی از التهاب و آرزوی آزادی مادرش و همسر صدیقه با لبخند غمگینش، همسر مریم اکبری منفرد با چهره ای شکسته اما نگاهی گرم و امیدوار و فرزندانش با آنهمه شور و شوق از دیدن مادرشان . همسر فریبا کمال آبادی، با نگاهی محزون اما مهربان و همواره با  تبسم . پسرها و همسر منیژه نصراللهی با آنهمه احترام و تواضع، مادر هانیه صانع فرشی که از تبریز به تهران می آید با نهایت عشق و صفا....و....آه....مادر خانم کبرا بنازاده با آن کهولت سن و با آن لهجهء شیرین آذری و برادر خانم بنازاده که همیشه منتظر  ملاقات حضوری بود و اغلب هم ناامید میشد.

و دو تا پسرهای ناهید خانم ( کفایت ملک محمدی) که یکی از آنها در دههء شصت در زندان متولد شده بود! گویی زندان در سرنوشتش رل اساسی را بازیمیکند. جوانی که در زندان متولد شده و حال هم پدر و هم مادرش هردو در زندانند.....هرهفته دو روز ، کار و زندگی اش را رها میکند و به دیدار والدینش میشتابد....یکشنبه ها دیدار مادر و دوشنبه ها دیدار پدر ( آقای اصغر محمودیان این مرد ادیب و متشخص و بسیار شوخ و مهربان با آن قلم توانا و جاندار)

و یکشنبه... و یکشنبه.... تا چه وقت این یکشنبه ها و این دوشنبه ها و این ملاقاتها ادامه دارد؟ چه وقت همه آزاد میشوند؟

***

آخرین هفته در اوین....واپسین روزها  یک بعداز ظهر گرم در راه پله ها نشسته بودم. خانم سیمین ( مطهره ) بهرامی درحالیکه میخواست از پله ها بالا بیاید ، ایستاد تا کمی استراحت کند. او هنگام بالا  پایین رفتن از پله های داخل بند از دیوار میگرفت تا نیفتد ( درست مثل ناهید خانم این بانوی پر مهر، این فرشتهء دلسوز و دوست داشتنی)، پرسیدم : سیمین خانم! آیا بعد از عمل جراحی به پزشک مراجعه کردید؟ وضع بخیه ها چطورست؟

سیمین خانم که  خانمی بسیار خوش برخورد و خوش صحبت است، با یک آه و سپس با لبخندی که در پس آن میخواست درد قسمت شکم و بخیه ها را پنهان کند، نشست روی پله ها، کنار من.

صحبتمان طولانی شد، همیشه صحبتم با سیمین خانم طولانی میشد. از همان آغازین روزها که هنوز نمیشناختمش . آن شبهای ماه رمضان سال 90 که تا دیروقت شب، روی همان پله ها مینشستیم و ایشان از خود و خانواده و چگونگی دستگیری شان صحبت میکرد. و من همیشه صبر و آرامشش را تحسین میکردم. خانمی در سن میانسالی با چند نوع بیماری  ، که همراه با همسر و پسر و عروسش دستگیر و همگی در زندان بسر میبردند. خانمی که دائم در استرس بسر میبرد. در نگرانی و دلشوره از صدور حکمی مرگبار برای همسر یا پسرش.

سیمین خانم. این بانوی شخیص و گرانقدر که وقتی پرسیدم دقیقا" بیماریهایتان چیست؟ باز لبخندی زد و سرش را تکان داد . بعد با توجه به تمام روزهایی که نامه مینوشت و درخواست پیگیری معالجات پزشکی اش را داشت، آنروزهایی که برای دریافت تایید دستور اعزام به بیمارستان در انتظار میگذراند ، و عینکهای متفاوتی که به چشم میزد اما هیچکدام مشکل را حل نمیکرد و اغلب روزها چشمهایش درد میگرفت و اذیتش میکرد. سرخ میشد، ورم میکرد و اشک می آمد  یا اصلا" خوب نمیدید، سرگیجه ها و گاه موقع راه رفتن به زمین خوردنها، و جراحی بخشی از بدن و ضرورت تداوم معاینه و مداوا ، و جراحی  کیسه صفرا و داشتن فشار خون بالا و درد مفاصل...همه و همه، از تمام مشکلات و دردهایش سوال کردم .

و اینست خانمی در اوین با تنها معدودی از بیماریها آنهم صرفا" جسمی، چراکه دردهای دیگر از نوعی دیگر هم هست که نمیتوان بخوبی شرحشان  را داد و کسی قادر نیست درک کند مگر اینکه یک زندانی سیاسی و بقول حکومت، زندانی امنیتی باشد.

تعدادی از بیماریهای خانم سیمین (مطهره ) بهرامی (دانش پور)

چشم، آب مروارید دارد و زمینهء فشار چشم تا جاییکه احتمال و خطر در مورد آب سیاه و نابینایی هست

کم کاری تیروئید

جراحی سینه و لزوم پیگیری معالجات و درمان

طی یک عمل جراحی ، کیسه صفرا را درآورده اند

بیماری آرترید روماتوئید ( امیدوارم املاء من درست باشد)

مصرف هفته ای سه عدد متوتریکساید

درد شدید در تمام مفصل ها

فشار خون بالا که مرتب دارو استفاده میکند

***

یک بعد از ظهر دیگر بود...پیش از این روزهای آخر....برای دگمهء یک کیف ابریشمین بدنبال یک مهرهء رنگی قشنگ بودم. سیمین خانم تعدادی مهرهء چوبی رنگین به من داد. سبز، زرد، بنفش، قرمز، سفید

هنوز آن  مهره های گرد چوبی رنگارنگ را  دارم. گاه آنها را در کف دستم میفشارم، نگاهشان میکنم و در هر مهره و در هر رنگ ، رنگی از امیدهای سیمین خانم را میبینم.

او که تخت خود را تبدیل به اتاق کوچکی کرده بود پر از عکس همسر و پسر و عروس و عزیزانش

برایش یک قاب عکس درست کردم. تصویرزیبای آترین ( نوهء منیژه نصراللهی) را در آن قرار داد و بر دیوار اتاق خیالی اش ( تخت دوطبقهء زندان) نصب کرد.

***

و حال....هر روز و بخصوص هر یکشنبه از خودم میپرسم که آیا چشم سیمین خانم خوب شد؟ معالجات نیمه کاره اش به کجا کشید؟

از خودم میپرسم که بقیه چه میکنند؟ حالشان چطورست؟ امور پزشکی شان به چه سرانجامی رسید؟

دستم بطرف گوشی تلفن می رود...اما میدانم که تمام مکالمات شنود میشود.

اگر شنود میشود...اگر آن دوربین های بسیار ( حدود هفت دوربین داخل بند) واقعا" کار میکنند، اگر داخل پریزهای برق نیز دستگاه شنود نصب شده، اگر که همه چی تحت دید و نظارت  است، پس چرا همه را آزاد نمیکنند؟ مگر نمیبینند که همه مریضند؟ که همه گرفتارند؟ که همه دلتنگ فرزندشان هستند؟

و متاسفانه کسی توجه نمیکند به اینکه خانمهای در سنین  بالا در اوین، اغلبشان دچار پوکی استخوان هستند. دچار بیماریهای گوارشی و ناراحتی کلیه. جوانها هم بدون مشکل نیستند. از مسئلهء دندان و کلیه و معده و ....گرفته تا بیماریهای عفونی. یکبار تقریبا" همه در بند  دچار عفونت شدیم. نمیدانم علتش چه بود. شاید بخاطر آلودگی آب بود. چون مدتی بعد دستگاه تصفیهء آب بوسیلهء خود  زندانیان سیاسی خریداری و نصب شد.

تا روزی که آنجا بودم تقریبا" همه بنوعی ( یا به ده نوع ) مریض بودیم و امکانات پزشکی ، بسیار ناچیز.

( یک موضوع خنده دار برایتان تعریف کنم : یکبار قرار شد لیست بیماریهایمان را بنویسیم و درخواست پزشک کنیم. بچه ها ( همبندیها ) یک برگه ء  آ چهار برداشتند و با ذکر نام و نام خانوادگی بیماریهایشان را مینوشتند، نوبت من شد. من کمی فکر کردم و بعد مستاصل شدم چون نمیدانستم کدامیک از مشکلاتم را بنویسم. قلب؟ کلیه؟ گوش ؟ ریه؟ لثه؟ دندان؟ میگرن؟ بیماری پوستی که بدلیل آب آلوده و مواد شوینده غیر استاندارد دچار قارچ در دستهایم شده بودم؟ معده؟ زانو درد؟ درد کتف و بازو؟ چشم درد؟ کدام را ؟ بعد با صدای بلند از همه سوال کردم که من تمام بدنم بیمارست کدام را بنویسم؟ دوستان با خنده ، بشوخی و به جدی گفتند که : " خب. جای سالمت را بنویس! " یادش بخیر...چقدر سر همین موضوع خندیدیم.....امیدوارم همیشه بخندند .)

یکشنبه ها می آیند و می روند.......حال ، هر روز هفته برایم یک تعریف دارد. یک تعریف خاص.

و در هر روز ، چقدر دلتنگ و دلنگران همبندیها میشوم: شنبه ها روز سفارش خرید به فروشگاه ( خرید ماست و پنیر و نان و...و یا میوه )  یکشنبه ها روز ملاقات کابینی. هر پانزده روز یکبار، یکشنبه ها روز ملاقات حضوری ناهید خانم و همسرش. سیمین خانم و همسر و پسرش. ریحانه و همسر و پدر شوهرش. سه شنبه ها روز اعزام به بیمارستان.  چهارشنبه ها صبح هر پانزده روز حضور دادیار ناظر بر زندان و پیگیری امور زندانیان سیاسی. چهارشنبه ها روز ملاقات حضوری مادرها با فرزندان در دادسرا..... نه فقط ایام هفته، که ساعتها نیز مفهوم و تعریف خودش را دارد: صبح زود موقع اذان وقت نماز خواندن کسانی که نماز میخوانند. حدود هفت صبح ساعت نماز و عبادت خانمهای بهایی . حدود هشت صبح ساعت پر و روشن کردن سماور. ساعت نه صبح، ساعت بیداری و روشن کردن چراغهای داخل سالن. نزدیک ظهر پختن ناهار. ساعت یک ظهر ساعت دریافت روزنامه . ساعت سه و نیم بعد از ظهر ساعت سکوت و استراحت. ساعت هفت تا هشت ( هم صبح هم عصر) ساعت ورزش برای آنها که ورزش میکنند . و همینطور از هفت و نیم تا حدود نه و نیم شب ساعت گوش کردن به اخبار. ساعت نه و نیم تا دوازده شب تماشای فیلم یا برنامهء رادیو هفت که هانیه خیلی دوست دارد.........

به امید آزادی هرچه زودتر تمام زندانیان سیاسی و عقیدتی

اشرف علیخانی

(ستاره.تهران) 

منبع:پژواک ایران


اشرف علیخانی (ستاره)

فهرست مطالب اشرف علیخانی (ستاره) در سایت پژواک ایران 

* دلیل نیاز جمهوری اسلامی به برگزاری مراسم عزاداری  [2020 Aug] 
*سياستهايى كه ريشه در شارلاتانيسم دارند [2019 Aug] 
*حكم دادگاه فردا  [2019 May] 
*آقاي خامنه‌ای بايد ديه بدهد!  [2019 May] 
* گلبوته  [2019 May] 
[2019 Apr] 
*به ظاهرش نگاه نکن!  [2017 Aug] 
*حضور زنان در مدیریت سیاسی!؟ دروغی بزرگ‎ [2017 Feb] 
*مردم تهران پس از فاجعه‌ی پلاسکو [2017 Jan] 
*دوستی ِ تفاوتها [2016 Jul] 
*کسی به جلاد التماس نمی‌کند [2016 Jun] 
*تسلیت و تعظیم در برابر مادری از تبار ِ عشق و شکیبایی: مادر صونا‎ [2016 Jan] 
*«شب شکن»  [2015 Jul] 
*کوتاه. مختصر. همین (در ممنوعیت پوشیدن شلوار جین) [2015 Jun] 
*زندایی بچه دار نمی شد اما وجودش پر از عشق بود [2015 May] 
*«رزیتا» در ترکیه! قسمت هشتم [2015 May] 
*«رزیتا» در ترکیه! قسمت هفتم [2015 Apr] 
*«رزیتا» در ترکیه! قسمت ششم [2015 Apr] 
*«رزیتا» در ترکیه! قسمت پنجم [2015 Apr] 
*«رزیتا» در ترکیه! قسمت چهارم [2015 Mar] 
*«رزیتا» در ترکیه! قسمت سوم [2015 Mar] 
*«رزیتا» در ترکیه! قسمت دوم [2015 Mar] 
*«رزیتا» در ترکیه! قسمت اول [2015 Mar] 
*پاپ بزرگ واتیکان دستک تنبک به راه نمی اندازد [2014 Dec] 
*رکسانا [2014 Dec] 
*عطر شکوفه های درخت به [2014 Dec] 
*نادره افشاری سرو آزاده ای که پیش هیچکس سر خم نکرد [2014 Nov] 
*محصورم نکنید! [2014 Aug] 
*آی زندانبان! [2014 Jun] 
*زن ستیزی ممنوع ! [2014 Apr] 
*فرهنگی تا گلو در باتلاق  [2014 Mar] 
*نامهء سرگشاده به دادستان تهران آقای عباس جعفری دولت آبادی [2013 Dec] 
*رضا حیدرپور پزشک دلسوز و مهربان بهداری اوین را آزاد کنید [2013 Nov] 
*سنگسار و شلاق در شعر شعرا هم هست! [2013 Sep] 
*ماندن مجاهدین در کمپ اشرف یا لیبرتی [2013 Sep] 
*سرکش ترین ستاره [2013 Sep] 
*من هرگز آنها را عفو نمیکنم [2013 Aug] 
*روزگار چون شکر ، شوخی تلخی بود [2013 Jul] 
*مطالبات زندانی سیاسی پیشین از داخل ایران [2013 Jun] 
*مجاهدین خلقی که در زندان اوین شناختم و دیگر مجاهدین خلق [2013 Jun] 
*مجاهدین خلقی که در زندان اوین شناختم و دیگر مجاهدین خلق  [2013 Jun] 
*جنون قدرت در سیاست [2013 May] 
*به شعور مردم احترام بگذارید [2013 May] 
*سیزده بدر پارسال در اوین [2013 Apr] 
*ای مخاطب ناشناس! مدد رسان و یاری کن [2013 Mar] 
*"با تو بسیارم رفیق" [2013 Feb] 
*دردهایی که کشیدیم و خونهایی که گریستیم‎ [2013 Jan] 
*خطاب به روشنفکران و آزادیخواهان پر مدعا [2012 Dec] 
*به نام عشق . به نام آزادی [2012 Sep] 
*یکشنبه ها می آیند و می روند [2012 Sep]