جنبش رهائی‌بخش کنونی یک جنبش انتقادی است
ناصر کاخساز

با هماهنگ کردن کردار انتقادی و تئوری انتقادی است که می توان پیروزی جنبش رهائی بخش کنونی را تضمین کرد. جنبشی که فرهنگ انتقادی ندارد در میانه‌ی راه تحریف خواهد شد و همه‌ی امیدها را به یاس تبدیل خواهد کرد. دو ویژگی ممتاز جنبش کنونی، رهائی بخش بودن آن، و غیرکاریسماتیک بودن آن است. و این هردو و یژگی به هم متصل اند. سنت حمایت غیرانتقادی، ثمره ‌ی فرهنگ استبدادی است. حمایت از هر جریانی بدون ترویج فرهنگ انتقادی، به گسترش فرهنگ استبدادی می‌انجامد. غیرکاریسماتیک بودن فرهنگ سیاسی، یعنی انتقادی بودن آن . بدون گسترش فرهنگ انتقادی نمی‌توان از چنگال این شبح مهیب حاکمیت دینی رها شد. جنبش انتقادی، جنبشی است که به توانائی تفکیک در داوری و قضاوت مجهز است. توانائی و قدرت تفکیک در داوری، رسیدن به دموکراسی را تضمین می‌کند.

روشنفکران و علاقه‌مندان به سرنوشت ایران نباید از انتقاد به نظراتی که خواست‌های خود را همچنان در مرحله‌ی پیش از جنبش رهائی بخش کنونی نگه داشته‌اند، خودداری کنند. اگر آنان از بیان نظرات خود واهمه کنند، پاس جنبش را نگه نداشته‌اند. این را باید از جنبش دانشجوئی بیاموزیم. تئوری انتقادی باید از عمل انتقادی برخیزد و بر آن تکیه کند. وگرنه جوهر آزاداندیشی در دام بازی‌های قدرت، قربانی خواهد شد.

جنبش دانشجوئی، همین امروز (۱۶ آذر ۸۸)، در خیابان‌های وطن ما تئوری انتقادی را با شفافیتی صادقانه به کردار انتقادی تبدیل کرده است و در عمل به راهبر جنبش رهائی‌بخش کنونی تبدیل شده است و تفاهم اجتماعی را میان همه‌ی ایرانیان می‌گسترد.

ایرانیان هم اکنون نیز به پاره‌ی بزرگی از آینده دست یافته اند. حاکمیت دینی شکست خورده است. با پافشاری بر طرفداری از حداقل ‌ها، نباید شکست او را پوشاند. و خواست‌های جنبش رهائی بخش را به خواست ‌های سیاسی پیش از ظهور جنبش برگردانید.

تنها نکته‌ای که در حافظه‌ی جنبش دانشجوئی باید بیدار شود، جوهر ملی این جنبش در نیم قرن گذشته و بویژه جنبش دانشجوئی سال‌های سی و نُه تا چهل و دو است، تا به طبیعت ملی و فرادینی و فرااعتقادی خود معرفت بیشتری پیدا کند.

رادیکالیسم قانونی جنبش دانشجوئی یک رادیکالیسم چپ‌روانه و احساساتی نیست و بازتاب خصلت رهائی بخش جنبش همگانی است. زاده‌ی تبّدل نسلی و دگرگونگی در روانشناسی اجتماعی مردم است. بدون این رادیکالیسم، به عبث بدنبال شور اجتماعی می‌گردیم. مصدق در نامه‌ای به حسن صدر نوشت: «اگر راهی برای ملت ایران باقیمانده است همان راه ملت الجزایر است.» (این نامه در سرفصل کتاب «الجزایر و مردان مجاهد» در آغاز دهه‌ی چهل چاپ شد.) روشن است که منظور مصدق، قاطعیتِ اخلاقی مردم الجزایر در پایان دادن به اشغال بیگانه بود.

گستردگی جنبش میلیونی دانشجویان با کیفیتی که امروز به نمایش گذاشت، آن را رسما و عملا در موقعیت راهبری جنبش رهائی بخش کنونی قرار داد. امروز دگرباره رنگین کمانی سراسری آسمان ایران را زینت داد؛ امروز دگرباره شاهد شکفتن خوش‌بینی و امید بودیم: کرونوسِ درنده به بند خواهد افتاد.

ناصر کاخساز
شانزده آذر ۱۳۸۸

منبع:ایران امروز

اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:

facebook Yahoo Google Twitter Delicious دنباله بالاترین

   نسخه‌ی چاپی  

ناصر کاخساز

فهرست مطالب ناصر کاخساز در سایت پژواک ایران 

*ماهیت رفورم و هواهای نفسانیِ قدرت سیاسی در ایران
*نوزایی سیاسی و نهضت ملی
*آلترناتیو همچنان جنبش ملی است
*مکرِ یک «آرم»
*آزادی يعنی «رهايی سياسی» از ايدئولوژی و دين
*شور ملی، نه عاطفه‌ی جمعی! وفاق مدرن، نه وحدت سنتی!
*آیا نابجاست که بگویم…؟
*جنبش سبز، چرخش جامعه‌شناختی در ایران
*سکولاریسم، مذهب و ایدئولوژی
*دینِ نفرت، نفرت به دین، و بازی با نفرت
*اغتشاش رسانه‌ایِ دموکراسیِ وایماری
*راه دشوار حقوق بشر میان خط‌کشی‌های فکری
*توضیح یک هدف فوق مرحله‌ای
*جنبش در آستانه‌ی آزمونی خطیر
*آسیب‌شناسی سازمان سیاسی
*زیان شیدائی در سیاست
*تابوی دیگری را هم شکست و رفت
*نفرت کاشتید می‌خواهید گل رُز بدروید؟
*جنبش رهائی‌بخش کنونی یک جنبش انتقادی است
*از اغوا تا اغوا
*عدم خشونت نقطه‌ی وفاقِ اصلاح‌طلبان و تغییرطلبان است
*جنبش روشنفکرى و سوسیالیسم گونه‌ى سوم
*آل احمد، ارتجاع، و جنبش روشنفکری
*زمان فراطبیعیِ دیکتاتور
*سرنگونی به خوانش حقوق بشر
*بحث پرچم، انحراف از روند دموکراسی
*سازماندهی برای دموکراسی
*حقوقدانان آزادی‌خواه ایران را تنها نگذارید
*«نماز جمعه» و حبابی که پُکید
*توتم و تحزّب
*سوسیال دموکراسی = چپ + روشنگری
*خیزش، و ریزش یك عقلانیت
*آوای کاساندرا
*انتخابات، تجلی بحران در اعتماد ملی
*علّيت، آزادی و ايران (١)